Ngành Quan hệ quốc tế là lựa chọn được nhiều học sinh quan tâm khi thích ngoại ngữ, thời sự quốc tế, môi trường đa văn hóa và các công việc có yếu tố đối ngoại. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu nhanh ngành Quan hệ quốc tế là gì, học gì, ra trường làm gì, mức lương tham khảo ra sao và ai phù hợp với ngành này.
I. Giới thiệu chung về ngành Quan hệ quốc tế
I.1 Ngành Quan hệ quốc tế là gì?
Quan hệ quốc tế là ngành học thuộc lĩnh vực khoa học chính trị, mang tính liên ngành, nghiên cứu một cách có hệ thống các mối quan hệ chính trị, kinh tế, văn hóa và pháp lý giữa các quốc gia, giữa chính phủ với các tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ và các chủ thể xuyên biên giới khác. Ở bậc đại học, một số trường đang dùng chính thức tên ngành tiếng Anh là International Relations, văn bằng tốt nghiệp là Bachelor of Arts in International Relations.
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế được xác định là một trụ cột quan trọng cho phát triển đất nước, công tác đối ngoại tiếp tục được nhấn mạnh như lực đẩy để giữ môi trường ổn định, mở rộng hợp tác và tạo thêm không gian phát triển. Vì vậy, những người có năng lực về phân tích quốc tế, ngoại ngữ, giao tiếp đa văn hóa, đàm phán, truyền thông đối ngoại và hợp tác quốc tế ngày càng có giá trị thực tiễn ở cả khu vực công lẫn tư.
I.2 Phân biệt Quan hệ quốc tế với Quốc tế học
Ở Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQGHN, Quốc tế học có tên tiếng Anh là International Studies và là một ngành rộng hơn, trong đó có các hướng chuyên sâu như Quan hệ quốc tế, Nghiên cứu châu Âu, Nghiên cứu châu Mỹ và Nghiên cứu phát triển quốc tế. Trong khi đó, Quan hệ quốc tế thường đi sâu hơn vào chính sách đối ngoại, tổ chức quốc tế, an ninh, ngoại giao, luật quốc tế và các tương tác giữa các chủ thể quốc tế.
Nói ngắn gọn, nếu bạn muốn học rộng về thế giới và khu vực, Quốc tế học là hướng gần hơn; nếu bạn muốn tập trung hơn vào đối ngoại, chính trị quốc tế và ngoại giao, Quan hệ quốc tế thường là lựa chọn sát hơn.
II. Chương trình đào tạo ngành Quan hệ quốc tế
Chương trình học của ngành này thường không chỉ xoay quanh ngoại giao. Sinh viên sẽ đi từ nền tảng xã hội nhân văn đến kiến thức chuyên sâu về chính trị quốc tế, luật, kinh tế và kỹ năng làm việc trong môi trường quốc tế.
Nếu bạn đang quan tâm ngành Quan hệ quốc tế sẽ học những môn gì thì có thể tham khảo ngay chương trình đào tạo ngành Quan hệ quốc tế của trường Đại học Ngoại ngữ – Tin học TPHCM:
I. KIẾN THỨC GIÁO DỤC ĐẠI CƯƠNGĐường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt NamNhững nguyên lý cơ bản của CN Mác-Lênin 1, 2Tư tưởng Hồ Chí MinhĐại cương pháp luật Việt NamCơ sở văn hóa Việt NamXã hội học đại cươngThực hành văn bản tiếng ViệtLịch sử văn minh thế giớiPhương pháp nghiên cứu khoa học trong quan hệ quốc tếHọc phần tự chọn (Chọn 1 môn)Logic họcPhương pháp luận sáng tạoTâm lý học đại cươngNghe tiếng Anh 1,2Nói tiếng Anh 1,2Đọc tiếng Anh 1,2Viết tiếng Anh 1,2Thiết kế đồ họaTin học đại cươngGiáo dục quốc phòngGiáo dục thể chất 1,2II. KIẾN THỨC GIÁO DỤC CHUYÊN NGHIỆP1/ Kiến thức cơ sở khối ngànhHọc phần bắt buộcLịch sử quan hệ quốc tếLịch sử thế giới cận hiện đạiNhập môn ngành Quan hệ quốc tếHọc phần tự chọn (Chọn 2 môn):Luật thương mại quốc tếSoạn thảo văn bản đối ngoạiQuản trị học2/ Kiến thức cơ sở ngànhHọc phần bắt buộcLý thuyết Quan hệ quốc tếBáo chí thông tin – Đối ngoạiVăn hóa tổ chứcChính trị họcHọc phần tự chọn (Chọn 2 môn):Quản trị con ngườiTiếp thị căn bảnĐàm phán quốc tếToàn cầu hóa3/ Kiến thức tiếng Anh chuyên ngànhKỹ năng viết biên bản và báo cáo tiếng AnhKỹ năng tranh luận tiếng AnhKỹ năng thuyết trình tiếng AnhKỹ năng tiếng Anh văn phòngKỹ năng đọc – viết tiếng Anh trong quan hệ quốc tếHoạt động phát triển kỹ năng nói tiếng Anh chuyên ngành 1Hoạt động phát triển kỹ năng nói tiếng Anh chuyên ngành 24/ Kiến thức chuyên ngành (Lựa chọn 1 trong các chuyên ngành)4.1 Chuyên ngành Chính trị – Ngoại giaoHọc phần bắt buộc:An ninh châu Á – Thái Bình DươngQuan hệ các nước trong khu vực ASEAN và Việt NamChính sách đối ngoại các nước lớn Âu – MỹCông pháp quốc tếTư pháp quốc tếChính sách đối ngoại nước lớn Châu ÁCác vấn đề toàn cầu trong quan hệ quốc tế hiện đạiHợp đồng thương mại Quốc tếChính sách đối ngoại Việt NamAn ninh – xung đột quốc tếHọc phần tự chọn (Chọn 3 môn):Luật môi trường quốc tếHội nhập và xung đột văn hóaQuan hệ kinh tế Quốc tếĐịa lý kinh tế Thế giớiĐịa chính trịKiến thức bổ trợ chuyên ngành Chính trị – Ngoại giao:Kỹ năng làm việc đội nhómSoạn thảo thư tín thương mạiPhát ngôn viên tổ chứcTổng quan Quan hệ công chúngKỹ năng viết báoQuản trị sự kiệnQuản trị nguồn nhân lựcHọc phần tự chọn (chọn 3 môn):Luật cạnh tranhLuật lao độngLuật Sở hữu trí tuệXử lý khủng hoảngVăn hóa giao tiếp4.2 Chuyên ngành Quan hệ công chúngHọc phần bắt buộc:Quan hệ công chúngTruyền thông doanh nghiệpTruyền thông trực tuyếnXử lý khủng hoảngQuan hệ công chúng và quảng cáoQuản trị dự án PRQuản trị sự kiệnQuan hệ công chúng và thương hiệuTiếp thị sự kiệnHọc phần tự chọn (Chọn 3 môn):Quan hệ lao độngToàn cầu hóa trong truyền thôngQuan hệ chính quyềnMỹ họcKỹ năng viết kịch bản truyền hìnhKiến thức bổ trợ chuyên ngành Quan hệ công chúng:Phát ngôn viên tổ chứcLuật sở hữu trí tuệỨng xử trong quan hệ công chúngKỹ năng viết báo inQuản trị nguồn nhân lựcSoạn thảo thư tín quan hệ công chúngHọc phần tự chọn (chọn 2 môn):Luật môi trường quốc tếKỹ năng xin tài trợNhiếp ảnh-Quay phimLuật lao độngIII. Khóa luận tốt nghiệp/Học phần thay thếKhóa luận tốt nghiệphoặc học phần thay thế nếu không làm khóa luận tốt nghiệp:Chuyên ngành Chính trị – Ngoại giaoNghiên cứu thị trườngLễ tân ngoại giaoChuyên ngành Quan hệ công chúngNghiên cứu thị trườngKhánh tiết lễ tân
III. Cơ hội nghề nghiệp và mức lương của ngành
Đầu ra của ngành Quan hệ quốc tế khá rộng, nhưng không phải cứ học xong là tự nhiên làm ngoại giao. Tùy kỹ năng và thế mạnh, sinh viên có thể đi theo hướng đối ngoại, hợp tác quốc tế, truyền thông đối ngoại, dự án quốc tế, nghiên cứu, giảng dạy hoặc làm việc trong doanh nghiệp đa quốc gia. Các trường cũng nêu khá rõ nhóm nơi làm việc phổ biến gồm cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế, NGO, báo chí truyền thông đối ngoại, doanh nghiệp đa quốc gia và viện trường.
III.1 Nhánh đối ngoại và hợp tác quốc tế
Đây là nhánh sát ngành nhất. Công việc thường gặp là chuyên viên đối ngoại, chuyên viên hợp tác quốc tế, chuyên viên quan hệ đối tác, cán bộ hợp tác quốc tế tại doanh nghiệp, trường đại học, tổ chức giáo dục, tổ chức phi chính phủ hoặc đơn vị có đối tác nước ngoài.
Mức lương tham khảo trên tin tuyển dụng hiện nay khá đa dạng: có tin Chuyên viên Đối ngoại khoảng 12 đến 20 triệu đồng/tháng, có tin Chuyên viên Hợp tác quốc tế khoảng 15 đến 25 triệu đồng/tháng, và một số vị trí có thêm yêu cầu biên phiên dịch hoặc làm việc trực tiếp với đối tác quốc tế ở mức 15 đến 30 triệu đồng/tháng. Đây là mức tham khảo từ thị trường tuyển dụng, thường nghiêng về ứng viên đã có kinh nghiệm và ngoại ngữ tốt.
III.2 Nhánh truyền thông đối ngoại và nội dung quốc tế
Nếu mạnh viết, ngoại ngữ và xử lý thông tin, bạn có thể đi theo hướng truyền thông đối ngoại, PR đối ngoại, biên tập nội dung tiếng Anh, biên dịch truyền thông hoặc nội dung quốc tế cho doanh nghiệp và tổ chức.
Mức lương tham khảo trên một số tin tuyển dụng TopCV hiện ở khoảng 12 đến 18 triệu đồng/tháng với vị trí chuyên viên truyền thông đối ngoại, và khoảng 8 đến 16 triệu đồng/tháng với vị trí biên tập viên tiếng Anh hoặc copywriter. Hướng này thường phù hợp với người viết tốt, nhạy thông tin và có khả năng diễn đạt bằng tiếng Anh khá chắc.
III.3 Nhánh điều phối dự án và chương trình quốc tế
Một hướng khá thực tế khác là làm điều phối dự án, điều phối chương trình, program assistant hoặc project coordinator tại đơn vị giáo dục, doanh nghiệp, tổ chức phát triển hay các dự án có đối tác nước ngoài. Trên thị trường tuyển dụng, một số vị trí Project Coordinator đang được đăng với mức khoảng 12 đến 18 triệu đồng/tháng hoặc 15 đến 18 triệu đồng/tháng. Mức lương nhánh này thường tăng nhanh hơn nếu bạn giỏi tiếng Anh, quản lý tiến độ tốt và có kinh nghiệm làm việc với nhiều bên liên quan.
Triển vọng nghề nghiệp của ngành này nhìn chung khá tốt, nhưng không phải rộng theo kiểu ai học cũng giống nhau. Cơ hội rõ hơn khi bạn có một lợi thế nổi bật như tiếng Anh mạnh, thêm một ngoại ngữ thứ hai, kỹ năng viết phân tích, hiểu một khu vực cụ thể hoặc có kinh nghiệm thực tập sớm.
Với nhóm muốn vào cơ quan nhà nước, ngoại giao hoặc nghiên cứu chính sách, con đường thường cạnh tranh hơn và đòi hỏi tích lũy dài hơi hơn so với khối doanh nghiệp.
IV. Ai phù hợp với ngành này?
Ngành này phù hợp với những bạn thích tìm hiểu thế giới, quan tâm thời sự quốc tế, thích ngoại ngữ, thích giao tiếp và không ngại đọc nhiều. Nếu bạn có tư duy phân tích, viết khá, biết nhìn vấn đề từ nhiều phía và hứng thú với môi trường đa văn hóa, đây là ngành đáng cân nhắc.
Về tố chất, người học Quan hệ quốc tế nên có khả năng cập nhật thông tin nhanh, giao tiếp lịch sự, biết lắng nghe, có tinh thần chủ động và chịu được áp lực thay đổi của bối cảnh quốc tế. Chương trình đào tạo hiện nay cũng cho thấy ngành này coi trọng rõ các năng lực như ngoại ngữ, thuyết trình, dịch, giao tiếp xuyên văn hóa, đàm phán và làm việc nhóm.
Nếu định hướng của bạn là làm việc trong mảng đối ngoại, hợp tác quốc tế, truyền thông quốc tế, nghiên cứu khu vực, dự án quốc tế hoặc môi trường doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài, ngành Quan hệ quốc tế là một lựa chọn khá đúng hướng. Ngược lại, nếu bạn không thích đọc tài liệu dài, ít quan tâm bối cảnh chính trị xã hội và không muốn đầu tư nghiêm túc cho ngoại ngữ, bạn nên cân nhắc kỹ trước khi chọn.
