Andehit axetic (hay Acetaldehyde) là hợp chất hữu cơ quan trọng đứng sau nhiều quy trình sản xuất công nghiệp, nhưng đồng thời cũng là một hóa chất có độc tính cần lưu ý. Không chỉ xuất hiện dày đặc trong các đề thi hóa học phổ thông, việc hiểu rõ về CH3CHO còn giúp đảm bảo an toàn trong lao động sản xuất.
Bài viết dưới đây, các chuyên gia tại VIETCHEM sẽ phân tích chi tiết cấu tạo, tính chất, cách điều chế chuẩn công nghiệp và hướng dẫn giải các bài tập liên qua
1. Tìm hiểu Andehit axetic là gì?
Andehit axetic là một andehit quan trọng và phổ biến nhất trong tự nhiên, nó còn được biết đến với tên gọi axetandehit hay ethanal. Hợp chất này có công thức hóa học là CH3CHO hay còn được viết tắt thành MeCHO.
2. Công thức cấu tạo của Andehit axetic
Cấu tạo phân tử của andehit axetic bao gồm nhóm chức andehit -CH=O được liên kết trực tiếp với nhóm CH3: CH3-CH=O.
Công thức cấu tạo của andehit axetic
3. Tính chất lý hóa đặc trưng andehit axetic
2.1 Tính chất vật lý của Andehit axetic – CH3CHO
- Andehit axetic tồn tại ở trạng thái lỏng, không màu, linh động (độ nhớt thấp).
- Mùi: Có mùi trái cây (mùi táo xanh) khi loãng, nhưng nồng nặc và gây ngạt ở nồng độ cao.
- Độ tan: Tan vô hạn trong nước, etanol và ete.
- Nhiệt độ sôi: 20.2 ºC (Rất dễ bay hơi, cần bảo quản lạnh).
- Tỷ trọng: 0.784 g/ml (nhẹ hơn nước).
- Nguy hiểm: Dễ cháy, giới hạn nổ trong không khí rộng (4% – 60%).
2.2 Tính chất hóa học của Andehit axetic – CH3CHO
- Andehit axetic tác dụng với Cu(OH)2 và NaOH sinh ra Natri axetat, đồng I oxit và nước:
CH3CHO + 2Cu(OH)2 + NaOH → CH3COONa + Cu2O + 3H2O
- Andehit axetic tác dụng với H2 tạo ra etanol:
CH3CHO + H2 → CH3CH2OH
- Tác dụng với đồng (II) oxit, thu được sản phẩm là axit axetic, đồng (I) oxit và nước:
2CH3CHO + Cu(OH)2 (tº) → CH3COOH + Cu2O + 2H2O
- Phản ứng tráng bạc (phản ứng đặc trưng nhất của andehit):
CH3CHO +2AgNO3 + 3NH3 + H2O (tº) → 4Ag + CH3COONH4 + 2NH4NO3 +2Ag↓
- Andehit axetic phản ứng oxi hóa không hoàn toàn với O2 cho ra axit axetic:
CH3CHO + ½ O2 (xúc tác Mn2+ và nhiệt độ) → CH3COOH
3. Cách điều chế Andehit axetic – CH3CHO?
Andehit axetic được điều chế bằng những phương pháp nào?
Trong tự nhiên, andehit axetic tồn tại trong một số loại trái cây chín, cà phê,… và được thực vật tổng hợp.
Trong công nghiệp, hợp chất hóa học này thường được điều chế bằng phương pháp oxi hóa không hoàn toàn ancol etylic hoặc etilen, theo phương trình phản ứng sau:
- C2H2 + H2O → CH3CHO
(Phương trình này xảy ra với điều kiện có xúc tác của nhiệt độ và HgSO4)
- CH3CH2OH + ½ O2 → CH3CHO + H2O
(Phương trình phản ứng xảy ra trong điều kiện nhiệt độ 500 – 600 độ C)
Bên cạnh đó, andehit axetic còn được điều chế bằng một số phương pháp sau:
- C2H4 + O2 → CH3CHO + H2O
(Phản ứng xảy ra với điều kiện có xúc tác của nhiệt độ, PdCl2 và CuCl2)
- CH3CH2OH → CH3CHO + H2
(Phản ứng xảy ra ở nhiệt từ 260 – 290 độ C)
- CH3COOH + H2 (nhiệt độ) → CH3CHO + H2O
- CH3COOC2H3 + NaOH (nhiệt độ) → CH3COONa + CH3CHO + H2O
4. Ứng dụng phổ biến của Andehit axetic
Phần lớn Andehit axetic được sử dụng tổng hợp các chất hữu cơ khác, đặc biệt là để điều chế axit axetic.
Axit axetic được ứng dụng trong rất nhiều lĩnh vực như:
- Trong công nghiệp, axit axetic phần lớn được dùng trong sản xuất chất kết dính, mạ sơn, dệt may, cao su, làm chất tẩy cặn vôi, công nghiệp chế biến thực phẩm đóng hộp…
- Trong y học, axit axetic có vai trò giúp hạn chế chứng tăng đường huyết sau ăn và hỗ trợ làm tan sỏi trong thận.
Phần lớn Andehit axetic được sử dụng để điều chế axit axetic
5. Cảnh báo an toàn & Lưu ý khi sử dụng (Quan trọng)
Theo MSDS (Bảng dữ liệu an toàn), Vietchem cảnh báo người sử dụng cần tuân thủ:
- Độc tính: Andehit axetic được xếp vào nhóm có khả năng gây ung thư cho người (IARC Group 1/2B tùy nồng độ). Hơi của nó gây kích ứng mạnh mắt và đường hô hấp.
- Bảo hộ (PPE): Bắt buộc đeo mặt nạ phòng độc, kính bảo hộ và găng tay cao su khi tiếp xúc.
- Xử lý sự cố: Nếu dính vào da, rửa ngay với nước sạch ít nhất 15 phút. Nếu hít phải, di chuyển nạn nhân ra nơi thoáng khí.
6. Một số bài tập vận dụng về andehit axetic
Bài 1. Cho 3 lọ mất nhãn chứa các chất sau: glixerol, ancol etylic, dung dịch andehit axetic. Sử dụng một chất nào dưới đây để nhận biết 3 lọ dung dịch mất nhãn trên?
Dung dịch Cu(OH)2/ OH-
Kim loại Na
Giấy quỳ tím
Dung dịch NH3/AgNO3
=> Đáp án: A
Bài 2: Nguồn nguyên liệu chính để sản xuất andehit axetic trong công nghiệp hiện nay là:
Etan
Ethanol
Etilen
Axetilen
=> Đáp án: C
Giải thích: Nguồn nguyên liệu chính để sản xuất andehit axetic trong công nghiệp hiện nay là etilen.
Phương trình điều chế:
2CH2=CH2 + O2 PdCl2, CuCl2 → 2CH3CHO
Bài 3: Trong các chất dưới đây, nhiệt độ sôi của chất nào cao nhât?
CH3COOH
CH3CH2OH
CH3CH3
CH3CHO
=> Đáp án: A
Giải thích: Axit có nhiệt độ sôi cao hơn ancol có khối lượng phân tử tương đương bởi phân tử axit tạo được 2 liên kết hidro. Liên kết hidro giữa các phân tử ancol kém bền hơn liên kết phân tử hidro giữa các phân tử axit. Vậy nên, chất có nhiệt độ sôi cao nhất là axit CH3COOH.
Bài 4: Để trung hòa 6,72g axit cacboxylic Y (no, đơn chức) thì cần sử dụng 200g dung dịch NaOH 2,24%. Vậy công thức phân tử của Y là gì?
HCOOH
CH3COOH
C3H7COOH
C2H5COOH
=> Đáp án: B
Giải thích:
Theo đề bài, ta tính được: nNaOH = 0,122 (mol)
Gọi chất Y là một axit no, mạch hở
Ta có: nRCOOH = nNaOH = 0,122 mol
=> M = 6.72/ 0.112 = 60
=> Chất Y là CH3COOH
Trên đây là những thông tin mà VIETCHEM muốn cung cấp cho bạn về Andehit axetic. Hy vọng bài viết đã giúp mọi người hiểu hơn về những tính chất đặc trưng, những ứng dụng quan trọng của hợp chất hóa học này. Nếu bạn còn đang thắc mắc điều gì hãy để lại bình luận dưới bài viết, VIETCHEM sẽ giải đáp nhé!
VIETCHEM – đơn vị chuyên cung cấp sản phẩm hóa chất công nghiệp uy tín, chất lượng
Bên cạnh đó, nếu bạn đang có nhu cầu về hóa chất công nghiệp, cũng như thiết bị phòng thí nghiệm thì hãy tham khảo sản phẩm qua website VIETCHEM hoặc liên hệ tới số hotline: 0826 010 010 để được tư vấn. Đến với VIETCHEM, quý khách hàng có thể hoàn toàn trao trọn niềm tin về chất lượng sản phẩm cũng như giá cả. Với 20 năm hoạt động trong lĩnh vực hóa chất, VIETCHEM luôn tự hào vì sự hài lòng mang tới cho khách hàng.
