Đề bài tập làm văn “Kể lại một truyện ngụ ngôn” giúp học sinh rèn khả năng ghi nhớ, diễn đạt và rút ra bài học từ các câu chuyện dân gian quen thuộc. Để hỗ trợ các em hoàn thành bài tập dễ dàng hơn, dưới đây là các bài văn mẫu gợi ý kể chuyện mạch lạc, tự nhiên, phù hợp yêu cầu lớp học. Cùng khám phá ngay nhé!
Dàn ý bài văn kể lại một truyện ngụ ngôn
I. Mở bài
- Giới thiệu tên truyện ngụ ngôn mà em định kể.
- Nêu khái quát: truyện thuộc loại ngụ ngôn, mượn hình ảnh con vật hoặc sự vật để nói về con người và mang bài học sâu sắc.
II. Thân bài
1. Giới thiệu bối cảnh và nhân vật
- Xác định thời gian, không gian hoặc hoàn cảnh diễn ra câu chuyện.
- Nêu rõ các nhân vật: đó thường là các con vật, đồ vật hoặc con người mang đặc điểm tính cách nổi bật (nhanh – chậm, khôn – dại, tham – lười, kiêu – khiêm…).
- Giới thiệu vai trò của từng nhân vật trong câu chuyện.
2. Trình bày sự việc mở đầu
- Nêu lý do hoặc tình huống khiến câu chuyện bắt đầu.
- Tình huống có thể là mâu thuẫn, sự đối lập tính cách, một sự cố, một nhu cầu nào đó của nhân vật.
- Làm rõ tâm trạng, thái độ ban đầu của các nhân vật.
3. Diễn biến chính của câu chuyện
- Kể theo trình tự thời gian hoặc theo từng bước phát triển:
- Nhân vật hành động ra sao?
- Phản ứng của các nhân vật khác là gì?
- Sự việc thay đổi như thế nào sau mỗi hành động?
- Miêu tả ngắn gọn hành động, lời nói, suy nghĩ hoặc thái độ của nhân vật để làm rõ đặc điểm điển hình mà truyện muốn nêu bật.
- Nhấn mạnh chi tiết then chốt – bước ngoặt dẫn đến kết cục của câu chuyện.
- Kể rõ kết quả cuối cùng: ai thành công, ai thất bại, ai chịu hậu quả hoặc ai nhận ra điều gì.
4. Ý nghĩa nội dung
Cho thấy qua diễn biến và kết quả, tác giả dân gian muốn nói điều gì:
- Một tính xấu bị phê phán.
- Một đức tính tốt được đề cao.
- Một thói quen sai lầm cần tránh.
- Khẳng định ý nghĩa giáo dục của câu chuyện.
III. Kết bài
- Nêu bài học rút ra cho bản thân từ câu chuyện (tính cách cần học theo hoặc thói quen cần tránh).
- Khẳng định giá trị bền vững của truyện ngụ ngôn đối với đời sống và việc rèn luyện bản thân.
Bài 1: Rùa và Thỏ
Từ lúc còn học lớp Một, em được cô giáo kể cho nghe câu chuyện “Rùa và Thỏ” trong một tiết sinh hoạt cuối tuần. Khi ấy, cả lớp đang bàn luận về việc một số bạn làm bài vội vàng khiến sai nhiều lỗi. Cô mỉm cười, mở đầu bằng câu chuyện quen thuộc nhưng đầy ý nghĩa – và chính từ hôm đó em luôn nhớ mãi.
Ngày xưa, trong khu rừng xanh có một chú thỏ nhanh nhẹn nhưng kiêu ngạo. Khi thấy rùa chậm chạp bò qua đường, thỏ cười lớn và chế giễu. Rùa buồn nhưng không nản; nó đề nghị tổ chức cuộc thi chạy để chứng minh rằng sự kiên trì cũng quan trọng không kém tốc độ. Thỏ đắc ý đồng ý ngay.
Cuộc thi bắt đầu trong tiếng cổ vũ của muôn loài. Thỏ lao như tên bắn còn rùa đều đặn tiến về phía trước. Tự tin quá mức, thỏ nằm ngủ dưới bóng cây. Trong khi đó, rùa không dừng lại dù chỉ một bước. Cuối cùng, khi thỏ tỉnh dậy thì đã quá muộn: rùa chậm rãi nhưng vững vàng cán đích trước. Thua cuộc, thỏ xấu hổ còn rùa vẫn khiêm tốn, không hề khoe khoang. Tất cả con vật đều khâm phục ý chí kiên trì của rùa.
Câu chuyện khiến em hiểu rằng tài năng không phải là tất cả; sự bền bỉ, nỗ lực và thái độ nghiêm túc mới là điều quyết định thành công. Từ đó, mỗi khi học bài hay làm bất cứ việc gì, em đều nhắc mình phải cố gắng đến cùng, không được chủ quan như thỏ.
Bài 2: Cáo và Chùm Nho
Một buổi tối, khi cả nhà quây quần xem chương trình kể chuyện thiếu nhi trên tivi, em được nghe lại câu chuyện “Cáo và Chùm Nho”. Dù đã quen thuộc, nhưng khi nghe bằng chất giọng truyền cảm của cô dẫn chuyện, em lại hiểu thêm một ý nghĩa mới.
Trong khu vườn yên tĩnh, cáo nhìn thấy một chùm nho chín mọng treo lơ lửng. Nó cố nhảy lên nhiều lần nhưng đều thất bại. Sau khi mệt lả, cáo bỏ đi và tự an ủi rằng nho còn xanh, ăn cũng chẳng ngon. Những con vật khác nghe thấy đều biết cáo đang che giấu thất bại của mình. Nếu cáo thật sự quyết tâm hoặc tìm cách khác, có lẽ nó đã với được chùm nho thay vì đổ lỗi cho hoàn cảnh.
Câu chuyện tuy ngắn nhưng khiến em nghĩ nhiều. Trong cuộc sống, khi không đạt được điều mong muốn, đôi khi chúng ta cũng giống như cáo – tự tìm lý do để biện minh. Nhưng né tránh chỉ khiến mình dậm chân tại chỗ. Hiểu điều đó, em học được rằng muốn tiến bộ thì phải dám đối diện với sự thật, nhận lỗi khi sai và nỗ lực nhiều hơn.
Bài 3: Thầy Bói Xem Voi
Em lần đầu nghe câu chuyện “Thầy bói xem voi” khi còn bé, lúc bà đang vá quần áo và kể chuyện cho em nghe. Bà bảo: “Vì con hay vội kết luận nên bà kể chuyện này để con nhớ phải suy nghĩ kỹ”. Nhờ vậy, câu chuyện đã ở lại trong em suốt nhiều năm.
Năm ông thầy bói mù được dân làng dẫn đến xem một con voi. Mỗi người đứng một vị trí: người sờ vòi, kẻ chạm tai, người nắm chân, kẻ chạm bụng, người sờ đuôi. Ai cũng tin chắc mình đúng nên cãi vã om sòm, chẳng ai chịu nghe ai. Cuối cùng, họ vẫn không biết hình dạng thật của con voi chỉ vì chỉ nhìn thấy một phần nhỏ.
Câu chuyện khiến em hiểu rằng trong cuộc sống, nếu chỉ dựa vào một góc nhìn hạn hẹp, ta rất dễ hiểu sai vấn đề. Muốn đánh giá điều gì thật chính xác, ta phải chịu khó lắng nghe, quan sát toàn diện và tôn trọng ý kiến của người khác. Từ đó, em tập cho mình thói quen suy nghĩ kỹ và mở lòng với nhiều quan điểm khác nhau.
Bài 4: Con Quạ và Cái Bình Nước
Một lần làm bài tập về kỹ năng giải quyết vấn đề, cô giáo giao cho lớp đọc lại truyện “Quạ và Cái Bình Nước”. Khi đọc, em thật sự ấn tượng với sự thông minh và kiên trì của chú quạ trong câu chuyện.
Quạ khát nước giữa trưa nắng gắt, may mắn tìm thấy chiếc bình nhưng nước trong bình lại quá thấp. Nó thử nhiều cách nhưng đều thất bại. Đúng lúc tưởng chừng tuyệt vọng, quạ nhìn thấy những viên sỏi gần đó và nảy ra ý tưởng. Nó kiên nhẫn nhặt từng viên bỏ vào bình cho đến khi nước dâng lên đủ để uống. Nếu quạ chỉ than thở hoặc bỏ cuộc, có lẽ nó đã ngất vì kiệt sức. Nhờ suy nghĩ và kiên trì, nó vượt qua được khó khăn.
Câu chuyện khiến em nhận ra rằng mọi vấn đề đều có giải pháp nếu ta bình tĩnh, quan sát và suy nghĩ linh hoạt. Khi gặp bài toán khó hay một lần thất bại, em luôn tự nhắc mình phải mạnh mẽ tìm cách khác, giống như chú quạ nhỏ bé mà thông minh kia.
Bài 5: Sư Tử và Chuột Nhắt
Trong một buổi sinh hoạt chủ điểm về “lòng biết ơn”, cô giáo kể cho chúng em nghe câu chuyện “Sư tử và Chuột nhắt”. Nghe xong, em thấy lòng mình thật ấm áp.
Chuột vô tình làm sư tử thức giấc và suýt bị ăn thịt. Nó cầu xin và hứa sẽ trả ơn. Sư tử bật cười nhưng vẫn tha cho chuột. Vài ngày sau, sư tử bị mắc bẫy và chính chuột đã gặm đứt dây thừng cứu mạng nó. Sư tử xúc động và hiểu rằng không ai là vô dụng nếu biết sống tử tế.
Câu chuyện nhắc em rằng trong cuộc sống, mỗi người đều có giá trị riêng. Đừng coi thường ai chỉ vì họ nhỏ bé hay yếu đuối hơn mình. Lòng tốt luôn được đáp lại bằng lòng tốt. Vì vậy, em tự nhủ phải biết trân trọng mọi người và sẵn sàng giúp đỡ khi có thể.
Bài 13: Ếch ngồi đáy giếng
Hôm trước, khi đang tìm tài liệu cho bài thuyết trình về bài học khiêm tốn, em tình cờ đọc lại truyện “Ếch ngồi đáy giếng”. Câu chuyện quen thuộc nhưng lần nào đọc em cũng thấy rất đáng suy ngẫm, nên em muốn kể lại bằng lời văn của mình.
Ngày xưa, trong một cái giếng sâu, có một con ếch sống ở đó từ nhỏ. Giếng chỉ có một vòng trời bé tí hiện ra qua miệng giếng, vì vậy ếch cứ nghĩ bầu trời chỉ nhỏ bấy nhiêu. Trong giếng, nó là loài lớn nhất, lại thường kêu vang khiến cua, ốc, còng đều sợ. Chính điều đó khiến nó ngày càng tự mãn, cho rằng mình là chúa tể và chẳng ai có thể sánh được.
Một ngày trời mưa lớn, nước dâng lên rồi tràn khỏi miệng giếng. Ếch bị cuốn theo dòng nước ra ngoài. Lần đầu tiên trong đời, nó nhìn thấy bầu trời rộng lớn vô tận, đồng cỏ bao la, những con vật cao lớn từ bò, trâu đến người. Nó sững sờ, không tin nổi thế giới lại rộng đến vậy. Nhưng nó không kịp suy nghĩ lâu. Vì quá quen ngẩng cao đầu đi lại, ếch không để ý đường. Nó bị chân một con bò giẫm phải và chết ngay lập tức.
Sự việc đau lòng ấy khiến mọi loài trong rừng tiếc nuối, nhưng đó là bài học mà ếch phải trả giá. Câu chuyện dạy rằng càng sống trong không gian nhỏ hẹp, ta càng cần mở lòng để học hỏi. Nếu cứ tự cho mình là nhất, ta sẽ bị chính sự chủ quan đánh bại. Em cảm thấy bản thân cũng phải luôn nhắc nhớ rằng khiêm tốn giúp ta nhìn thế giới rõ hơn, trưởng thành hơn.
Bài 14: Một trí khôn hơn trăm trí khôn
Trong một buổi ngoại khóa, cô giáo kể cho lớp em nghe nhiều truyện ngụ ngôn và nhấn mạnh về thái độ sống khiêm nhường. Em nhớ nhất truyện “Một trí khôn hơn trăm trí khôn”, nên muốn kể lại câu chuyện này.
Ngày xưa trong rừng có cáo và sói sống gần nhau. Cáo luôn khoe mình có “trăm trí khôn”, khôn ngoan nhất muôn loài, còn sói chỉ có “một trí khôn” nhưng lại khiêm tốn và chẳng bao giờ khoe khoang. Vì vậy cáo luôn xem thường bạn mình.
Một hôm, trên đường đi, cả hai bị thợ săn phát hiện. Sói hoảng sợ nhưng không rối trí. Nó lao vào bụi cây rậm quen thuộc – nơi nó vẫn dùng để tránh nguy hiểm – và trốn gọn trong đó. Nhờ vậy, sói bình an vô sự.
Cáo thì trái lại. Nó chạy loạn lên, cố nhớ lại trong “trăm trí khôn” của mình nhưng chẳng tìm được cách nào phù hợp. Cửa rừng bị chặn, đường mòn có bẫy, ven suối có chó săn. Cuối cùng, cáo bị bắt. Bị trói lại, nó hối hận vì sự kiêu ngạo và hiểu ra rằng mưu mẹo nhiều mà không biết dùng đúng lúc cũng chẳng ích gì.
Câu chuyện cho ta thấy điều quan trọng không phải biết nhiều, mà là khả năng vận dụng. Em cảm thấy trong cuộc sống, đôi khi sự đơn giản và tập trung lại giúp ta vững vàng hơn kiêu căng và khoe mẽ.
Bài 15: Đẽo cày giữa đường
Trong một lần trò chuyện với bà, em được bà nhắc lại câu chuyện “Đẽo cày giữa đường” để khuyên em phải biết giữ ý kiến của mình. Câu chuyện ấy khiến em nhớ mãi nên em viết lại theo lời kể của bà.
Có một bác nông dân chăm chỉ muốn làm cái cày mới để ra đồng cày ruộng. Bác mang khúc gỗ ra vệ đường vừa làm vừa ngắm. Một người đi ngang chê mũi cày dài quá. Bác nghe theo, bào ngắn lại. Chưa bao lâu, người khác lại bảo mũi cày phải dài mới tốt. Bác lại sửa. Rồi người thứ ba bảo cán cày cong hơn, người thứ tư bảo phải thẳng mới đúng. Mỗi người nói một kiểu, và bác lại răm rắp làm theo.
Cuối cùng, chiếc cày méo mó, chẳng còn hình dạng. Khi đem ra ruộng thử, bác mới biết nó hoàn toàn vô dụng. Bác nông dân ngồi thở dài, hiểu ra rằng vì không giữ lập trường nên công sức đã phí hoài.
Câu chuyện khiến em nhận ra rằng làm gì cũng cần suy nghĩ độc lập. Em hiểu rằng lắng nghe là tốt, nhưng điều quan trọng nhất là phải biết điều gì phù hợp với mình.
Bài 16: Con cáo và chùm nho
Một lần đọc sách trong thư viện trường, em vô tình lật trúng truyện “Con cáo và chùm nho”. Câu chuyện rất ngắn nhưng để lại bài học sâu sắc, nên em muốn kể lại.
Ngày hè nắng gắt, cáo đi ngang qua vườn nho và thấy một chùm nho chín mọng treo lơ lửng. Nhìn thấy, nó thèm đến chảy nước miếng. Cáo nhảy lên với lấy nhưng không tới. Nó lấy đà, cố bật cao hơn nhưng vẫn thất bại. Nó leo lên giàn nhưng thanh giàn yếu, gãy ngay tức thì. Sau bao nhiêu lần thử, cáo mệt lả mà vẫn chẳng ăn được quả nào.
Cuối cùng, cáo đành bỏ đi. Nhưng để bớt xấu hổ, nó tự an ủi: “Nho đó chắc chua lắm!” Câu nói ấy chỉ là cái cớ để che giấu sự bất lực của nó.
Em thấy câu chuyện phản ánh thói quen của nhiều người: khi không đạt được thứ mình muốn, họ tìm cách hạ thấp nó để cảm thấy nhẹ lòng. Nhưng như vậy chỉ khiến ta mãi dậm chân tại chỗ.
Bài 17: Chân – Tay – Tai – Mắt – Miệng
Trong giờ hoạt động của lớp, cô giáo kể về sự đoàn kết bằng truyện “Chân – Tay – Tai – Mắt – Miệng”. Em thấy câu chuyện rất thú vị nên muốn viết lại theo cách của mình.
Ngày xưa, các bộ phận trên cơ thể người cãi nhau xem ai quan trọng nhất. Chân nói không có mình thì chẳng đi đâu được. Tay nói không có mình thì chẳng làm được việc gì. Mắt cho rằng nếu không nhìn được thì ai cũng bó tay. Tai thì bảo nếu không nghe thì cơ thể chẳng biết nguy hiểm. Họ cùng chê miệng chỉ biết ăn.
Giận dữ, họ bỏ mặc miệng, không giúp nữa. Miệng bị bỏ đói, dần yếu đi. Nhưng cùng lúc đó, chân mỏi, tay yếu, mắt mờ, tai ù. Họ hiểu rằng miệng ăn để nuôi toàn bộ cơ thể, chứ không phải chỉ nghĩ cho nó.
Câu chuyện nhắc em nhớ rằng trong một tập thể, không ai là vô dụng. Mỗi người đều có nhiệm vụ riêng, chỉ khi hợp tác mới tạo nên sức mạnh chung.
Bài 18: Kiến và voi
Khi xem một bộ phim hoạt hình về động vật, em nhớ ngay đến truyện “Kiến và voi”, nên em muốn kể lại câu chuyện ý nghĩa này.
Trong rừng, voi mạnh mẽ nên lúc nào cũng kiêu căng, coi thường các loài bé nhỏ, nhất là kiến. Một lần, vì kiến vô tình đi ngang, voi quát mắng khiến kiến rất buồn nhưng nó vẫn không nói gì.
Mùa khô đến, voi ra bờ hồ uống nước nhưng chẳng may bị mắc vào đầm lầy. Nó kêu cứu nhưng thú lớn sợ nguy hiểm nên chẳng dám lại gần. Đàn kiến nghe tiếng kêu, liền hợp sức cắn đứt những dây leo giữ voi lại. Nhờ vậy, voi thoát chết.
Voi vô cùng hổ thẹn, hiểu rằng cơ thể to lớn chưa chắc đã mạnh hơn sự đoàn kết và ý chí của những loài nhỏ bé.
Câu chuyện nhắc em rằng không nên đánh giá ai qua hình dáng. Ai cũng có khả năng và giá trị riêng.
Bài 19: Mèo lại hoàn mèo
Trong một lần đọc truyện tranh, em bắt gặp câu chuyện “Mèo lại hoàn mèo”. Nội dung vừa hài hước vừa thấm thía khiến em nhớ mãi.
Có một con chồn muốn được yêu quý như mèo. Nó học cách kêu meo meo, tập đi nhẹ nhàng và giả bộ hiền lành. Ban đầu, ai cũng tưởng nó là mèo thật nên đối xử rất tốt. Nhưng một hôm, chồn nhìn thấy gà chạy ngang. Bản tính săn mồi trỗi dậy, nó lao đến đuổi theo. Mọi loài ngay lập tức nhận ra nó chỉ là chồn đội lốt mèo. Chồn xấu hổ, bỏ chạy vào rừng.
Câu chuyện khiến em hiểu rằng bản chất thật rất khó che giấu. Điều tốt nhất là sống thật với chính mình và luôn rèn luyện để trở nên tốt hơn.
Bài 20: Rùa học bay
Trong chương trình truyền hình thiếu nhi, em từng xem hoạt cảnh kể lại truyện “Rùa học bay”. Câu chuyện vừa buồn cười vừa đáng tiếc, để lại trong em nhiều suy nghĩ.
Rùa luôn buồn vì mình chậm chạp và không thể bay như chim. Một ngày, nó nhờ hai con chim nhạn giúp mình thử bay. Chim đồng ý, dùng một thanh củi, dặn rùa ngậm chặt vào giữa, còn họ sẽ bay kéo rùa lên trời. Tuy nhiên, họ cảnh báo: “Dù có chuyện gì cũng không được mở miệng.” Khi đang bay, một con chim sẻ chế giễu rùa. Vì tức giận, rùa mở miệng cãi lại và lập tức rơi xuống đất.
Câu chuyện dạy rằng có những điều không phù hợp với khả năng và tự nhiên của mình. Em hiểu rằng thay vì cố chấp đạt điều không thuộc về mình, ta nên nỗ lực phát huy thế mạnh thật sự.
Hy vọng gợi ý này giúp học sinh hiểu rõ cách kể lại một truyện ngụ ngôn bằng lời văn của mình, vừa bám sát cốt truyện vừa thể hiện được suy nghĩ cá nhân. Phụ huynh và giáo viên cũng có thể dùng nội dung này để hướng dẫn trẻ luyện kỹ năng kể chuyện hiệu quả hơn.
