Là một phần của kí ức, cứ mỗi tối 30, hình ảnh quây quần bên bếp lửa hồng, ngồi trông nồi bánh chưng đang tỏa khói nghi ngút trước thời khắc chuyển giao giữa năm mới và năm cũ lại khiến nhiều người nhớ nhung.
Giống như một “báu vật tinh thần”, bánh chưng là món ăn không thể thiếu trên bàn thờ tổ tiên mỗi dịp lễ Tết. Món ăn tưởng như giản đơn nhưng lại mang nhiều giá trị truyền thống. Đó không chỉ là nét đẹp văn hóa từ lâu đời mà còn tượng trưng cho niềm vui, sự sum họp trong những ngày đầu năm mới.
Trong tiềm thức thuở ấu thơ khi còn là một đứa trẻ, tôi còn nhớ như in cái cảm giác lòng như phơi phới mỗi dịp Tết đến, xuân về. Có lẽ bất cứ đứa trẻ nào cũng đều thích Tết…
Mở trang kí ức vẫn còn vẹn nguyên, tôi nhớ hình ảnh nồi bánh chưng nghi ngút khói trên bếp lửa đang cháy phập phồng. Những ngày giáp Tết, nhà nào cũng tất bật ngược xuôi với biết bao nhiêu công việc nhưng chẳng ai quên chuẩn bị một nồi bánh chưng thật “vĩ đại”. Những đứa trẻ vô lo như chúng tôi ngồi im thin thít nhìn mẹ gói từng chiếc bánh, thỉnh thoảng cầm vài tàu lá chuối phe phẩy trêu đùa. Đêm 30, xóm làng tưng bừng rộn ràng trong ánh lửa. Tôi cùng đám trẻ bắc ghế quanh bếp lửa hồng, ngồi canh từng nồi bánh. Chẳng hiều vì gì mà những nồi bánh chưng khi ấy lại có sức hấp dẫn đến lạ. Cả xóm làng quây quần bên nhau. Trẻ con tíu tít nô đùa, chuyện trò. Người lớn thủ thỉ, tâm tình chuyện sắm Tết, thỉnh thoảng vùi vào bếp vài củ khoai làm “đồ nhắm” cho những câu chuyện đêm muộn. Cái giá lạnh của ngày cận Tết chẳng hề hấn gì. Có lẽ, không khí sum họp quây quần cùng niềm vui khi chuẩn bị chào đón thời khắc thiêng liêng giao giữa năm cũ và năm mới đã đánh tan đi tất cả. Đôi mắt tôi liu diu nhìn ánh lửa hồng và nồi bánh chưng đang sôi nghi ngút mà lòng cũng thấy ấm áp.
Dưới sự phát triển của xã hội, hình ảnh bếp lửa hồng cùng nồi bánh chưng xanh ngày càng thưa dần và chẳng còn xuất hiện nhiều ở thành phố. Tôi cùng lũ trẻ ngày ấy, tất cả đều đã lớn khôn và đang bước vào cái tuổi “hoài niệm”. Một nồi bánh chưng đơn giản khi xưa giờ như cả “bầu trời kí ức”, để mỗi tối 30 lòng lại cảm thấy trống trải khi trước sân nhà không còn được thấy hình ảnh khói lửa nghi ngút nữa. Có lẽ, con người càng lớn thì lại càng thèm cảm giác được sum vầy. Chính nồi bánh chưng xanh đã trở thành cầu nối cho những đêm quây quần hạnh phúc của mỗi gia đình, gắn kết thêm tình làng nghĩa xóm. Hình ảnh ấy dần bị mất đi cũng khiến lòng người có chút hụt hẫng đến chạnh lòng. Những đứa trẻ thành phố vẫn tận hưởng niềm vui, hân hoan đêm giao thừa nhưng lại thiếu đi sự trọn vẹn, ấm áp và tình nghĩa. Chẳng ai có thể kìm hãm được sự đổi thay, chỉ là đôi lúc những hoài niệm cũ khiến con người khó thích nghi và làm quen được với điều đó.
Thế nhưng, hình ảnh bếp lửa với nồi bánh chưng nghi ngút khói mất đi không có nghĩa là truyền thống cũng bị mai một. Đâu đó trong những khu đô thị xa hoa, người người nhà nhà vẫn thổi lửa và nhớ đến nồi bánh chưng như một nét phong tục đẹp của người Việt. Những chiếc bánh chưng xanh đã, đang và sẽ luôn là thức quà tinh thần của văn hóa cổ truyền, là món ăn không thể thiếu trên bàn thờ tổ tiên. Rõ ràng, nhịp sống hiện đại không thể “đầy lùi” được văn hóa, truyền thống dân tộc. Và có một điều chắc chắn không thể đổi thay ở mỗi người con đất Việt là khi nhắc đến Tết, người ta nhớ đến bánh chưng và nhắc đến bánh chưng, người ta sẽ luôn nhớ tới Tết.
(Bảo Ngọc – Lê Cương)
