Từ khi có thông tin áp thuế hộ kinh doanh có thu nhập trên 200 triệu đồng/năm phải chịu thuế TNCN, chị Nguyễn Thị Lan, chủ cửa hàng tạp hóa tại phường Đống Đa, Hà Nội, đứng ngồi không yên. Chị lo lắng, con số 200 triệu đồng mỗi năm chưa phản ánh đúng thực tế chi phí sinh hoạt và kinh doanh, khiến lợi nhuận thực sự còn lại sau chi phí hầu như không đáng kể.
Chị Lan chia sẻ: “Nếu áp dụng thuế mức 200 triệu, hộ kinh doanh nhỏ như chúng tôi gần như không còn lợi nhuận để trang trải sinh hoạt. Mức này thực sự chưa phù hợp với điều kiện thực tế của các hộ kinh doanh nhỏ. Bởi, cửa hàng tạp hóa nhỏ như tôi, mỗi ngày doanh thu khoảng 2 – 3 triệu đồng. Nhưng tiền nhập hàng chiếm phần lớn, điện cho tủ đông, tủ mát tháng nào cũng vài triệu và cả tiền thuê mặt bằng nữa nên chẳng còn bao nhiêu”.
Tương tự, anh Phạm Văn Dũng, chủ quán cà phê tại phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội cũng cho rằng, nếu áp dụng thuế 200 triệu đồng/năm trên tổng doanh thu nhưng với chi phí nguyên liệu, thuê nhân viên và các khoản vận hành khác, lợi nhuận thực tế rất thấp. Chúng tôi lo rằng, việc kinh doanh sẽ càng khó khăn và không khuyến khích người dân mở rộng đầu tư hay cải thiện dịch vụ.”
Trước thực trạng này, thảo luận về dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) sửa đổi, nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng con số 200 triệu đồng/năm vẫn quá thấp, tạo ra sự bất bình đẳng với người làm công ăn lương.
Đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) nêu rõ, mức 200 triệu đồng/năm, là quá thấp đối với những người bán tạp hóa hay bán đồ ăn sáng. Nếu lợi nhuận đạt tối đa 50%, hộ kinh doanh chỉ thu về khoảng 7-8 triệu đồng/tháng, chưa đủ trang trải chi phí sinh hoạt cho gia đình.
Đồng quan điểm này, đại biểu Trần Văn Lâm (đoàn Bắc Ninh) nêu quan điểm, thực hiện chủ trương xóa bỏ thuế khoán, hàng triệu hộ kinh doanh sẽ chuyển từ nộp thuế tính theo phương pháp khoán sang phương pháp tính thuế khác, trong đó có phương pháp tính thuế trực tiếp doanh thu, sẽ có số lượng đối tượng rất lớn phải thực hiện việc này. Tuy nhiên, phương pháp tính thuế này hiện nay có nhiều bất cập, gây thiệt thòi cho các đối tượng áp dụng, cụ thể chính là các hộ kinh doanh nhỏ.
Ông Lâm phân tích, đối với những người có nguồn thu nhập từ lương hiện nay phải chịu thuế thu nhập cá nhân với mức khởi điểm theo quy định hiện hành từ 11 triệu/tháng trở lên và được giảm trừ gia cảnh với mỗi người phụ thuộc hơn 4 triệu/tháng. “Đối với hộ kinh doanh nhỏ lẻ, mọi lời lãi kinh doanh coi như thu nhập để họ trang trải cuộc sống và được xác định là thu nhập của cá nhân để tính thuế, nhưng hiện nay họ phải nộp thuế thu nhập cá nhân kể từ đồng doanh thu đầu tiên tính từ mức khởi điểm, cứ có doanh thu phát sinh là phải nộp thuế thu nhập cá nhân, bất kể là kinh doanh có lãi hay không cũng không được giảm trừ gia cảnh như các đối tượng tính thuế khác. Đây là sự bất bình đẳng mà người kinh doanh nhỏ phải chịu”, đại biểu Trần Văn Lâm nói.
Còn đại biểu Hoàng Văn Cường (đoàn Hà Nội) dẫn chứng: “Một người bán sữa hộp Ensure mua 900.000 đồng/hộp, bán ra 1.000.000 đồng/hộp, nếu bán 200 hộp, doanh thu đạt 200 triệu đồng nhưng lợi nhuận thực tế chỉ 20 triệu đồng. Việc đánh thuế trên doanh thu là không hợp lý”. Ông Cường cũng tính toán rằng nếu áp dụng giảm trừ gia cảnh, doanh thu phải đạt khoảng 2,6 tỷ đồng/năm mới đủ mức chênh lệch chịu thuế.
Đại biểu Cường đề nghị: “Chúng ta cần phải thay đổi lại các mức xác định khởi điểm thuế của những người kinh doanh. Tôi cho rằng đối với những người bán hàng, những người đại lý thì mức khởi điểm tối thiểu phải là 1,5 tỷ, tức là mức chênh lệch khoảng 2% thì mới có được thu nhập trên 260 triệu phải chịu thuế. Mức của những người kinh doanh dịch vụ và những người kinh doanh không phải bỏ chi phí như thầu xây dựng mà không bao thầu vật liệu thì ít nhất phải 500 triệu. Ví dụ, một người cắt tóc có mức chi phí thấp nhất là 200 triệu thì thu nhập mới chỉ có 150 triệu mà 150 triệu vẫn chưa phải chịu thuế, nên phải tăng lên 500 triệu thì mức thu nhập của người ta mới trên 260 triệu. Và nhóm ngành khác ít nhất từ sản xuất kinh, doanh phải có mức khởi điểm từ 1 tỷ trở lên”.
Như vậy, việc nâng mức khởi điểm chịu thuế cho hộ kinh doanh nhỏ không chỉ đảm bảo công bằng, mà còn giúp hàng triệu tiểu thương an tâm kinh doanh, duy trì cuộc sống. Đồng thời, chính sách này khuyến khích mở rộng đầu tư, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương và quốc gia.
