Tôi được nghe câu chuyện này từ một nhà thần học nổi tiếng, người không muốn tôi nêu tên khi chia sẻ câu chuyện này, mặc dù câu chuyện rất đáng để nghe về thần học của ông.
Ông đang thuyết giảng và đến một đoạn, ông nói rằng Chúa không muốn Chúa Giê-su phải chịu khổ như Ngài đã chịu. Một người phụ nữ trong khán giả lập tức lên tiếng: “Ông có thực sự nghĩ vậy không?” Không biết đây là lời phản đối hay sự khẳng định, ông mời người phụ nữ lên nói chuyện với mình trong giờ giải lao. Đến gần ông trong giờ giải lao, bà lặp lại câu hỏi: “Ông có thực sự nghĩ vậy không? Ông có tin rằng Chúa không muốn Chúa Giê-su phải chịu khổ như Ngài đã chịu không?” Ông trả lời rằng quả thật ông có ý đó. Chúa không muốn Chúa Giê-su phải chịu khổ như Ngài đã chịu. Bà đáp lại: “Tốt, vậy thì tôi có thể cầu nguyện lại. Tôi cảm thấy khó mà cầu nguyện với một vị Chúa cần đến sự đau khổ như vậy để trả một món nợ nào đó.”
Vậy tại sao Chúa Giê-su phải chịu đau khổ? Phải chăng sự đau khổ của Ngài là cần thiết để trả một món nợ mà chỉ một đấng thiêng liêng mới có thể trả? Phải chăng tội lỗi nguyên thủy của A-đam và Ê-va là một sự xúc phạm lớn lao đối với Thiên Chúa đến nỗi không một sự chân thành, thờ phượng, vị tha hay sự hy sinh nào của con người có thể làm nguôi ngoai được Ngài? Thật vậy, Thiên Chúa có bao giờ cần được làm nguôi ngoai không?
Quan niệm cho rằng Chúa Giê-su cần phải chịu đau khổ như vậy để phần nào làm nguôi ngoai tội lỗi của chúng ta nằm sâu trong sự hiểu biết phổ biến của chúng ta về sự đau khổ và cái chết của Chúa Giê-su, và dường như có những dẫn chứng mạnh mẽ ủng hộ điều đó trong Kinh Thánh và trong thần học về sự chuộc tội. Điều này cho thấy rằng cần phải có một mức độ đau khổ nhất định để trả món nợ tội lỗi, và sự đau khổ của Chúa Giê-su đã trả món nợ đó. Và vì món nợ rất lớn, nên sự đau khổ của Chúa Giê-su phải rất dữ dội.
Nhưng, bao nhiêu phần trong số này mang tính ẩn dụ và bao nhiêu phần cần được hiểu theo nghĩa đen? Dưới đây là một cách hiểu khác về lý do tại sao Chúa Giê-su chọn chấp nhận đau khổ như vậy.
Ngài làm vậy để thể hiện sự đoàn kết trọn vẹn với chúng ta. Ngài chấp nhận chịu đựng đau khổ tột cùng để không ai có thể nói: “Chúa Giê-su không chịu đau khổ như tôi! Tôi đã chịu đau khổ nhiều hơn và nhục nhã hơn Ngài rất nhiều!”
Chúng ta hãy cùng xem xét sự đau khổ của Chúa Giê-su dưới góc nhìn của thách thức đó.
Trước hết, trong cuộc đời trước khi chịu khổ nạn và chết, Ngài đã phải chịu đựng nỗi đau của sự nghèo khó, hiểu lầm, thù hận, phản bội, cùng với sự cô đơn của đời sống độc thân. Bên cạnh đó, trên thập tự giá, Ngài đã trải qua một đêm tối của đức tin. Nhưng đó chỉ là những đau khổ bình thường của con người. Chính trong cuộc khổ nạn và cái chết, những đau khổ của Ngài mới trở nên phi thường hơn.
Chúa Giê-su đã bị đóng đinh trên thập tự giá. Hình phạt đóng đinh được người La Mã thiết kế không chỉ đơn thuần là hình phạt tử hình. Nó còn được thiết kế để gây ra mức độ đau đớn tối đa mà một người có thể chịu đựng được. Đó là lý do tại sao đôi khi họ cho người bị đóng đinh dùng morphine hoặc một số loại thuốc khác, không phải để làm giảm đau, mà để giữ cho người đó tỉnh táo, khiến người đó chịu đau đớn lâu hơn.
Tệ hơn nữa, việc đóng đinh trên thập tự giá được thiết kế để làm nhục người bị đóng đinh một cách tột cùng. Việc đóng đinh là một sự kiện công khai, và người bị đóng đinh bị lột trần truồng để bộ phận sinh dục của họ bị phơi bày, và trong những cơn co giật khi hấp hối, ruột của họ sẽ bị giãn ra. Sự sỉ nhục tột cùng. Đó là những gì Chúa Giê-su đã phải chịu đựng.
Hơn nữa, một số học giả suy đoán (mặc dù không có bằng chứng trực tiếp nào cho điều này) rằng vào đêm giữa lúc bị bắt và lúc bị hành quyết ngày hôm sau, ông đã bị những người lính giam giữ ông tấn công tình dục. Suy đoán này dựa trên hai điều: một linh cảm, vì tấn công tình dục là chuyện thường xảy ra trong những tình huống như vậy; và việc chịu đựng sự sỉ nhục này sẽ là sự đồng cảm tột cùng của Chúa Giê-su với nỗi đau khổ của con người.
Có lẽ không nỗi nhục nhã nào sánh được với nỗi nhục nhã khi bị tấn công tình dục. Nếu Chúa Giê-su đã phải chịu đựng điều này, và có linh cảm rằng Ngài đã từng, thì điều đó đặt Ngài vào vị trí đồng cảm với một trong những nỗi đau sâu sắc nhất của con người. Tất cả những ai đã phải chịu đựng nỗi nhục nhã này đều được an ủi khi biết rằng Chúa Giê-su cũng có thể đã phải chịu đựng điều đó.
Tại sao Chúa Giê-su lại chấp nhận chịu đau khổ như vậy? Tại sao, như Giáo hội giải thích, Ngài lại trở thành tội lỗi vì chúng ta?
Dù ẩn chứa điều gì là bí ẩn sâu xa và chân lý đằng sau mô típ trả giá cho tội lỗi và chuộc lỗi cho những thiếu sót của con người, lý do sâu xa hơn khiến Chúa Giê-su chọn chấp nhận đau khổ như vậy là để thể hiện sự đồng cảm trọn vẹn với chúng ta, trong mọi nỗi đau và sự tủi nhục của chúng ta.
Chúa Giê-su đến từ Thiên Chúa vô hình của chúng ta, mang đến một khuôn mặt con người cho bản chất thần thánh, và dạy chúng ta những gì nằm trong trái tim của Thiên Chúa. Và khi làm điều này, Ngài đã hoàn toàn mang lấy thân phận con người của chúng ta. Ngài không chỉ chạm vào cuộc sống con người, mà còn hoàn toàn bước vào đó, bao gồm cả chiều sâu nỗi đau của con người.
Thật vậy, có những nỗi đau khổ cụ thể mà có lẽ Chúa Giê-su không trực tiếp trải nghiệm (phân biệt chủng tộc, phân biệt giới tính, lưu đày, khuyết tật về thể chất) nhưng trong đêm tối của đức tin trên thập tự giá và trong sự sỉ nhục khi bị đóng đinh, Ngài đã chịu đau khổ theo cách mà không ai có thể nói: “Chúa Giê-su không chịu đau khổ như tôi đã chịu đau khổ!”
