Tranh luận nên dùng hay 'khai tử' vở bài tập

Những ngày giữa tháng 7.2023, chúng tôi có mặt tại Nhà sách và thiết bị trường học Nguyễn Tri Phương, P.9, Q.5, TP.HCM. Rất đông phụ huynh đang lựa chọn sách giáo khoa, thiết bị học tập cho con em mình tại đây. Một phụ huynh trú Q.10 khi thấy chúng tôi đang tìm hiểu về bộ sách cho học sinh lớp 4 thì khuyên “em nên mua sách giáo khoa thôi nha. Đừng mua vở bài tập làm gì”.

“Kinh nghiệm của chị đây, 2 đứa con tiểu học, đứa nào cũng mua đầy đủ nguyên bộ sách giáo khoa và sách bài tập nhưng tới cuối năm mang về thì vở bài tập hầu như làm rất ít, chỉ vài trang. Còn lại có những cuốn còn mới tinh. Cả một bộ, vừa sách giáo khoa vừa sách bài tập các môn, là gần 600.000 đồng chứ không ít”, chị này nói thêm.

Chúng tôi cũng ghi nhận thêm các ý kiến của nhiều phụ huynh, giáo viên về câu chuyện sách bài tập này.

Đăng ký mua cả bộ sách bài tập “để phòng xa”

Chị Bùi Thị Cẩm Tiên, trú xã Bà Điểm, H.Hóc Môn, TP.HCM, có 2 con, năm nay vào lớp 1 và một bé học lớp 2, Trường tiểu học Bùi Văn Ngữ cho biết đầu năm học là đăng ký mua sách cho con ngay tại trường. Bé nào chị cũng mua cả bộ vừa sách giáo khoa các môn, vừa sách bổ trợ (gồm cuốn tập viết và các cuốn vở bài tập các môn học từ toán, tiếng Việt, mỹ thuật, hoạt động trải nghiệm, đạo đức, âm nhạc, tự nhiên và xã hội, tiếng Anh).

Chị Tiên cho biết nhà trường không yêu cầu bắt buộc phải mua hết bộ sách bổ trợ (gồm tập viết và các cuốn vở bài tập cho tất cả các môn), nhưng chị cứ mua sẵn để phòng xa. Lỡ trong năm học cô giáo yêu cầu các con cần làm bài tập môn này, môn kia, không có vở bài tập cho con làm thì lỡ việc. “Năm học trước, con trai tôi học lớp 1, trong năm cô nói cần mua 1 cuốn vở bài tập, lúc đó tôi đi mua bổ sung, ra nhà sách mua lẻ thì hoặc là hết sách, hoặc là giá cao hơn”, chị Cẩm Tiên cho biết.

“Cuối năm học vừa rồi, con trai tôi mang về toàn bộ bộ sách giáo khoa, vở bài tập, tôi thấy con đều làm gần hết các bài tập trong đó. Tôi thấy học sinh tiểu học thì cần vở bài tập, không nhất thiết là môn nào cũng cần nhưng nên dùng vở bài tập toán, tiếng Việt, tập viết, mỹ thuật”, chị Tiên nói.

Chị Kim Anh, phụ huynh có con vào lớp 2 Trường tiểu học Hàm Tử, Q.5, TP.HCM cũng cho biết mua luôn cả bộ vừa sách giáo khoa, sách bài tập, bổ trợ từ đầu năm học dù nhà trường không bắt buộc vì nghĩ là “thừa còn hơn thiếu”. “Mình không mua cuốn này, chỉ mua cuốn kia, mai mốt đến giờ học, bạn bè có vở bài tập để làm, con mình không có thì tội”, chị Kim Anh lý giải.

Vở bài tập toán, tiếng Việt, tập viết với học sinh lớp 1, 2, 3 là cần thiết

Phụ huynh Hoàng Thị Mẫn, có con gái năm nay vào lớp 2, Trường tiểu học Kỳ Đồng, Q.3, TP.HCM cho biết tại trường học của con chị, ngay từ đầu năm học sẽ nhắc các phụ huynh nên mua bộ sách giáo khoa nào cho con và lưu ý rõ là không nên mua hết cả bộ sách bài tập các môn. Chỉ một số môn phụ huynh mới cần mua vở bài tập như toán, tiếng Việt, tập viết.

“Tôi thấy điều này là hợp lý. Vì học sinh tiểu học, các con đọc chưa được nhanh, viết không được nhiều như học sinh THCS, THPT, chưa biết nhìn đề bài trong sách giáo khoa để trình bày vào vở. Nên khi có sẵn vở bài tập toán, tiếng Việt, tập viết, với đề bài được in sẵn trong đó các con cũng dễ dàng làm bài tập trên lớp hơn. Điều này thuận tiện hơn cho các con, cũng như giúp cô giáo dễ dàng dạy dỗ, hỗ trợ các con”, chị Mẫn nói.

Tại Trường tiểu học Nguyễn Thị Định, Q.12, nhà trường cũng không bắt buộc phụ huynh phải mua tất cả bộ vở bài tập các môn học. Phụ huynh Nguyễn Đình Sơn cho hay cô giáo chủ nhiệm ngay từ đầu năm đã thông báo cho cha mẹ học sinh chỉ cần mua sách giáo khoa và vở bài tập toán, tiếng Việt. “Tôi thấy hai cuốn vở bài tập môn này là cần thiết cho các bé học tiểu học. Phụ huynh có thời gian cũng có thể giúp con ôn bài. Chương trình giáo dục phổ thông mới có nhiều cái mới mẻ với phụ huynh nên vở bài tập có gợi ý bài tập sẵn vẫn tiện để ôn hơn”.

Người nói cần “khai tử” vở bài tập

Ở một góc độ khác, có giáo viên dạy bậc THCS và THPT cho rằng với học sinh cấp học lớn hơn, vở bài tập không còn cần thiết, nên dừng xuất bản để tránh lãng phí.

Thầy Thái Hoàng, giáo viên ngữ văn và giảng dạy kỹ năng sống Trường THCS – THPT Bác Ái, Q.Tân Bình, TP. HCM cho biết thời thầy đi học hay những năm đầu ra trường đi dạy (đầu những năm 2000), thầy cô đều không biết đến “khái niệm” về vở bài tập. Đến năm 2006, theo chương trình mới, vở bài tập xuất hiện. Và theo chương trình giáo dục phổ thông mới 2018, vở bài tập cũng tiếp tục xuất hiện. Môn học nào cũng có vở bài tập.

Thầy Thái Hoàng từng dạy nhiều trường THCS, THPT tại TP.HCM và đều thấy vở bài tập chưa được dùng. “Bạn tôi đang công tác ở những địa phương khác cũng không sử dụng vở bài tập. Các con tôi đi học cũng không sử dụng vì nhà trường không yêu cầu phải mua vở bài tập. Đầu năm học đi mua sách mới cho con, gia đình chúng tôi không mua các vở bài tập, vì biết sẽ không sử dụng, tránh lãng phí”, thầy Thái Hoàng nói.

Theo thầy Thái Hoàng, trong sách giáo khoa theo chương trình 2006 hay chương trình giáo dục phổ thông 2018 đều đã có phần câu hỏi, bài tập sau mỗi bài học. Như vậy, chỉ cần hướng dẫn học sinh làm bài tập trong sách giáo khoa là đủ.

Thầy Thái Hoàng đề xuất: “Có thêm vở bài tập đồng nghĩa với sự lãng phí, gây tốn kém cho phụ huynh khi vở chỉ sử dụng một lần là bỏ luôn, chưa kể đa phần không sử dụng. Phụ huynh thì nhiều người cứ mua tất cả các cuốn vì lo ngại thừa còn hơn thiếu, nên nhà xuất bản vẫn bán được rất nhiều vở bài tập. Lượng bài tập trong sách giáo khoa khá nhiều, thầy và trò tương tác trên lớp không thể giải quyết hết lượng bài tập này, học sinh về nhà làm hết các bài tập trong sách giáo khoa cũng đã mướt mồ hôi, thêm vở bài tập càng thêm gây áp lực. Nên tôi nghĩ cần “khai tử” vở bài tập để tránh sự lãng phí, ảnh hưởng tới kinh tế của phụ huynh và sức khỏe của học sinh”.