Lâu nay khi đọc sách báo, tài liệu BD thường gặp cụm từ “châu Mỹ La-tinh”, nhưng chỉ hiểu và dùng nó theo cảm tính. Còn thực chất gốc của cụm từ này và nội dung hàm chứa trong đó thì chưa thật tỏ tường! Gần đây, nhân đọc cuốn “Luận chữ, luận nghĩa” của tác giả Phạm Văn Tình, BD mới hiểu về nguồn gốc và “nghĩa” của cụm từ “châu Mỹ La-tinh”. Xin được chia sẻ cùng bạn bè nơi “xóm lá” (những bạn chưa có điều kiện tìm hiểu về cụm từ này).
Chúng ta biết, châu Mỹ được nhà thám hiểm vĩ đại C. Colomb tìm ra vào năm 1492. So với các châu lục khác thì đây là một vùng đất mới, nơi chỉ có những người Indien (Anh-điêng) sinh sống. Sau phát kiến trên, lần lượt nhiều nước châu Âu đã tiến hành chinh phục và biến “tân thế giới” thành những thuộc địa của mình, để về sau hình thành nên các quốc gia mới ở châu Mỹ. Các quốc gia này được chia thành hai nhóm theo ngữ hệ (hệ ngôn ngữ). Trong đó, một nhóm thuộc ngữ hệ Anglo-Saxon bao gồm Mỹ (Hợp chúng quốc Hoa Kỳ) và một nửa nước Canada. Còn lại là các nước Nam Mỹ (Brazin, Argentina, Bolivia, Colombia, Venezuela), các nước Trung Mỹ (Guatemala, Honduras, Mexico, Nicaragua, Panama…), các nước vùng biển Cairibe (Cuba, Haiti, Cộng hòa Dominicana, Grenada…). Các quốc gia này thuộc ngữ hệ La-tinh (Dòng Roman), tức là bắt nguồn từ các ngôn ngữ của Pháp, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Hà Lan… Do vậy, để cho dễ phân biệt, người ta đã dựa vào tiêu chí ngữ hệ để chỉ hai khu vực khác nhau của châu Mỹ. Theo đó, các quốc gia thuộc ngữ hệ La-tinh được gọi là “châu Mỹ La-tinh”.
Cũng xin lưu ý thêm rằng, chúng ta không nên nhầm lẫn tiếng La-tinh với ngữ hệ La-tinh. Tiếng La-tinh (tiếng La Mã cổ) có thể coi như là một “tử ngữ” (ngôn ngữ đã chết, giống như tiếng Phạn). Hiện tiếng La-tinh chỉ được dùng trong các tu viện, nhà thờ hoặc sử dụng để chua nguyên gốc các thuật ngữ khoa học. Còn ngữ hệ La-tinh là các ngôn ngữ được sinh ra từ nguồn gốc của tiếng La-tinh!
