Vè (chữ Nôm: 噅) or Đồng dao (chữ Hán: 童謠) is a poetic and song form for children, most typical of Vietnam.[1][2][3]
It is used primarily in satirical poems, and is also performed with the accompaniment of percussion instruments.[4] It is often used to make humorous observations about a certain topic, as a form of social criticism.[5][6]
A vè poem or song consists of rhyming couplets, in which the final syllable of every other row rhymes with the final syllable in the next row.[7] The rhyme scheme (Vietnamese: Nhịp đuổi) is therefore :
- xxxa
- xxxb
- xxxb
- xxxc
- xxxc
- xxxd
etc.
The following is an example of vè, in which the words that rhyme are highlighted.[8] Some examples:
Tri tri trình trìnhCái đinh nổ lửaCon ngựa đứt cươngTam vương ngũ đếCấp kế đi tìmÙ à ù ậpNgồi sập xuống đây
Trọc gì ?Trọc đầu.Đầu gì ?Đầu tàu.Tàu gì ?Tàu hỏa.Hỏa gì ?Hỏa tốc.Tốc gì ?Tốc hành.Hành gì ?Hành củ.Củ gì ?Củ khoai.Khoai gì ?Khoai lang.Lang gì ?Lang trọc.Trọc gì ?Trọc đầu.
Bao giờ cho đến tháng ba,Ếch cắn cổ rắn tha ra ngoài đồng.Hùm nằm cho lợn liếm lông,Một chục quả hồng nuốt lão tám mươi.Nằm xôi nuốt trẻ lên mười,Con gà be rượu nuốt người lao đaoLươn nằm cho trúm bò vào,Một đàn cào cào đuổi bắt cá rô.Lúa mạ nhảy lên ăn bò,Cỏ năng cỏ lác rình mò bắt trâu.Gà con đuổi bắt diều hâu,Chim ri đuổi đánh vỡ đầu bồ nông.
Bà chằng lửaSửa cầu tiêuBa giờ chiềuĐứt dây thiềuLọt cầu tiêuĂn bún riêuNhớ người yêu
Ve vẻ vè veNghe vè lá lốtAnh Kiên cũng tốtChị Thơm cũng xinhHai bên xập xìnhGia đình đồng ýĐi ra đăng kíỦy ban không choKhông cho cứ lấyTôi yêu cô ấyĐã mấy năm rồiChẳng nói lôi thôiNgày mai cứ cướiAi thích thì điKhi qua đầu cầuĐánh rơi nải chuốiCô dâu chết đuốiChú rể khóc nhèCô dâu vào bếpĂn vụng cơm nếpChú rể vào bếpCháy hết cả râu[9]
Củ cà rốtĐốt cháy nhàÔng cụ giàKêu oai oáiNhắn con gáiLái ô tôLên thủ đôThăm bác HồBác Hồ bảo
Thằng cu TíĐi chăn trâuĂn quả dâuBị đau bụngBố nó đánhMẹ nó can
Ông công anĐến giải quyếtTôi không biếtChuyện gia đìnhChát xình xình
Bố thằng BìnhĐi Liên XôTrúng xổ sốĐược triệu haiMua cái đàiCòn triệu mốt
Mua cà rốtCòn năm trămMua dao gămCòn năm chụcMua súng lụcCòn năm xuMua thằng cuVề nhắm rượu[10]
Song Defense of the fortress (Trấn thủ lưu đồn) by oral folks :
- Paragraph 1 : Time of departure
Ngang lưng thì thắt bao vàng,Đầu đội nón đấu, vai mang súng dài.Một tay thì cắp hỏa mai,Một tay cắp giáo, quan sai xuống thuyền.Thùng thùng trống đánh ngũ liên,Bước chân xuống thuyền nước mắt như mưa.
- Paragraph 2 : Time of quarter
(chữ Hán)Tam thập niên trấn thủ Lưu Đồn,Nhật tuần điếm, dạ hành sự quan.Trảm trúc, cứ mộc thượng lâm,Hữu thân, hữu khổ bình đàm đồng ai.Khẩu thực duẩn trúc, duẩn mai,Chư mai, chư trúc dĩ ai hữu bằng.Thủy tỉnh trạm ngư đắc cung thân thượng hạ hoành.[11]
(chữ Nôm A)Ba năm trấn thủ lưu đồn,Ngày thì canh điếm tối dồn việc quan.Chém tre đẵn gỗ trên ngàn,Hữu thân hữu khổ phàn nàn cùng ai.Miệng ăn măng trúc măng mai,Những giang cùng nứa lấy ai bạn cùng.Nước giếng trong con cá nó vẫy vùng.[12]
(chữ Nôm B)Ba-mươi năm trấn-thủ lưu-đồn,Ngày thì canh điếm tối dồn việc quan.Chém tre đẵn gỗ trên ngàn,Có thân có khổ nói-bàn cùng ai.Miệng ăn măng-trúc măng-mai,Những giang cùng nứa lấy ai bạn cùng.Nước giếng trong con cá nó vẫy-vùng.[13]
Song Defense of the fortress by Phạm Duy :
[P. 1]Đất ngài đây thanh lịchĐất có hữu tìnhCó đường vô sảnh tới dinh quan lưu đồnBa năm bác còn đương trấn thủTình dẫu cái mà tình ơi
[P. 2]Trấn thủ lưu đồn, ngày thời canh điếm, sớm tối dồn việc quanAnh chém cành tre còn như ngả gỗTình dẫu mà tình ơiNgả gỗ trên ngàn, than thân rằng khổ, biết phàn nàn cùng aiAnh hãy phàn nàn những trúc cùng maiCó cái cây măng nứa, có cái cây ngô đồng
[P. 3]Xót xót xa còn như muối đổTình dẫu mà tình ơiMuối đổ trong lòng, đồ ăn kham khổ, biết lấy gì làm ngonKìa mi khoe còn như mi đẹpTình dẫu mà tình ơiMi đẹp mi ròn, so cái bề nhan sắc, mi hãy còn kém xa
[P. 4]Thì anh muốn cho còn như đó vợTình dẫu mà tình ơiĐó vợ đây chồngĐó bế con gái để tôi tôi bồng con traiKìa con xinh còn như vợ đẹpTình dẫu mà tình ơiVợ đẹp nhất ở trên đời
- Vietnamese literature
- Dương Quảng Hàm (1980?). Văn-học Việt-Nam. Glendale, Ca.: Dainam.
- An Nam phong tục sách, Mai Viên Đoàn Triển, Nhà xuất bản Hà Nội 2008
- Các khía cạnh văn hoá Việt Nam, Nguyễn Thị Thanh Bình – Dana Healy, Nhà xuất bản Thế giới 2006
- Cơ sở văn hóa Việt Nam, Trần Quốc Vượng (chủ biên), Nhà xuất bản Giáo dục 2009
- Lễ hội Việt Nam, Vũ Ngọc Khánh, Nhà xuất bản Thanh Niên 2008
- Một hướng tiếp cận văn hóa Việt Nam, Hồ Liên, Nhà xuất bản Văn Học 2008
- Người Việt Đất Việt, Toan Ánh – Cửu Long Giang, Nhà xuất bản Văn Học 2003
- Nói về miền Nam, Cá tính miền Nam, Thuần phong mỹ tục Việt Nam, Sơn Nam, Nhà xuất bản Trẻ 2009
- Việt Nam phong tục, Phan Kế Bính, Nhà xuất bản Văn Học 2005
- Việt Nam văn hóa sử cương, Đào Duy Anh, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin 2003
- Việt Nam văn minh sử cương, Lê Văn Siêu, Nhà xuất bản Thanh Niên 2004
- Durand, Maurice M.; Nguyen Tran Huan (1985) [1969], An Introduction to Vietnamese Literature, Translated by D. M. Hawke, New York: Columbia University Press, ISBN 0-231-05852-7
- Echols, John M. (1974), “Vietnamese Poetry”, in Preminger, Alex; Warnke, Frank J.; Hardison, O. B. (eds.), The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics (Enlarged ed.), Princeton, NJ: Princeton University Press, pp. 892-893, ISBN 0-691-01317-9
- Huỳnh Sanh Thông (1996), “Introduction”, An Anthology of Vietnamese Poems: from the Eleventh through the Twentieth Centuries, New Haven, CT: Yale University Press, pp. 1-25, ISBN 0-300-06410-1
- Liu, James J. Y. (1962), The Art of Chinese Poetry, Chicago: University of Chicago Press, ISBN 0-226-48687-7 {{citation}}: ISBN / Date incompatibility (help)
- Nguyen, Dinh-Hoa (1993), “Vietnamese Poetry”, in Preminger, Alex; Brogan, T.V.F. (eds.), The New Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics, New York: MJF Books, pp. 1356-1357, ISBN 1-56731-152-0
- Nguyen Ngoc Bich (1975), A Thousand Years of Vietnamese Poetry, New York: Alfred A. Knopf, ISBN 0-394-49472-5
- Phu Van, Q. (2012), “Poetry of Vietnam”, in Greene, Roland; Cushman, Stephen (eds.), The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics (fourth ed.), Princeton, NJ: Princeton University Press, pp. 1519-1521, ISBN 978-0-691-13334-8
- Viettouch. This site is dedicated to the promotion of Vietnamese history and culture; see reviews of the site.
- Culture of Vietnam encyclopedia
- Việt-Học Thư-Quán – Institute of Vietnamese Studies – Viện Việt Học Many pdfs of Vietnamese literature books
- https://web.archive.org/web/20121112121058/http://thanglong.ece.jhu.edu/vhvn.html
- Translating Vietnamese poetry
- Vietnamese Poetry Collection
