Gen Z đọc báo Tuổi Trẻ – Ảnh minh họa
Ngày trước khi nghỉ việc thường cần những lá đơn theo mẫu, trau chuốt lời lẽ để giữ thể diện đôi bên. Nhưng ngày nay, với một bộ phận Gen Z thì ngược lại, lá đơn chỉ vài dòng ngắn gọn, thẳng thừng.
Những lá đơn xin nghỉ việc gây “bão” mạng
Trên mạng xã hội gần đây, một lá đơn xin nghỉ việc bằng tiếng Nhật lan truyền với tốc độ chóng mặt. Lá đơn khiến nhiều người “ngã ngửa” vì sự thẳng thừng.
“Chào sếp, em là một Gen Z điển hình. Sếp làm khó em thì em nghỉ việc! Xin lỗi sếp nhưng em không có nghĩa vụ phải làm sếp vừa lòng… Em cũng độc thân, chỉ nuôi một con mèo. Em nghèo, nó cũng nghèo cùng em”.
Cao trào là câu kết đầy mỉa mai: “Sếp cười em trẻ tuổi ngông cuồng. Em thì cười sếp làm việc… Thế nên, chào thân ái!”.
Hiệu ứng của bài viết thì quá rõ, hàng chục nghìn lượt chia sẻ, bình luận đánh giá. Người bật cười vì sự hài hước, người đồng cảm, kẻ lại chỉ trích là thiếu tôn trọng, thiếu chuyên nghiệp.
Trên các diễn đàn việc làm tại Việt Nam cũng không hiếm những lá đơn “ngắn gọn đến mức sốc”. Một bạn trẻ viết: “Em nghỉ vì công ty không còn gì để học hỏi thêm”. Người khác chỉ để lại email: “Em thấy không còn phù hợp. Cảm ơn”.
Cách viết đơn nghỉ việc của Gen Z là phản ánh sự thay đổi của một thế hệ khác. Các bạn Gen Z lớn lên cùng mạng xã hội, quen công khai bày tỏ quan điểm, không ngại va chạm. Và quan điểm “nói thật” cũng là một dạng tôn trọng bản thân. Trong khi thế hệ trước, vốn coi trọng ổn định, giữ thể diện đôi bên.
Vì sao Gen Z chọn cách nói thẳng?
Hiện tượng những lá đơn nghỉ việc ngắn gọn, thẳng thừng không phải xuất hiện một cách ngẫu nhiên. Nó phản ánh một loạt yếu tố đan xen từ kinh tế, xã hội cho đến văn hóa và tâm lý thế hệ.
Trước hết, nhiều bạn trẻ hiện nay bước vào thị trường lao động trong điều kiện gia đình khá giả hơn, ít áp lực về tài chính. Không bị ràng buộc quá chặt bởi cơm áo gạo tiền, họ có cảm giác có thể nghỉ việc bất cứ lúc nào và nhờ đó tự tin bày tỏ quan điểm trực diện.
Thứ hai, Gen Z lớn lên cùng mạng xã hội, thông tin luôn ngắn gọn và rõ ràng. Thói quen này khiến họ coi trọng sự minh bạch, tránh vòng vo, thậm chí xem sự dài dòng là giả tạo. Phong cách giao tiếp “ngắn mà rõ” vì thế lan sang thói quen công việc.
Thứ ba, trong nhiều doanh nghiệp, mô hình quản trị theo chiều dọc còn nặng nề, kênh phản hồi chưa hiệu quả. Nhân viên trẻ thường nghĩ rằng ý kiến của mình khó được lắng nghe, nên thay vì góp ý vòng vo, họ chọn cách rời đi dứt khoát.
Thứ tư, khác với thế hệ trước coi công việc trước hết là phương tiện mưu sinh, Gen Z thường đặt câu hỏi: “Công việc này có ý nghĩa gì với mình?”.
Họ kỳ vọng tìm được sự phù hợp với giá trị cá nhân, không hẳn là thu nhập. Khi không thấy sự đồng điệu, họ sẵn sàng rời bỏ, và thường bày tỏ thẳng thắn.
Thứ năm, thị trường lao động hiện nay đang thay đổi theo hướng đa lựa chọn. Khác với thời cha mẹ, khi một công việc ổn định là “cả đời”, Gen Z có nhiều kênh tiếp cận cơ hội việc làm mới, từ các nền tảng tuyển dụng trực tuyến, nhóm cộng đồng đến mạng lưới kết nối cá nhân.
Họ cũng dễ dàng làm việc tự do, khởi nghiệp nhỏ, hoặc tham gia các dự án ngắn hạn. Chính vì biết rằng “cánh cửa này đóng lại vẫn còn nhiều cánh cửa khác mở ra”, không còn quá áp lực phải giữ gìn mối quan hệ bằng mọi giá.
Điều này góp phần khiến các lá đơn nghỉ việc trở nên thẳng thừng, như cách khẳng định quyền lựa chọn của bản thân trong thị trường ngày càng linh hoạt.
Cần lời nói thẳng hay lịch sự?
Theo bà Nguyễn Thùy Linh (chuyên viên nhân sự một công ty thức ăn nhanh tại TP.HCM), sự thẳng thắn của Gen Z khi nêu lý do nghỉ việc vừa là thách thức, vừa là cơ hội để doanh nghiệp nhìn nhận lại.
“Nếu nhân viên trẻ chia sẻ rõ ràng, chúng tôi có thể hiểu được họ mong đợi điều gì và điều gì chưa đáp ứng. Nhưng đôi khi cách nói quá trực diện lại dễ khiến quản lý cảm thấy bị công kích, trong khi mục đích ban đầu của các bạn chỉ là muốn nói thật”.
Bà Linh cho rằng điều quan trọng là cả hai phía đều cần điều chỉnh, nhân viên nên rèn luyện cách diễn đạt tinh tế hơn, còn doanh nghiệp cũng phải học cách lắng nghe thay vì phòng thủ.
“Suy cho cùng, lời góp ý thẳng thắn, dù khó nghe, vẫn tốt hơn sự im lặng ra đi mà không để lại dấu hiệu cảnh báo nào” – bà Linh nhấn mạnh.
Ở góc độ quản lý cấp trung, ông Lê Hoàng Dũng (trưởng phòng nhân sự một doanh nghiệp sản xuất) cũng nhìn nhận: “Người trẻ nghỉ việc thẳng thắn cho thấy họ coi trọng tính minh bạch, công bằng. Tuy nhiên, trong môi trường tập thể, lời nói nếu thiếu sự uyển chuyển có thể ảnh hưởng đến không khí chung.
Vì thế, điều cần thiết là cùng với việc rèn luyện kỹ năng giao tiếp cho nhân viên trẻ, doanh nghiệp cũng phải cải thiện kênh trao đổi hai chiều để những góp ý thẳng thắn trở nên xây dựng hơn”.
