Bài viết bởi PGS. TS. BS Yi Hyeon Gyu, Điều dưỡng Lê Hải Anh và nhóm chuyên gia của Đơn nguyên Huyết học và Trị liệu tế bào, Bệnh viện Vinmec Times City dịch.
Bệnh xơ cứng rải rác là một bệnh gây ra các vấn đề liên quan đến thị lực, tê, ngứa, yếu cơ và những triệu chứng khác. Bệnh xảy ra khi hệ thống phòng chống nhiễm trùng của cơ thể tấn công và phá hủy những tế bào và kết nối thần kinh trong não và tủy sống.
Khi hệ thống phòng chống nhiễm trùng của cơ thể, gọi là “hệ miễn dịch” tấn công vào các tế bào của chính cơ thể chúng ta được gọi là “phản ứng tự miễn”. Nó gây ra phá hủy bao myelin- bọc ngoài các dây thần kinh. Khi bao myelin bị phá hủy, sự dẫn truyền thông tin từ não và tủy sống đến các bộ phận khác của cơ thể không truyền tới đích hay đủ thông tin được. Nhiều người gọi bệnh này là bệnh đa xơ cứng hay theo từ tiếng Anh viết tắt là “MS”.
1. Một số thể của bệnh xơ cứng rải rác
- Tái phát – thuyên giảm: Thể bệnh này các triệu chứng của bệnh xơ cứng rải rác xuất hiện và biến mất. Khi các triệu chứng bùng lên được gọi là “tấn công” hoặc “tái phát”. Các đợt bệnh này thường kéo dài nhiều ngày đến vài tuần sau đó thường dần tốt hơn. Ở giữa những đợt bệnh này, người bệnh thường cảm thấy khá bình thường. Nhưng ở một số người bệnh có gặp vấn đề kéo dài ngay cả khi sau mỗi đợt tái phát cảm thấy tốt hơn. Thể tái phát nhiều lần là thể phổ biến nhất của bệnh xơ cứng rải rác.
- Thứ phát: Triệu chứng xuất hiện và biến mất ngay lần đầu nhưng sau đó dần trở nên tồi tệ hơn. Thể bệnh này xảy ra với rất nhiều bệnh nhân bắt đầu với tái phát nhiều lần – thuyên giảm.
- Nguyên phát: Thể này ngay từ ban đầu các triệu chứng đã dần trở nên tồi tệ hơn.
- Tái phát tiến triển: Thể này các triệu chứng dần trở nên tồi tệ và trên hết vẫn có những đợt tấn công đến rồi đi.
2. Những triệu chứng của bệnh xơ cứng rải rác
Bệnh xơ cứng rải rác có thể gây ra nhiều triệu chứng, nhưng không phải tất cả bệnh nhân bị bệnh này đều có hết những triệu chứng này. Hơn thế nữa, những triệu chứng của bệnh xơ cứng rải rác cũng có thể là nguyên nhân của những bệnh lý khác. Nhìn chung, các triệu chứng có thể bao gồm:
- Tê, ngứa, và cảm giác như châm chích;
- Yếu cơ hoặc co thắt, có thể khiến bạn bị ngã hoặc đánh rơi đồ;
- Vấn đề về thị lực, đau mắt, và chuyển động mắt kỳ lạ;
- Cảm giác chóng mặt hoặc mất thăng bằng, có thể khiến bạn ngã;
- Khó khăn khi nói hay đi lại;
- Các vấn đề liên quan đến kiểm soát ruột hoặc bàng quang;
- Những vấn đề về tình dục;
- Nhạy cảm với nóng, có thể làm cho các triệu chứng tệ hơn;
- Khó suy nghĩ được rõ ràng.
Hầu hết người bệnh bị xơ cứng rải rác có chỉ vài triệu chứng như trên. Những người bệnh bị xơ cứng rải rác nặng có thể có tất cả các triệu chứng này.
3. Những xét nghiệm nào cho chẩn đoán bệnh Đa xơ cứng?
Nếu bác sĩ của bạn nghi ngờ bạn bị bệnh đa xơ cứng, bác sĩ của bạn sẽ cho bạn chụp cộng hưởng từ sọ não hoặc đôi khi cột sống. Chỉ định chụp cộng hưởng từ (MRI) là một chẩn đoán hình ảnh chụp cho thấy vùng myelin bị tổn hại. Ngay cả như vậy, thử nghiệm này cũng chưa thể xác định đúng ngay nếu bạn bị bệnh đa xơ cứng. Trong nhiều trường hợp, các bác sĩ chỉ có thể chẩn đoán bệnh đa xơ cứng sau khi biết được cụ thể những triệu chứng và kết quả xét nghiệm thay đổi theo thời gian. Trong những trường hợp này, bạn cần làm các xét nghiệm máu để kiểm tra có đúng bệnh đa xơ cứng không.
Một số xét nghiệm có thể được thực hiện thêm dưới đây:
- Chọc dò tủy sống – trong quy trình này bác sĩ đưa một cái kim nhỏ vào vùng cột sống thắt lưng lấy ra một ít dịch não tủy. Sau đó kiểm tra dịch để tìm những dấu hiệu của bệnh đa xơ cứng.
- Điện thế gợi – Đây là cách để bác sĩ tìm kiếm những tín hiệu điện tử trong não và tủy sống của bạn. Nó sử dụng những miếng nhỏ “điện cực” gắn trên da của bạn. Bác sĩ sau đó có thể đo lường dấu hiệu thần kinh trong não của bạn khi bạn nhìn ánh sáng, nghe âm thanh hoặc kích thích với dòng điện nhẹ.
- Chụp cắt lớp võng mạc – Thử nghiệm này dùng ánh sáng đặc biệt nhìn vào bên trong mắt bạn để tìm dấu hiệu của bệnh xơ cứng rải rác.
4. Điều trị đa xơ cứng như thế nào?
Không có điều trị đặc hiệu cho bệnh đa xơ cứng. Điều trị tập trung theo thể bệnh phục hồi nhanh chóng sau mỗi đợt tấn công, chậm diễn tiến của bệnh và quản lý triệu chứng. Một số người bệnh có các triệu chứng nhẹ nên không cần điều trị. Khi có đợt bệnh tấn công tái phát, người bệnh được điều trị bằng corticosteroids hoặc thay huyết tương
Corticosteroides: như Prednisone đường uống hoặc methylprednisolone tiêm tĩnh mạch, được dự phòng để giảm viêm thần kinh. Tác dụng phụ có thể có là mất ngủ, tăng huyết áp, thay đổi tâm trạng và giữ nước.
Truyền thay thế huyết tương: Huyết tương là một thành phần của máu, được lấy từ cơ thể và phân tách. Tế bào máu sau đó được trộn với dung dịch protein (albumin) và truyền lại vào cơ thể bạn. Thay thế huyết tương có thể được sử dụng nếu bạn phát hiện triệu chứng sớm, trầm trọng nhưng chưa có đáp ứng với steroids.
Thêm vào đó, việc điều chỉnh quy trình điều trị, chúng ta có thể sử dụng nhiều thuốc mới nhưng hầu hết chúng đều chưa có ở Việt Nam và có nhiều tác dụng phụ. Hiện tại, ghép tế bào gốc tự thân hệ tạo máu có thể được sử dụng cho người bệnh đa xơ cứng thể tái phát- thuyên giảm.
5. Truyền tế bào gốc tự thân hệ tạo máu cho người bệnh đa xơ cứng là gì?
Truyền tế bào gốc tự thân hệ tạo máu là cố gắng “khởi động lại” hệ miễn dịch, với nhiệm vụ phá hủy những tổn hại não và tủy sống trong bệnh xơ cứng rải rác. Để truyền tế bào gốc tự thân điều trị bệnh xơ cứng rải rác, những tế bào gốc hệ tạo máu được lấy từ cơ thể bạn (truyền tự thân) từ tủy xương hoặc máu, được chọn lọc và lưu trữ trước khi làm cạn kiệt hết mức hệ miễn dịch bởi hóa chất. Sau đó các tế bào gốc tạo máu đã được lưu trữ trước đó được truyền lại cho cơ thể. Các tế bào gốc mới di chuyển xuống dưới tủy xương và sau một thời gian sẽ phục hồi lại hệ thống miễn dịch.
Truyền tế bào gốc tạo máu tự thân có thể làm giảm bớt các phản ứng tự miễn và tái phát trong thời gian dài của bệnh. Đơn nguyên Huyết học và Trị liệu tế bào tại Bệnh viện quốc tế Vinmec Times City đã bắt đầu điều trị cho người bệnh xơ cứng rải rác bằng liệu pháp Ghép tế bào gốc tạo máu tự thân.
Để đăng ký khám và điều trị, Quý Khách có thể liên hệ Hotline: 0243 9743 556, hoặc đăng ký trực tuyến TẠI ĐÂY
Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng MyVinmec để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.
