a. Hoàn cảnh sáng tác bài thơ Đoàn thuyền đánh cá
– Bài thơ được viết vào giữa năm 1958, khi cuộc kháng chiến chống Pháp đã kết thúc thắng lợi, miền Bắc được giải phóng và bắt tay vào xây dựng cuộc sống mới. Con người mới tràn đầy niềm tin yêu dạt dào trước cuộc sống mới đang hình thành, đang thay da đổi thịt. Cảm xúc ấy trở thành nguồn thi hứng lớn của thơ ca bấy giờ. Nhiều nhà thơ, nhà văn đã đi đến những vùng đất xa xôi của Tổ quốc để sống và để viết, miền núi, hải đảo, nhà máy, nông trường… Huy Cận có chuyến đi thực tế dài ngày ở vùng mỏ Quảng Ninh. Từ chuyến đi ấy, hồn thơ ông mới thực sự nảy nở trở lại và dồi dào cảm hứng về thiên nhiên đất nước, về lao động và niềm vui trước cuộc sống mới.
– Bài thơ Đoàn thuyền đánh cá được sáng tác trong chuyến đi thực tế ấy và in trong tập “Trời mỗi ngày lại sáng” (1958).
b. – Biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ là:
+ Biện pháp nhân hóa và ẩn dụ “lái gió”, “lướt giữa mây cao”. Nói là nhân hóa vì tác giả đã dùng những từ ngữ chỉ hành động của con người như “lái”, “lướt” để miêu tả con thuyền. Ẩn dụ ở đây là ẩn dụ cách thức, con thuyền giữa biển khơi có cảm giác như đang lái theo cả gió, cả trăng đêm. Làn nước dưới biển và mây cao trên trời như hòa cùng vào một và con thuyền nhẹ lướt qua.
+ Phép đối; “mây cao” đối với “biển bằng”
Viết đoạn văn tổng – phân – hợp từ 6-10 câu nêu cảm nhận về hiệu quả của việc sử dụng biện pháp tu từ trên, cần đảm bảo các ý:
+ Hình ảnh ẩn dụ và nhân hóa táo bạo làm ta có cảm tưởng đoàn thuyền đánh cá ra khơi có gió làm lái, có trăng làm buồm. Giữa biển trời rộng lớn, con thuyền vốn nhỏ bé bỗng được nâng tầm lên trở nên hùng vĩ, tráng lệ, hiên ngang sánh cùng vũ trụ.
+ Con thuyền làm chủ giữa không gian rộng lớn của biển khơi phải chăng cũng là ẩn dụ cho con người làm chủ cuộc sống mới sau cuộc kháng chiến trường kì và gian khổ.
+ Phép đối tạo nên một không gian kì vĩ, bao la, rộng lớn, trên là “mây cao”, dưới là “biển bằng” và nổi bật giữa không gian ấy là đoàn thuyền đánh cá, con người làm chủ cuộc đời, làm chủ tương lai.
=>Việc sử dụng biện pháp nghệ thuật trong hai câu thơ góp phần làm nổi bật vẻ đẹp của đoàn thuyền, của con người lao động giữa bao la biển trời và gây ấn tượng với người đọc.
Lưu ý: Đoạn văn có sử dụng thành phần tình thái, học sinh gạch chân dưới thành phần đó.
