Nghỉ hay không nghỉ, não nghĩ thế nào?
Khi đứng trước quyết định nghỉ việc, cảm xúc đầu tiên ập đến là sự lo lắng. Bởi khi đó trung tâm sợ hãi của não – hạch hạnh nhân được kích hoạt.
Nó đóng vai trò như một hệ thống báo động rằng chúng ta sắp không còn ở trong guồng quay quen thuộc hàng ngày của công việc cũ. Thay vào đó là chuyển qua trạng thái cần thận trọng và phải sẵn sàng ứng phó với hàng tá nỗi lo có thể xảy ra: thất nghiệp kéo dài, công việc mới không như ý, tiền tiết kiệm dần cạn kiệt hay một cơn ốm nặng ập đến…
Khi bị đẩy vào tình huống này, theo các nhà nghiên cứu từ tập đoàn Kaiser Permanente và Đại học Oregon, não sẽ bắt đầu dò xét mối nguy này ở hai cấp độ. Đầu tiên là rủi ro cảm giác (risk as feeling), một phản ứng nhanh chóng dựa nhiều vào trực giác và bản năng khi đứng trước nguy hiểm. Chế độ còn lại là phân tích rủi ro (risk as analysis) mang tính lý trí và cân nhắc kỹ lưỡng hơn.
Hai chế độ này sẽ liên tục giằng co qua lại, lúc thì bạn sẽ kiểu bỏ quách đi cho nhanh hoặc là chắc thôi không nghỉ việc đâu, khi lại từ từ ngồi tính toán, phân tích chút đã nào. Não bạn sẽ đóng vai trò là một người hòa giải đứng giữa, cố gắng lắng nghe cả hai và không để bên nào quá lấn lướt bên còn lại.
Tin tốt là đến lúc phải thực sự đưa ra quyết định, bộ não của bạn sẽ trở thành cổ động viên siêu nhiệt tình cho bạn. Bởi con người có xu hướng hợp lý hóa các sự kiện theo hướng có lợi nhất cho mình.
Nếu bạn chọn bỏ việc, cơ chế của bộ não sẽ kích thích bạn nghĩ ra tất cả lý do tại sao đó là lựa chọn tốt nhất. Và ngược lại, bạn có thể sẽ điều chỉnh dữ kiện thu nạp để giải thích tại sao ở lại là một quyết định đúng đắn hơn.
Thế nhưng trong quá trình quyết định sẽ ngả theo hướng nào thì theo tiến sĩ R. Douglas Fields trên Psychology Today, bên cạnh những cân nhắc về công việc, còn có một yếu tố khác đầy bất ngờ là quan niệm về thời gian:
- Những người tập trung vào hiện tại có xu hướng giải thích tích cực hơn về những trải nghiệm diễn ra, vì thế mức độ hài lòng với cuộc sống cũng cao hơn. Do đó họ ít có khả năng rời bỏ công việc của mình.
- Những người có xu hướng nghĩ về tương lai thường tưởng tượng và lên kế hoạch cẩn thận cho cuộc sống cá nhân lẫn con đường nghề nghiệp của mình, họ đã tính toán kỹ càng những vấn đề có thể xảy ra với công việc hiện tại. Bởi vậy, họ cũng ít có khả năng từ bỏ kế hoạch đã dày công chuẩn bị và bỏ việc.
- Những người có xu hướng nhìn về quá khứ sẽ hay hồi tưởng lại những trải nghiệm đã xảy ra, và thậm chí làm mới lại những ký ức tồi tệ dù chúng đã qua rất lâu. Cộng thêm, bản chất của con người chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi những trải nghiệm tiêu cực hơn là trải nghiệm tích cực. Vì thế những người này có thể sẽ phàn nàn về công việc và lựa chọn dứt áo ra đi.
