Ê! Mình lại quay lại với một mẹo viết văn đơn giản nữa đây. Có thể các bạn biết mình qua r/pubtips và các bài đăng về Thói quen và Tính cách, vì mình hay giúp đỡ mấy cái đó.
Và nếu bạn là một cây viết trẻ, nhớ ghé qua r/teenswhowrite và tham gia cùng tụi mình nha!
Văn chương sến súa (Purple Prose)
Đây là một thuật ngữ khá phổ biến trong văn chương. Mình nghe thấy nó từ trước khi biết ý nghĩa của nó, cách đây nhiều năm, khi mình mới bắt đầu viết.
Nói đơn giản, nó có nghĩa là viết văn quá mức miêu tả.
Ví dụ như, viết miêu tả đến mức muốn ói vì khó hiểu nổi tác giả đang cố gắng nói cái gì, nó rối rắm kinh khủng.
Văn chương sến súa không phải là điều tốt. Viết miêu tả có thể là một điều tuyệt vời! Nhưng văn chương sến súa được dùng để chỉ văn viết đã vượt quá mức miêu tả và bước vào một thế giới riêng của nó.
Giới hạn
Hãy xem xét những gì được coi là văn chương sến súa, và tại sao.
Nhìn chung, văn chương sến súa thường lạm dụng tính từ và trạng từ. Nó có thể là một câu văn rất dài để nói một điều gì đó rất đơn giản, hoặc thậm chí là cả một đoạn văn nói điều gì đó có thể được nói trong vài từ. Nó cũng có thể chỉ đơn giản là văn viết cứ dài dòng miêu tả đến mức làm khó chịu người đọc.
Tất nhiên, ranh giới giữa văn xuôi miêu tả và văn chương sến súa sẽ có phần phụ thuộc vào khẩu vị. Mình đánh giá cao sự ngắn gọn. Mình không phải là fan của những miêu tả dài dòng. Khẩu vị của mình sẽ không giống với người khác, và điều đó không sao cả. Tuy nhiên, mình có cảm giác rằng hầu hết tất cả người đọc đều đồng ý rằng chắc chắn có một điểm mà văn xuôi trở nên sến súa.
Tại sao nó dễ xảy ra
Văn chương sến súa có thể là một điều dễ dàng rơi vào. Mình nghĩ nó xảy ra nhiều nhất khi chúng ta chưa chắc chắn chính xác những gì mình đang nói, hoặc chúng ta chưa chắc chắn chính xác bối cảnh là gì. Nó thường được sử dụng như một cơ chế để cố gắng “tìm đường”. Đôi khi sử dụng nhiều từ là một cách tuyệt vời để cố gắng làm rõ suy nghĩ của chúng ta về một vấn đề gì đó.
Một lý do khác khiến nó xảy ra: Vì chúng ta muốn nghe có vẻ hay. Hoặc thậm chí là văn chương. Chúng ta nhìn vào các nhà văn cổ điển và cố gắng bắt chước họ, và nghĩ, ồ vâng, văn viết phải nghe có vẻ trữ tình và thơ mộng và phải miêu tả mới hay. Mặc dù đôi khi nó có thể hiệu quả, nhưng điều này rất, rất thường không đúng.
Ví dụ
Vâng, một số điều này sẽ là ý kiến cá nhân. Dưới đây là những đoạn văn mà mình cho là văn chương sến súa. Chúng cũng là những đoạn văn mà mình nghĩ thường được dùng làm ví dụ về văn chương sến súa.
Đó là một đêm tối tăm và bão bùng; mưa như trút nước—trừ những khoảng thời gian thỉnh thoảng, khi nó bị gián đoạn bởi một cơn gió mạnh quét qua các đường phố (vì bối cảnh câu chuyện của chúng ta ở Luân Đôn), rít gào trên nóc nhà, và hung dữ làm lay động ngọn lửa le lói của những chiếc đèn đang vật lộn chống lại bóng tối.
Đây là trích đoạn từ Paul Clifford của Edward Bulwer-Lytton
Tại sao nó sến súa? Ý mình là, nó không rõ ràng sao? Ở phần trừ những khoảng thời gian thỉnh thoảng, mình muốn lăn tròn mắt. Nó quá đà và bắt đầu lặp đi lặp lại. Nó có 9 cụm từ miêu tả trong một câu. Nó dễ dàng được rút ngắn lại để nói cùng một điều.
Một ví dụ khác:
Tên lính đánh thuê bị mổ bụng ngã khỏi yên ngựa và nằm xuống thảm cỏ mù mịt, làm văng những giọt chất lỏng sống màu đỏ tươi lên bụi đất khô khốc.
Cái này là từ The Eye of Argon của Jim Theis (đúng vậy, nó được cho là tiểu thuyết giả tưởng tệ nhất từ trước đến nay, nhưng là một nguồn tuyệt vời cho văn chương sến súa).
Cái này còn rõ ràng hơn nữa. Nó là văn chương sến súa vì nó miêu tả một điều đơn giản một cách cực kỳ rắc rối. “Những giọt chất lỏng sống màu đỏ tươi”. Rõ ràng là, chỉ cần nói máu sẽ dễ hơn.
Những ví dụ này rõ ràng là những trường hợp cực đoan. Mình cố tình chọn chúng vì lý do đó để cho thấy văn chương sến súa có thể đến mức nào.
Một trong những lập luận yêu thích của mình chống lại văn chương sến súa là điều mà Ernest Hemingway đã nói với William Faulkner khi ông chỉ trích văn phong của Hemingway quá đơn giản.
Faulkner tội nghiệp. Ông ta thực sự nghĩ rằng những cảm xúc lớn đến từ những từ ngữ lớn sao? Ông ta nghĩ rằng tôi không biết những từ ngữ đắt tiền. Tôi biết tất cả chúng. Nhưng có những từ ngữ cũ hơn, đơn giản hơn và hay hơn, và đó là những từ ngữ mà tôi sử dụng.
Mình đồng ý với Hemingway rằng những cảm xúc lớn không cần những từ ngữ lớn. Văn chương hay không cần sự thừa thãi hay nhiều miêu tả hoặc những từ ngữ hoa mỹ. Nó cũng có thể đơn giản.
Rõ ràng, nếu bạn là một nhà văn trữ tình hơn, thì không có gì sai trái cả. Mình không nói rằng viết miêu tả là xấu. Mình chỉ cố gắng thu hút sự chú ý đến thực tế rằng việc rắc rối và quá đà là xấu. Hãy tìm sự cân bằng trong văn viết của bạn và đảm bảo rằng bạn không bị cuốn vào tính từ và trạng từ quá mức.
Văn chương nên đẹp, nhưng đừng nghĩ rằng nó phải quá mức miêu tả mới đẹp được.
Cách tránh nó
Tránh văn chương sến súa là điều bạn có thể đã làm rồi. Lời khuyên là không sử dụng trạng từ hoặc cắt bỏ chúng là khá phổ biến, và làm như vậy giúp tránh văn chương sến súa. Hãy chú ý đến việc sử dụng tính từ của bạn nữa. Nếu bạn thấy những câu trong văn viết của mình có nhiều tính từ và/hoặc trạng từ, thì bạn có thể cần phải chỉnh sửa một số từ.
Vấn đề là, nếu bạn là một người viết văn chương sến súa, bạn có thể bị mù quáng với nó. Chỉ cần lưu ý rằng nếu bạn bắt đầu nhận được lời phê bình về tác phẩm của mình và mọi người nói rằng đó là văn chương sến súa, thì văn viết của bạn có thể quá mức miêu tả, và có thể đã đến lúc bạn cần phải loại bỏ một số phần.
Dù sao đi nữa, điều tốt đẹp về văn chương sến súa là – bạn có thể chỉnh sửa nó.
