Vì sao người Việt có tục “giết sâu bọ”?
Theo quan niệm xưa, ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch là thời điểm chuyển mùa, thời tiết nóng ẩm tạo điều kiện cho sâu bệnh sinh sôi, ảnh hưởng đến mùa màng và sức khỏe con người.
Người dân tin rằng, trong cơ thể cũng tồn tại những loại “sâu bọ” gây hại, cần được loại bỏ bằng những món ăn đặc trưng trong ngày Tết Đoan Ngọ.
Chính vì vậy, tục ăn cơm rượu nếp, hoa quả đầu mùa như mận, vải, đào…(những thức ăn có tính nhiệt), vào sáng sớm đã trở thành nét văn hóa quen thuộc trong nhiều gia đình Việt.
Giết sâu bọ vào giờ nào theo quan niệm dân gian
Theo phong tục dân gian, việc “giết sâu bọ” thường được thực hiện vào sáng sớm, ngay sau khi thức dậy và trước khi ăn các bữa chính trong ngày.
Người xưa quan niệm, đây là lúc những loại ký sinh, sâu bọ trong cơ thể hoạt động mạnh nhất, nên việc sử dụng cơm rượu nếp và các loại trái cây chua ngọt, có tính nhiệt sẽ giúp “tiêu diệt” chúng hiệu quả.
Nhiều gia đình duy trì thói quen ăn cơm rượu nếp từ khoảng 5 đến 7 giờ sáng. Đây được xem là khoảng thời gian lý tưởng nhất, để thực hiện nghi thức mang ý nghĩa cầu mong sức khỏe, sự thanh sạch và may mắn.
Tuy nhiên, đối với lễ cúng gia tiên ngày Đoan Ngọ, cũng có nhiều gia đình lại lựa chọn giờ Ngọ (khoảng từ 11 đến 13 giờ). Theo triết lý phương Đông, đây là thời điểm dương khí đạt cực thịnh, tượng trưng cho sự sinh sôi, phát triển và xua đuổi những điều không may.
Tết Đoan Ngọ, nét đẹp văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ
Ngày nay, dù cách lý giải về “sâu bọ” không còn mang ý nghĩa theo nghĩa đen như trong dân gian, phong tục này vẫn được nhiều gia đình gìn giữ như một phần ký ức văn hóa.
Những bát cơm rượu nếp thơm nồng, những đĩa hoa quả đầu mùa; hay khoảnh khắc cả gia đình quây quần bên mâm cúng sáng mùng 5 tháng 5, đã trở thành dấu ấn đặc biệt trong đời sống tinh thần của người Việt.
Bởi vậy, điều quan trọng nhất của tục “giết sâu bọ” không nằm ở việc thực hiện chính xác vào phút nào, mà ở sự trân trọng những giá trị truyền thống, sự gắn kết gia đình và mong ước về một năm khỏe mạnh, bình an.
