Dòng chảy tạo thành nền văn minh sông Hồng buổi ban đầu chính là dòng văn hóa sinh ra và trưởng thành trên vùng đất màu mỡ của châu thổ sông Hồng, trực tiếp là văn hóa Đông Sơn, trên cơ sở cuộc cách mạng luyện kim với công nghệ đúc đồng đạt tới đỉnh cao thời đại, cùng với sự ra đời hình thái nhà nước sơ khai Văn Lang – Âu Lạc.
Văn minh sông Hồng là nền văn minh bản địa, có một sức sống mạnh mẽ, phát triển ổn định từ Đông Sơn tới Đại Việt, Việt Nam. Đồng thời, nó luôn được đổi mới, tiếp thêm sức mạnh tạo ra những hằng số tạo thành bản sắc văn hóa Việt Nam, làm giá đỡ và bệ phóng cho sự cất cánh của dân tộc, khẳng định vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.
Chào mừng năm du lịch quốc gia đồng bằng sông Hồng – Hải Phòng 2013, nhằm giúp du khách có thêm hiểu biết khái quát về các thành tựu của nền văn minh sông Hồng trong hai giai đoạn phát triển: Văn hóa Đông Sơn và quốc gia Đại Việt, Bảo tàng Hải Phòng phối hợp với Bảo tàng Lịch sử quốc gia, Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long – Hà Nội, Hội Cổ vật Hải Phòng tổ chức trưng bày chuyên đề “Văn minh sông Hồng – Kết tinh và tỏa sáng”. Trưng bày sẽ được khai mạc vào ngày 9/5/2013 tại Bảo tàng Hải Phòng, số 11 Đinh Tiên Hoàng, Quận Hồng Bàng, Thành phố Hải Phòng.
Trưng bày được thể hiện theo các nội dung chủ yếu sau:
Văn hóa Đông Sơn – rực rỡ nền văn minh Việt cổ
Thạp. Đồng. Văn hóa Đông Sơn 2500 – 2000 năm cách ngày nay. Đồ dùng sinh hoạt. Bảo tàng Lịch sử quốc gia
Cũng như nhiều nền văn minh cổ đại nổi tiếng ở Phương Đông được sinh ra bên các dòng sông, ở miền Bắc nước ta, vào khoảng 2.700 năm trước đã hình thành nền văn minh đầu tiên mang tên văn minh Đông Sơn (văn minh Lạc Việt). Nền văn minh này nảy sinh, tồn tại và phát triển trên nhiều địa bàn sinh thái khác nhau như châu thổ sông Hồng là nơi hội tụ, kết tinh của nhiều yếu tố văn hóa để tạo ra đỉnh cao Đông Sơn.
Dao găm chuôi hình người. Đồng. Văn hóa Đông Sơn 2500 – 2000 năm cách ngày nay. Vũ khí. Bảo tàng Hải Phòng
Trong thời đại Đông Sơn, cư dân Việt cổ đã có những phát minh, sáng tạo mang tính cách mạng trong kỹ thuật luyện kim khiến cho sức sản xuất phát triển, tạo ra những chuyển biến trong xã hội là tiền đề thúc đẩy sự ra đời của nhà nước sơ khai Văn Lang – Âu Lạc. Cũng chính thời kỳ này đã thành tạo nên một phổ sắc văn hóa mà nhiều sắc màu trong đó góp phần tạo thành bản sắc văn hóa Việt Nam sau này.
Hộ tâm phiến. Đồng. Văn hóa Đông Sơn 2500 – 2000 năm cách ngày nay. Vũ khí. Hội Cổ vật Hải Phòng
Kỷ nguyên văn minh Đại Việt – Hào hùng khí thế rồng bay
Năm 1010, Vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư ra Đại La, điểm trung tâm của đất nước, rồi mượn hình tượng rồng bay để đặt tên cho kinh đô mới Thăng Long, mở ra kỷ nguyên mới trong lịch sử dân tộc: kỷ nguyên văn minh Đại Việt. Văn minh Đại Việt tồn tại song song với quá trình hình thành và phát triển của quốc gia Đại Việt, trên cơ sở kế thừa bản sắc nền văn minh Đông Sơn và tiếp thu có chọn lọc các yếu tố văn hóa ngoại sinh.
Mô hình tháp thờ Phật. Đất nung. Thời Đinh – Lê, thế kỷ 10. Đồ thờ. Bảo tàng Hải Phòng
Trên nền tảng quốc gia phong kiến độc lập tự chủ, các vương triều Lý – Trần – Lê đã tiến hành hàng loạt cải cách đưa Đại Việt bước vào thời kỳ phát triển thịnh trị, đạt nhiều thành tựu nổi bật trên mọi lĩnh vực đời sống văn hóa, xã hội, khẳng định bản sắc của một dân tộc trưởng thành, một quốc gia văn hiến. Châu thổ sông Hồng với vùng lõi là Thăng Long – Hà Nội tiếp tục khẳng định vị thế trung tâm, nơi hội tụ, kết tinh và tỏa sáng của văn minh Đại Việt.
Tượng sư tử. Gốm hoa nâu. Thời Lý, thế kỷ 11-13. Bảo tàng Lịch sử quốc gia
Sông Hồng – Hành lang kết nối và cánh cửa mở ra thế giới
Văn minh sông Hồng có nguồn gốc bản địa nhưng đồng thời nó cũng là sự kết tụ của quá trình giao lưu với các nền văn hóa khác trong khu vực và thế giới. Theo hướng lục địa, sông Hồng là hành lang tự nhiên giao lưu với nội địa Á Châu qua Tây Nam Trung Quốc, thượng Miến Điện, Bắc Ấn Độ tới tận vịnh Bengal. Theo hướng biển, sông Hồng là cánh cửa mở ra thế giới thông qua con đường tơ lụa trên biển kết nối phương Đông với phương Tây.
Bình vẽ hoa mẫu đơn. Gốm hoa lam. Thời Lê sơ, thế kỷ 15. Gốm Chu Đậu xuất khẩu. Hội Cổ vật Hải Phòng
Trong thế kỷ XVII, các chúa Trịnh cho thương nhân nước ngoài được buôn bán sâu trong nội địa nên tuyến sông Hồng và sông Thái Bình trở thành cửa ngõ giao thương chính của Đàng Ngoài. Có thể nói, chưa bao giờ nền kinh tế hải thương lại có quan hệ mở rộng, đa dạng và phát triển hưng thịnh như giai đoạn này. Kẻ Chợ (Thăng Long), Phố Hiến (Hưng Yên) và Domea (Hải Phòng) là những mắt xích quan trọng trong hệ thống hải thương toàn cầu.
Ngoài nội dung chính, phòng trưng bày còn giới thiệu đôi nét về văn hóa trầu cau Việt Nam, một nét đẹp giá trị văn hóa truyền thống của cư dân Việt phổ biến ở mọi tầng lớp từ cung đình đến dân gian. Văn hóa trầu cau vừa là biểu hiện phong cách Việt Nam vừa thể hiện tình cảm dân tộc độc đáo.
Bình vôi quai cau. Gốm men lục và trắng. Thời Mạc, thế kỷ 16. Hội cổ vật Hải Phòng
Thông qua các hình ảnh, hiện vật, tài liệu được lựa chọn từ các bảo tàng, các Hội cổ vật, trưng bày chuyên đề “Văn minh sông Hồng – kết tinh và tỏa sáng” mong muốn giới thiệu, quảng bá rộng rãi tới đông đảo công chúng trong và ngoài nước về một nền văn hóa đặc sắc, lâu đời, một xã hội hình thành nhà nước sớm nhất ở Đông Nam Á; Góp phần khơi dậy niềm tự hào dân tộc, ý chí sáng tạo của thế hệ người Việt Nam, đồng thời phát huy tinh thần trách nhiệm bảo vệ, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
Âu trầu. Bạc. Thời Nguyễn, thế kỷ 19-20. Bảo tàng Lịch sử quốc gia
Trưng bày mở cửa đón khách tham quan từ tháng 5 đến hết tháng 11 năm 2013
Hà – Hương
