Trang này dành cho bệnh nhân người lớn. Đối với bệnh nhân nhi, xem: viêm vú sơ sinh
Bối cảnh
Sơ đồ cắt ngang của tuyến vú: 1) Tường ngực 2) Cơ pectoralis 3) Tiểu thùy 4) Quả vú 5) Vành vú 6) Duct sữa 7) Mô mỡ 8) Da
- Viêm của mô vú – có thể là nhiễm trùng hoặc không nhiễm trùng về nguyên nhân.[¹]
- Liên tục của bệnh – Duct bị tắc → tắc tia sữa → viêm không nhiễm trùng → viêm nhiễm trùng → áp-xe
- Nhiễm trùng xảy ra do sự xâm nhập của vi khuẩn thứ phát sau viêm vành vú và tắc nghẽn tuyến vú
- Thường xảy ra trong vài tuần đến vài tháng sau khi sinh, thường là loài Staph với sữa mẹ làm môi trường nuôi cấy
- Sau mãn kinh thường do E. coli, Group D strep, Staph, anaerobes[²][³]
- Thường ở khu vực dưới vành vú do viêm duct mạn tính
- Tỷ lệ tái phát 40% ngay cả sau I&D
- Viêm vú ở trẻ sơ sinh <2 tháng tuổi được thảo luận riêng
Đặc điểm lâm sàng
Viêm vú của vú phải
Viêm vú khu trú ở phần dưới của vú trái.
- Khu vực đỏ trên vú với vùng đau nhức được xác định rõ
- Sốt/run
- Triệu chứng giống cúm
Chẩn đoán phân biệt
Cấp cứu trong thai kỳ/Sau sinh
- Gan nhiễm mỡ cấp tính trong thai kỳ
- Dịch ối thoát vào máu
- Viêm màng ối
- Eclampsia
- Hội chứng HELLP
- Viêm vú
- Tim mạch sau sinh
- Viêm nội mạc tử cung sau sinh (PID sau sinh)
- Đau đầu sau sinh
- Chảy máu sau sinh
- Tăng huyết áp trong thai kỳ
- Hysterotomy hồi sức
- Sản phẩm lưu của thai
- Sảy thai nhiễm trùng
- Vỡ tử cung
Đánh giá chẩn đoán
- Siêu âm hữu ích để xác định áp-xe
- Các xét nghiệm thường quy không được chỉ định trừ khi[¹]:
- Điều trị thất bại
- Các đợt tái phát
- Nhiễm trùng bệnh viện
- Các trường hợp nặng với bệnh toàn thân
Quản lý
- Nếu viêm vú trong thời kỳ cho con bú, tiếp tục cho con bú hoặc hút sữa, không cần loại bỏ sữa mẹ
- Chườm ấm và massage, mặc áo ngực hỗ trợ
Kháng sinh
- Không cần phải ngắt việc cho con bú khi bị viêm vú sau sinh.
- Đối với các triệu chứng nhẹ <24 giờ, chăm sóc hỗ trợ có thể đủ[¹]
- Loại bỏ sữa hiệu quả (cho con bú thường xuyên – sử dụng máy hút sữa để tăng cường loại bỏ sữa)
- Giảm đau (NSAIDs)
Điều trị hướng đến S. aureus và Strep và E. coli
- Viêm vú không biến chứng → 10 ngày kháng sinh (bất kể nghi ngờ MRSA)[⁴]
- Dicloxacillin 500mg PO q6hrs OR
- Cephalexin 500mg PO q6hrs OR
- Thêm TMP/SMX 2DS tabs PO q12hrs nếu nghi ngờ MRSA
- Clindamycin 450mg PO q8hrs OR
- Amoxicillin/Clavulanate 875mg PO q12hrs OR
- Azithromycin 500mg PO x1 ngày 1, sau đó 250mg PO hàng ngày ngày 2-5
Áp-xe
- Kháng sinh như trên
- Nếu dịch tích tụ lớn hơn 2cm, nên loại bỏ, với nuôi cấy và độ nhạy để hướng dẫn điều trị kháng sinh
- Nếu nông <1cm từ da, nên rạch và dẫn lưu tại giường
- Nếu sâu >1cm, nên xem xét chọc hút bằng kim 18g. Chọc hút bằng kim cũng có thể phù hợp cho áp-xe nông ở bệnh nhân cho con bú để tránh tạo fistula ống dẫn sữa.
- nếu khối u vẫn còn sau 14-21 ngày, nên thực hiện siêu âm và sinh thiết kim của các thành phần rắn bởi bộ phận X-quang
Xếp loại
- Ra viện, thường
- Nếu có dấu hiệu nhiễm trùng huyết hoặc WBC >15K hoặc có sự thay đổi của bạch cầu, nên xem xét kháng sinh tiêm tĩnh mạch và nhập viện
- Xem xét chuyển đến Dịch vụ Chuyên khoa Vú ngoại trú:
- viêm vú tái phát/áp-xe, hoặc viêm vú mạn tính
Xem thêm
Liên kết ngoài
Tài liệu tham khảo
1. ↑ ¹.⁰ ¹.¹ ¹.² Amir LH. ABM Clinical Protocol #4: Mastitis, Revised March 2014. Breastfeeding Medicine. 2014;9(5):239-243. doi:10.1089/bfm.2014.9984. 2. ↑ Eryilmaz R et al. Management of lactational breast abscesses. Breast. Oct 2005;14(5):375-9. 3. ↑ Dixon JM. Outpatient treatment of non-lactational breast abscesses. Br J Surg. Jan 1992;79(1):56-7. 4. ↑ Levine BL. 2011 EMRA Antibiotic Guide. EMRA. Pg 78.
Tác giả
Ross I. Donaldson, MD, MPH, CTropMed, FACEP
