1. Tiểu sử về nhà thơ Thanh Hải:
Thanh Hải là một nhà thơ nổi tiếng của Việt Nam, tên thật của ông là Phạm Bá Ngoãn (1930-1980). Sinh ra và lớn lên tại xã Phong Bình, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế, ông đã xuất thân trong một gia đình trí thức nghèo, cha ông làm nghề dạy học, mẹ làm nông dân. Ông là người anh cả trong gia đình gồm 3 người anh em, hai người em của ông là Phạm Bá Liên và Phạm Bá Chất đều là những người đóng góp cho cách mạng nhưng không được nhắc đến nhiều bằng người anh trai của mình.
Thanh Hải đã bắt đầu tham gia vào phong trào giải phóng dân tộc từ khi đất nước đang chịu sự áp đặt của thực dân Pháp. Năm 17 tuổi, ông đã tham gia vào cách mạng ở khu vực huyện Hương Thủy và làm chính trị viên cho Đoàn văn công Thừa Thiên Huế. Với tinh thần cách mạng và tài năng văn chương, Thanh Hải đã được các lãnh đạo cách mạng đánh giá cao và đưa vào đội ngũ tuyên truyền, trực tiếp tham gia vào các hoạt động cách mạng như báo chí, văn nghệ, giáo dục, tuyên truyền, nhân dân hóa…
Trong những năm 1954 – 1964, ông ở lại quê hương để hoạt động cách mạng và làm cán bộ tuyên huấn của tỉnh. Năm 1964 -1967, ông được đảm nhận để phụ trách báo Cờ giải phóng của Thành phố Huế. Sau đó ông, tham gia và làm Ủy viên ban chấp hành Hội nhà văn Việt Nam, Chi hội phó hội văn nghệ giải phóng Bình Trị Thiên.
Từ sau năm 1975, nhà thơ Thanh Hải được giữ chức vụ Tổng thư ký hội Văn nghệ Bình Trị Thiên, đồng thời là Ủy viên thường vụ thuộc Hội Liên Hiệp văn học nghệ thuật Việt Nam. Ông đã tiếp tục đóng góp cho sự phát triển của văn học nghệ thuật Việt Nam trong giai đoạn hòa bình sau chiến tranh. Thanh Hải là một trong những nhà thơ thắp lên ngọn lửa thi ca Cách Mạng trong lòng mọi người dân Miền Nam trong suốt những thời kỳ đen tối, đầy trong đó là máu và nước mắt dưới ách thống trị dã man và tàn bạo của Ngô Đình Diệm và lũ tay sai của Đế Quốc Mỹ. Những tác phẩm của ông đã góp phần xóa đi những hình ảnh đầy đau thương và những ký ức ám ảnh trong thời gian đó, thay vào đó là những tác phẩm tràn đầy tình yêu thương, hy vọng và khát khao tự do.
Thanh Hải cũng là một trong những người tiên phong trong việc khai thác thể loại thơ tự do ở Việt Nam, với nhiều tác phẩm nổi tiếng như: “Cô gái Huế”, “Mùa xuân nho nhỏ”, “Chuyện tình Thạch Sanh và Lý Thông”… Sau thời hòa bình của đất nước, ông sống được vỏn vẹn 5 năm thì mắc phải căn bệnh xơ gan cổ trướng hiểm nghèo. Trong thời gian nằm viện, ông đã viết bài thơ Mùa xuân nho nhỏ, đây là một trong những bài thơ được in trong tập Huế mùa xuân và được nhiều người biết đến. Thanh Hải qua đời vào 15/12/1980, để lại những tác phẩm văn chương đầy ý nghĩa và giá trị văn hóa, đóng góp không nhỏ cho sự phát triển của văn học nghệ thuật Việt Nam.
2. Sự nghiệp sáng tác và những tác phẩm nổi tiếng của nhà thơ Thanh Hải:
Trong suốt 50 năm cuộc đời của nhà thơ Thanh Hải, ông đã sáng tác cho mình một bộ sưu tập 5 tập thơ bao gồm Ánh mắt (1956), Người đồng chí trung kiên (1962), Huế mùa xuân (tập 1, tập 2 1970 – 1972), và Mùa xuân nho nhỏ (1980). Các tác phẩm này đã góp phần quan trọng vào nền văn học của Việt Nam và được nhà nước tôn vinh bằng việc trao cho ông nhiều giải thưởng văn học như Giải thưởng văn học Nguyễn Đình Chiểu năm 1965 và giải thưởng nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2000.
Trong cuộc thi thơ do Báo Thống Nhất tổ chức vào năm 1960, với bài thơ Mồ anh hoa nở, Thanh Hải đã giành được giải nhất. Tác phẩm này đã trở thành một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của ông.
Những bài thơ nổi tiếng của Thanh Hải như A vầu không chết, Mồ anh hoa nở, Tấm băng vẫn đi đầu, Núi vẫn nhớ người vẫn thương,… đã trở thành những tác phẩm được yêu thích và đọc nhiều nhất. Các tác phẩm này sau này được in trong tập thơ Những đồng chí trung kiên do NXB Văn học, Hà Nội, 1962 xuất bản.
Bên cạnh tập Những đồng chí trung kiên, Thanh Hải còn viết về những hình ảnh của những người phụ nữ yêu nước. Đó là những hình ảnh người mẹ, người vợ, những cô thanh niên xung phong, những người em giao liên,…
Trong thơ kháng chiến của Thanh Hải, hình ảnh đẹp nhất là hình ảnh của người mẹ. Mẹ trong thơ của ông không phải giữ vai trò của người ở hậu phương, đùm bọc, che chở cán bộ mà mẹ giữ vai trò là người trực tiếp tham gia vào cuộc kháng chiến. Trong bài thơ Sang đò đêm mưa của Thanh Hải, người mẹ cũng tham gia chèo đò đưa chiến sĩ sang sông. Hình ảnh người mẹ trong thơ của ông để lại trong lòng người đọc một sự cảm phục và lòng day dứt khôn nguôi. Cái gọi là Quê hương nơi mẹ gắn bó cả cuộc đời cũng được tác giả viết lên trong bài thơ: “Cần giữ đất mẹ hóa thành khẩu súng/ Xe địch vào, tay trắng cũng xông ra”.
Năm 1980, Thanh Hải qua đời, kết thúc một cuộc đời gắn bó với cách mạng. Sau 2 năm ngày ông mất, tập thơ cuối cùng của ông được NXB Tác phẩm mới xuất bản năm 1982, trong tập thơ Mùa xuân đất này. Tập thơ này được ông viết vào những năm cuối cùng của cuộc đời với sự hối thúc bên trong, vì cái gọi là nghĩa tình sâu nặng với cuộc sống mà ông cảm thấy chân quý. Tập thơ này đánh dấu sự kết thúc của một nhà thơ lớn của Việt Nam.
3. Phong cách nghệ thuật của nhà thơ Thanh Hải:
Thơ của Thanh Hải có phong cách nghệ thuật đặc trưng, thể hiện sự yêu thiên nhiên và tình yêu đối với cuộc sống tươi đẹp. Tác giả sử dụng những hình ảnh sống động, màu sắc tươi vui để tả nét đẹp của quê hương đất nước.
Những lời thơ bình dị nhưng sâu sắc của Thanh Hải truyền tải những triết lý cuộc đời. Ông khuyên chúng ta nên yêu và trân quý cuộc đời của chính mình, đặt niềm tin vào cuộc sống và hưởng thụ nó một cách đầy hứng khởi và vui vẻ. Thông qua những lời thơ này, Thanh Hải đã truyền cảm hứng cho người đọc và thúc đẩy chúng ta sống một cuộc đời có ý nghĩa hơn.
Trong các tác phẩm của Thanh Hải, chúng ta cảm nhận được tình yêu của ông dành cho con người và đất nước. Những cảm xúc chân thành và tình cảm đong đầy trong lời thơ của ông đã khiến người đọc cảm thấy gần gũi và yêu mến hơn với đất nước và con người Việt Nam.
4. Nguồn cảm hứng của nhà thơ Thanh Hải:
Nhà thơ Thanh Hải đã để lại dấu ấn đậm nét trong văn chương Việt Nam nhờ những bài thơ đầy cảm xúc và ý nghĩa. Nhà thơ được biết đến là một trong những nhà thơ Cách mạng, nguồn cảm hứng sáng tác của ông thường đến từ những câu chuyện, những bi kịch của cuộc kháng chiến Việt Nam.
Những bài thơ của nhà thơ Thanh Hải thường miêu tả về những người đồng chí trung kiên – những chiến sĩ đã hy sinh hết mình cho đất nước. Nhà thơ đã dành cho họ những lời tôn kính và ca ngợi, đồng thời cũng thể hiện sự xót xa và đau đớn trong từng câu thơ. Những bài thơ đó là một cách để nhà thơ Thanh Hải truyền tải tinh thần của những người anh hùng đã hy sinh, và tôn vinh những gương mặt lịch sử quan trọng của đất nước.
Ngoài ra, nhà thơ Thanh Hải còn tìm thấy nguồn cảm hứng từ vị cha già của dân tộc Hồ Chí Minh – một trong những nhân vật lịch sử quan trọng nhất của Việt Nam. Nhà thơ đã viết về hình ảnh Bác Hồ với sự tôn trọng và biết ơn. Bác Hồ đã dành tình cảm cho đồng bào miền Nam và những gương mặt anh hùng của đất nước. Những bài thơ của nhà thơ Thanh Hải cũng là một cách để ông thể hiện lòng biết ơn và tôn vinh những gương mặt lịch sử quan trọng của đất nước.
Không chỉ dừng lại ở đó, hình ảnh người mẹ, người vợ, những người phụ nữ đã hi sinh trong thời kì kháng chiến cũng là một trong những nguồn cảm hứng của nhà thơ Thanh Hải. Những người phụ nữ đó đã hy sinh hết mình để bảo vệ gia đình, quê hương và đồng bào. Nhà thơ đã viết về họ với sự tôn trọng và biết ơn, đồng thời cũng thể hiện sự xót xa và đau đớn trong từng câu thơ.
Trong lòng nhà thơ luôn chứa đựng tình yêu quê hương tha thiết. Ông đã giới thiệu đến người đọc hình ảnh đẹp đẽ của quê hương đất nước bằng những vần thơ tự nhiên nhưng thơ mộng. Tác giả đã thổi hồn vào những hình ảnh tưởng như rất đỗi bình thường, tạo cho quê hương mình một nét rất riêng và đặc biệt. Các bài thơ của nhà thơ Thanh Hải thường là những tình ca đầy tình cảm và sâu lắng về mảnh đất yêu dấu.
5. Những giải thưởng của tác giả Nguyễn Thanh Hải:
– Giải thưởng văn học Nguyễn Đình Chiểu (1965)
– Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật (đợt 2, năm 2000, truy tặng)
– Giải nhất cuộc thi thơ của tuần báo Thống nhất (1959).
– Giải nhì cuộc thi thơ của tuần báo Thống nhất (1962).
Với những giải thưởng danh giá như vậy, không khó để hiểu tại sao tác phẩm của tác giả đã được đánh giá cao bởi giới văn học và độc giả. Những tác phẩm đó không chỉ thể hiện được tài năng văn chương của tác giả, mà còn phản ánh đời sống, tâm tư, tình cảm của con người Việt Nam trong thời kỳ đó. Từ những bài thơ mang tính chất tình cảm đến những truyện ngắn đầy tình huống hài hước, tác phẩm của tác giả đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng người đọc.
