QTO – Mợ gọi điện, hỏi thằng Lỳ có gọi tôi không, nó lại đi đâu hôm qua giờ mà không thèm báo cho cậu mợ. Lý do thì muôn thuở đó, cãi nhau với cha hắn. Cậu bây chửi hắn con nhà lính, tính nhà quan rồi là làm một tiêu mười, sau ni vợ con cạp đất mà ăn. Nó gân cổ cãi lại, ba tiết kiệm cả đời thì mẹ con con cũng có sướng sung chi mô. Thế là cậu bây tát nó.
Tôi ậm ừ vì đã quen với những cuộc gọi thế này. Dăm bữa nửa tháng, nhà cậu mợ lại ồn ào, dù chỉ ba người với nhau. Lỳ bằng tuổi tôi, khi tôi đã làm cha hai đứa trẻ thì nó vẫn còn “lông bông” và “không biết nghĩ” như cậu hay nói. Tôi với Lỳ vừa là bạn bè chí cốt, vừa là anh em họ. Học cùng nhau, chơi cùng nhau từ nhỏ, tôi không lạ gì tính nết của nó. Lỳ là đứa thích tự do, thích thoải mái, một tâm hồn nghệ sĩ thích phiêu bạt, thích trải nghiệm này kia. Nó đàn hát hay, học cũng được nhưng chẳng chú tâm vào bất cứ điều gì. Nhưng, cái căn bản khiến nó và cậu tôi hay cãi nhau nhất chính là sự phóng khoáng của nó đối lập với tính dè sẻn, tiết kiệm của cậu tôi.
Cậu là bộ đội về hưu. Tuổi thơ khốn khó, cộng với đặc thù nghề nghiệp nên tính cậu luôn kỷ luật, nghiêm khắc. Hồi Lỳ còn nhỏ, cậu ở xa, thời gian bên con rất ít. Mỗi khi về nhà, thay vì dẫn con đi công viên, đi mua đồ chơi hay đi nhà sách các kiểu, cậu dành thời gian để “thẩm tra” Lỳ, hỏi nó những chuyện ở nhà, học hành thế nào, phụ giúp gì cho mẹ. Lỳ bảo với tôi, tao là con chứ có phải là lính của ông đâu mà lúc nào cũng phải báo cáo. Cha con Lỳ từ nhỏ đã hay xích mích, nhỏ thì giận dỗi bỏ cơm, chuyện to thì Lỳ bỏ qua nhà tôi ngủ. Mợ than, mợ đặt tên nó là Lỳ do hồi đó quá ngày quá tháng mà chẳng chịu ra, ai ngờ chừ kiểu lì lợm, cha nói chi cũng không nghe.
Thực ra Lỳ nói do cậu cứ hà khắc quá, tiết kiệm quá nên nó cố tình làm trái ý, thành ra là… quen vậy. Lỳ kể năm học lớp sáu, Lỳ xin mua dép mới, lâu lắm nó mới xin cậu mua vì đợt đó mợ ốm, không ai chở nó đi mua. Cậu xem xét đôi giày rồi lấy kim chỉ ra khâu, bảo còn đi được. Vì gấp nên nó phải mang lên lớp. Hôm đó, thằng bạn cùng bàn cúi xuống nhặt bút, thấy đôi giày của Lỳ, nó phán, nhà mày nghèo tới vậy luôn hả. Cả buổi hôm đó, nó ngồi một góc, lấy chân trái che chân phải, sợ bạn bè nhìn thấy giày. Mấy chuyện hồi nhỏ đó hệt như một vết thương đối với nó, nó nói tổn thương bởi sự tằn tiện của cha.
Cậu hay nhắc chuyện xưa, hay kể chuyện thời ăn cơm độn, đốt đèn dầu, rằng ngày xưa cực khổ ra sao, nay sướng sung thế nào. Thế mà tụi trẻ bây giờ không biết quý trọng, sống quá hoang phí. Phí thời gian, phí tiền của, công sức của mẹ cha. Rằng đối với cuộc đời của những người bình thường, muốn thay đổi, muốn tiến bộ thì chỉ có hai cách, một là tu chí học hành, hai là tiết kiệm. Tôi đồng ý với cậu, nhưng tôi muốn cậu hiểu rằng, có thể tiết kiệm nhưng đừng hạ thấp chất lượng cuộc sống của mình và của người thân. Trời nóng, thằng Lỳ nằm điều hòa, cậu la, bảo thanh niên chút nóng còn không chịu được thì ra đời làm sao. Mợ tính bỏ đồ vào máy giặt, cậu can, để đó cậu giặt tay, có mấy cái bỏ vào máy giặt chi tốn điện, giặt đồ coi như thể dục luôn. Mợ nói, tau sống gần ba mươi năm nay quen rồi, cứ nhịn rồi qua hết nhưng thằng Lỳ thì không. Mà lạ, cha hắn tiết kiệm bao nhiêu thì công nhận thằng này phung phí bấy nhiêu.
“Tau nghi ba tau có hộp vàng cất kỹ lắm, cái hộp đó đẹp, hôm trước la nạt tau xong thấy ông vô phòng giở ra coi rồi giấu giấu, diếm diếm. Chắc là vàng thỏi ở trong đó. Ông khi mô cũng nói “buôn tàu bán bè không bằng ăn dè hà tiện”. Cả đời tiết kiệm như thế chắc là tiền của, vàng bạc cũng không ít”. Lỳ kể với tôi vậy. Tôi hỏi mày tính làm chi, chưa chi đã nhìn tài sản rồi, mỗi mình mày là con nhưng biết đâu cậu mợ còn có kế hoạch khác.
Đùng một cái, cậu đột quỵ. Người khỏe khoắn, hay vận động, chẳng rượu bia như cậu, tự nhiên bị đột quỵ khiến người ta lo sợ. Cậu được cấp cứu kịp thời nhưng vẫn hôn mê. Mợ khóc hết nước mắt. Cậu mới về hưu chưa lâu, cha con chồng vợ gần nhau chưa bõ thời gian xa cách. Lỳ khóc rấm rứt, giọt nước mắt hối hận của thằng con trai luôn trái ý cha, tận sâu trong tâm, tôi biết nó là đứa có hiếu. Nó bảo cậu mà có mệnh hệ chi chắc nó ân hận cả đời.
Cậu nằm viện được mười ngày thì có người lạ tìm đến. Người đàn bà nhìn dáng vẻ vất vả dắt theo hai đứa nhỏ, một đứa tầm mười tuổi, đứa kia mới lên ba. Mợ như chết lặng, người run bần bật. Mợ bấu lấy tay tôi, không lẽ cậu bây có vợ khác, có con nữa. Mỗi người một tưởng tượng khác nhau cho đến khi cô ấy cất lời. Chị và cháu đừng hiểu lầm, mẹ con em mang ơn anh, anh là ân nhân của gia đình em. Theo lời chị kể, chồng của chị là cấp dưới của cậu, đã mất do tai nạn. Lúc đó, chị mới sinh em bé. Nhà chị nghèo, cha mẹ hai bên không nhờ cậy được ai. Từ đó đến nay, mỗi tháng chị đều nhận được một triệu để lo cho hai đứa nhỏ. Hỏi thì được nói là tiền của đơn vị gửi, phụ cấp cho mấy mẹ con nhưng tìm hiểu mới hay là tiền túi của anh. Anh giúp mẹ con chị một cách âm thầm, lâu lâu anh còn gửi quà cho hai đứa. Em bé lớn của chị bị bệnh tim, anh mới lo liệu chạy vạy để cháu phẫu thuật xong, nay trộm vía cháu khỏe rồi. Thường tới kỳ đóng học phí cho bé lớn, anh sẽ nhắn tin hỏi chị và gửi thêm tiền học cho cháu. Mấy ngày rồi, tới kỳ đóng tiền học cho con mà chưa thấy anh nhắn, chị cũng thấy lạ. Chị điện lên đơn vị cũ hỏi thì mới nghe hung tin nên lật đật vào thăm. Chị bảo giờ con bé sau đã lớn, chị có thể đem gửi trẻ để đi làm, kiếm thêm tiền nuôi con nên không dám phiền anh nữa. Anh cũng đâu giàu có gì. Nghe chuyện, ai nấy đều ngạc nhiên quá đỗi. Mợ lấy làm lạ, tiền đâu mà cậu bây đem nuôi con thiên hạ, nghĩ quá lạ, người tiết kiệm tằn tiện cả đời mà thế ư. Hóa ra, ở với nhau lâu chưa chắc đã hiểu nhau.
Những ngày cậu nằm bất tỉnh, điện thoại của cậu reo liên tục. Người này người nọ hỏi thăm. Mợ giao điện thoại cho Lỳ, bảo nó trả lời tin nhắn giùm cậu. Lần đầu cầm điện thoại, Lỳ vô Facebook của cậu, đăng một dòng trạng thái đại ý cảm ơn và thông báo tình hình sức khỏe hiện tại của ba để những đồng đội, bạn bè ba có thể yên tâm. Có vài tin nhắn gửi đến, tò mò, Lỳ vào đọc. Là tin nhắn trong nhóm “Nuôi em”, một dự án mà Lỳ có nghe qua trên tivi. Cậu đang nuôi hai đứa trẻ ở Tây Bắc, còn lên thăm và tặng quà cho chúng nữa. Những chuyện này sao chưa bao giờ nghe ông kể với hai mẹ con. Lỳ nhớ lại, mỗi cuối năm học, ba thường kiểm tra sách vở của nó rồi lấy đem đi cho con người ta, cả áo quần, cặp sách hay giày dép cũng vậy. Lỳ tưởng ba chỉ cho người ta chừng đó thôi, không ngờ còn bỏ tiền để nuôi những đứa trẻ không quen.
Cậu tỉnh lại như kỳ tích, rất minh mẫn nhưng tạm thời chưa vận động được. Cậu được cho về nhà tịnh dưỡng, rồi tập vật lý trị liệu từ từ để có thể đi lại được. Cậu gọi Lỳ vào phòng, trao cho nó cái hộp gỗ cất kỹ bao năm qua. Đó là tất cả những thứ mà cậu trân quý, cậu muốn đưa trực tiếp cho nó, sợ lỡ bề có chuyện chi thì không trao tận tay được. Mở chiếc hộp ra, Lỳ tìm thấy một tờ lịch ngày nó chào đời, ít tóc máu và cái cuống rốn khô quắt khô queo, vài bộ đồ con nít đã cũ, một đôi dép nhỏ xíu, một cuốn vở với những nét chữ xiên xẹo… Những thứ đầu tiên của Lỳ. Cậu nói đó là gia tài của cậu.
Lỳ kể với tôi mà mắt rơm rớm. Nó nói cứ nghĩ cái hộp ấy cất vàng trong đó, ai dè, với ba, nó còn quý hơn vàng.
Diệu Ái
