Trong các bài viết về chất lượng xét nghiệm trước mình có nhắc tới các loại sai số như sai số hệ thống, sai số ngẫu nhiên… Vậy sai số là gì? Có những loại sai số nào trong xét nghiệm, các nguyên nhân và cách khắc phục các sai số này ra sao? Trong khuôn khổ bài viết hôm nay mình sẽ trình bày cụ thể về các loại sai số này.
Trước tiên bạn cần biết về khái niệm về sai số.
Sai số là độ sai lệch giữa kết quả xét nghiệm và giá trị thực của xét nghiệm. Thực tế bạn luôn luôn gặp phải các sai số này, vì vậy mà kết quả xét nghiệm bạn nhận được chỉ là giá trị xấp xỉ với giá trị thực. Muốn kết quả xét nghiệm càng gần giá trị thực bạn càng cần giảm tối đa các sai số. Vậy có những loại sai số nào thường gặp trong xét nghiệm
Đầu tiên phải kể đến sai số ngẫu nhiên (Random error):
Đây là sai số hay gặp nhất. Khi bạn thực hiện cùng một xét nghiệm trong cùng một điều kiện như nhau trong nhiều lần thì kết quả ở các lần này sẽ là không giống nhau hoàn toàn mà sẽ có sự dao động. Ví dụ khi bạn thực hiện 5 lần xét nghiệm định lượng Glucose của cùng 1 bệnh nhân trong cùng một thời điểm với cùng một loại hóa chất trên 1 máy sinh hóa bán tự động bạn thu được 5 kết quả khác nhau. Vậy tại sao lại có hiện tượng này? Rất đơn giản một thao tác nhỏ của bạn cũng có thể là nguyên nhân của hiện tượng này đó là thao tác hút và trộn bệnh phẩm với hóa chất trước khi đo. Chỉ cần bạn hút sai lệch một chút hoặc trộn mẫu không đều thì kết quả xét nghiệm sẽ khác nhau. Vậy sai số ngẫu nhiên là gì?
Sai số ngẫu nhiên là các sai số xảy ra một cách ngẫu nhiên, không biết trước. Kết quả xét nghiệm thu được sẽ nằm dao động về cả hai phía so với giá trị thực.
Sai số ngẫu nhiên thường do yếu tố con người (ví dụ hút, trộn mẫu không đều) hoặc do thiết bị không được bảo dưỡng thường xuyên, thiết bị bị nhiễm bẩn, hóa chất thuốc thử pha không chuẩn hoặc hết hạn sử dụng, bệnh nhân không được chuẩn bị trước khi lấy bệnh phẩm, lấy bệnh phẩm không đúng, không vận chuyển bệnh phẩm trong thời gian quy định…
