Đại học Glasgow

Đại học GlasgowTập tin:UofG Coat of Arms.pngtiếng Latinh: Universitas Glasguensis[1][2][3]Khẩu hiệutiếng Latinh: Via, Veritas, VitaCon đường, Chân lý, Sự sốngLoại hìnhĐại học công lập Đại học nghiên cứuĐại học cổThành lập7 tháng 1 năm 1451; 575 năm trước (1451-01-07)Tài trợ£262.4 triệu (2024)[4]Kinh phí£950.0 triệu (2023/24)[4]Chưởng ấnDame Katherine GraingerHiệu trưởngGhassan Abu-SittahHiệu trưởng kiêm Phó Hiệu trưởngAndy SchofieldVị trí, FlagMàu Liên kếtWebsitegla.ac.uk Tập tin:University of Glasgow logo.svg

Đại học Glasgow hay Viện Đại học Glasgow (tiếng Anh: University of Glasgow, viết tắt là Glas.; tiếng Gael Scotland: Oilthigh Ghlaschu[5]) là một đại học nghiên cứu hệ công lập ở Glasgow, Scotland. Viện thành lập theo sắc lệnh của Giáo hoàng vào năm 1451 [lịch cũ 1450],[6] Đây là trường đại học lâu đời thứ tư trong các nước nói tiếng Anh và là một trong bốn trường đại học cổ của Scotland. Cùng với các trường đại học St Andrews, Aberdeen và Edinburgh, trường đại học này là một phần của phong trào Khai sáng Scotland ở thế kỷ 18. Glasgow là trường đại học lớn thứ hai ở Scotland về tổng số sinh viên và lớn nhất ở Vương quốc Anh.[7]

Giống như các trường đại học thời tiền hiện đại, Glasgow ban đầu chủ yếu đào tạo sinh viên đến từ các gia đình giàu có; tuy nhiên, trường đã trở thành một trường tiên phong trong giáo dục đại học Anh quốc vào thế kỷ 19 bằng cách đáp ứng nhu cầu của sinh viên đến từ tầng lớp trung lưu đô thị và thương mại đang phát triển. Đại học Glasgow phục vụ tất cả những sinh viên này bằng cách đào tạo họ cho các ngành nghề: luật, y khoa, công chức, sư phạm và giáo sĩ. Trường cũng đào tạo một số lượng nhỏ hơn nhưng ngày càng tăng cho các nghề nghiệp liên quan đến khoa học và kỹ thuật.[8]

Glasgow có quỹ tài trợ lớn thứ năm trong số các trường đại học ở Vương quốc Anh và thu nhập hàng năm của trường trong năm 2023-24 là 950 triệu bảng Anh, trong đó 221,1 triệu bảng Anh đến từ các khoản tài trợ và hợp đồng nghiên cứu, với chi phí là 658,6 triệu bảng Anh.[4] Viện là thành viên của Universitas 21, Nhóm Russell[9] và Hiệp hội đại học nghiên cứu chuyên sâu châu Âu.

Trường đại học ban đầu nằm ở phố High Street của thành phố Glasgow; từ năm 1870, khuôn viên chính của trường đã chuyển đến Gilmorehill ở khu West End của thành phố Glasgow.[10] Ngoài ra, một số tòa nhà của trường nằm ở những nơi khác, chẳng hạn như Trường Thú y Đại học Glasgow ở Bearsden và Khuôn viên Crichton ở Dumfries.[11]

Các cựu sinh viên của Đại học Glasgow bao gồm một số nhân vật quan trọng trong lịch sử hiện đại, trong đó có James Wilson, người ký tên vào Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ, 3 Thủ tướng của Vương quốc Anh (William Lamb, Henry Campbell-Bannerman và Bonar Law), 3 Thủ hiến Scotland (Humza Yousaf, Nicola Sturgeon và Donald Dewar), nhà kinh tế học Adam Smith, nhà triết học Francis Hutcheson, kỹ sư James Watt, nhà vật lý Lord Kelvin, bác sĩ phẫu thuật Joseph Lister cùng với 4 người đoạt giải Nobel (tổng cộng có 8 người đoạt giải Nobel có liên kết với trường Đại học) và nhiều vận động viên đoạt huy chương vàng Olympic, bao gồm cả hiệu trưởng hiện tại, Dame Katherine Grainger.

Viện Đại học Glasgow thành lập năm 1451 theo sắc lệnh của Giáo hoàng Nicholas V, với đề xuất của vua James II của Scotland, cho phép viện trưởng danh dự đầu tiên, giám mục William Turnbull thành lập trường trên cơ sở ở High Street, thêm trường vào trong khuôn viên nhà thờ của thành phố.[12] Việc thành lập trường xuất phát từ ý nguyện của vua James II, muốn xây dựng ở Scotland hai trường đại học có danh tiếng ngang bằng với Oxford và Cambridge ở xứ Anh (England). Glasgow là trường cổ thứ hai ở Scotland (sau Đại học St Andrew được thành lập năm 1410), và xuất phát ban đầu là một trường được thành lập trên cơ sở của nhà thờ (giống như Đại học St Andrew và Đại học Aberdeen). Khi mới thành lập, cơ sở chính của trường nằm tại High Street, trung tâm thành phố Glasgow. Năm 1870, trường di chuyển về Gilmorehill nằm ở phía tây Glasgow, trở thành cơ sở chính của trường, tập trung nhiều giảng đường và các khu nhà thiết kế cho nghiên cứu và học tập bên cạnh dòng sông Kelvin. Là một trong những trường đại học lâu đời nhất của Vương quốc Anh, Glasgow là một trong tám cơ sở giáo dục duy nhất cấp bằng thạc sĩ bậc đại học ở một số ngành nhất định.[13]

Trường đại học đã không còn giữ Sắc lệnh gốc kể từ giữa thế kỷ XVI. Năm 1560, trong thời kỳ bất ổn chính trị đi kèm với Cải cách tôn giáo Scotland, vị hiệu trưởng lúc bấy giờ là Tổng giám mục James Beaton, một người ủng hộ Nữ hoàng Mary, đã chạy trốn sang Pháp. Ông mang theo nhiều tài liệu lưu trữ và vật phẩm quý giá của nhà thờ và trường đại học, bao gồm cả Quyền trượng và Sắc lệnh, để bảo quản an toàn. Mặc dù Quyền trượng đã được gửi trả lại vào năm 1590, nhưng các tài liệu lưu trữ thì không. Hiệu trưởng James Fall đã nói với Ủy ban Kiểm tra của Quốc hội vào ngày 28 tháng 8 năm 1690 rằng ông đã nhìn thấy Sắc lệnh tại Trường Cao đẳng Scotland ở Paris, cùng với nhiều hiến chương được các vị vua Scotland từ James II đến Nữ hoàng Mary ban cho trường đại học. Năm 1738, trường đại học đã hỏi về những tài liệu này nhưng được Thomas Innes và các bề trên của trường Scots College (Paris) thông báo rằng hồ sơ gốc về việc thành lập trường đại học không còn tìm thấy. Nếu chúng chưa bị thất lạc vào thời điểm đó, chắc chắn chúng đã bị thất lạc trong cuộc Cách mạng Pháp khi trường Scots College bị đe dọa. Hồ sơ và tài sản quý giá của trường đã được chuyển ra khỏi thành phố Paris để cất giữ an toàn. Sắc lệnh của trường vẫn là cơ sở pháp lý để trường đại học cấp bằng.

Việc giảng dạy tại trường đại học bắt đầu tại Nhà nguyện của Nhà thờ Glasgow, sau đó chuyển đến Rottenrow gần đó, trong một tòa nhà được gọi là “Auld Pedagogy”. Trường đại học được Nữ hoàng Mary của Scotland trao tặng 13 mẫu Anh (5,3 ha) đất thuộc về các tu sĩ Dòng Đa Minh (Black Friars) trên phố High Street, Glasgow vào năm 1563.[14] Vào cuối thế kỷ 17, tòa nhà trung tâm của nó được xây dựng xung quanh hai sân trong, bao quanh bởi những khu vườn có tường bao với một tháp đồng hồ, một trong những điểm nổi bật của đường chân trời Glasgow—cao tới 140 foot (43 m).[15]—và một nhà nguyện được cải tạo từ nhà thờ của tu viện Đa Minh (Blackfriars) trước đây. Những phần còn sót lại của công trình Phục Hưng Scotland này, chủ yếu là các phần của mặt tiền chính, đã được chuyển đến khuôn viên Gilmorehill và được đổi tên thành “Lodge Pearce”, theo tên Sir William Pearce, ông trùm đóng tàu, đã tài trợ cho việc bảo tồn nó. Cầu thang Sư Tử và Kỳ Lân cũng chuyển từ khuôn viên cũ của trường và hiện nay gắn với Tòa Nhà Chính.

John Anderson khi còn là giáo sư triết học tự nhiên tại đại học, và gặp phải một số phản đối từ các đồng nghiệp, đã tiên phong trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp cho nam và nữ công nhân trong thời kỳ Cách mạng công nghiệp. Để tiếp tục công việc này, trong di chúc của mình, ông đã thành lập Trường Anderson, trường này liên kết với đại học trước khi sáp nhập với các cơ sở khác để trở thành Đại học Strathclyde vào năm 1964.

Năm 1973, Delphine Parrott trở thành nữ giáo sư đầu tiên của trường, đảm nhận chức danh Giáo sư Gardiner về Miễn dịch học.[16]

Tháng 10 năm 2014, hội đồng đại học đã bỏ phiếu để trường đại học trở thành cơ sở học thuật đầu tiên ở châu Âu rút vốn khỏi ngành công nghiệp nhiên liệu hóa thạch. Quyết định này được đưa ra sau một chiến dịch kéo dài 12 tháng do Hiệp hội Hành động Khí hậu Đại học Glasgow dẫn đầu và có sự tham gia của hơn 1.300 sinh viên.[17]

Hiện tại có bốn cao đẳng bao gồm một số khoa là:

Khi trường đại học thành lập năm 1451, ban đầu có bốn khoa: Nghệ thuật, Thần học, Luật và Y học. Khoa Thần học trở thành thành viên của Khoa Nghệ thuật vào năm 2002,[18] Trong khi đó, Khoa Luật đổi tên thành Khoa Luật và Nghiên cứu Tài chính vào năm 1984, và đến năm 2005 trở thành Khoa Luật, Kinh doanh và Khoa học Xã hội.[19] Mặc dù là một trong những khoa được thành lập từ đầu, việc giảng dạy tại Khoa Y học chỉ chính thức bắt đầu vào năm 1714, với sự hồi sinh của chức danh Giáo sư Hoàng gia về Y học và Trị liệu, Glasgow, kiêm Chủ nhiệm Khoa Thực hành Y học.[20] Khoa Khoa học thành lập năm 1893 do các giáo sư tách ra từ Khoa Nghệ thuật và Khoa Y học, và sau đó chia tách vào năm 2000 để hình thành ba Khoa: Khoa học Y sinh và Đời sống, Khoa học Máy tính, Khoa học Toán học và Thống kê (nay là Khoa học Thông tin và Toán học) và Khoa học Vật lý.[21] Khoa Khoa học Xã hội thành lập từ các bộ môn thuộc Khoa Nghệ thuật vào năm 1977, và sáp nhập để tạo thành Khoa Luật, Kinh doanh và Khoa học Xã hội vào năm 2005. Hai khoa này đã hoạt động như một “đơn vị nguồn lực” duy nhất kể từ năm 2002.[22] Khoa Kỹ thuật chính thức thành lập năm 1923, mặc dù ngành kỹ thuật đã giảng dạy tại trường đại học từ năm 1840 khi Nữ hoàng Victoria thành lập chức danh Giáo sư Kỹ thuật đầu tiên của Vương quốc Anh. Thông qua một hiệp ước được phê chuẩn vào năm 1913,[23] Sinh viên của Trường Cao đẳng Kỹ thuật Hoàng gia (sau này là Trường Cao đẳng Khoa học và Công nghệ Hoàng gia và nay là Đại học Strathclyde) nhận bằng tốt nghiệp Glasgow về khoa học ứng dụng, đặc biệt là kỹ thuật. Năm 1769, công trình kỹ thuật của James Watt tại Glasgow đã dẫn đến việc chế tạo động cơ hơi nước ổn định và sau đó là Cách mạng Công nghiệp. Khoa Thú y thành lập năm 1862 với tên gọi Cao đẳng Thú y Glasgow độc lập, sau đó sáp nhập vào đại học năm 1949 và giành vị thế Khoa độc lập vào năm 1969.[24] Khoa Giáo dục thành lập năm 1999 khi trường sáp nhập với Cao đẳng Giáo dục St Andrew’s.[25][26] Trường thành lập năm 1981 thông qua sự hợp nhất của hai trường cao đẳng Công giáo: Trường Cao đẳng Sư phạm Notre Dame (Glasgow), Glasgow, thành lập năm 1895 và Trường Cao đẳng Sư phạm Craiglockhart, Edinburgh, thành lập năm 1920.[27]

Ngày 1 tháng 8 năm 2010, các khoa cũ của trường đại học đã bị bãi bỏ và thay thế bằng hệ thống bốn trường cao đẳng lớn hơn, nhằm khuyến khích nghiên cứu liên ngành và tăng cường tính cạnh tranh.[28] Cấu trúc này tương tự như ở các trường đại học khác, bao gồm cả Đại học Edinburgh.

Nhiều nhân vật lỗi lạc đã giảng dạy, làm việc và học tập tại Đại học Glasgow, bao gồm bảy người đoạt giải Nobel và ba Thủ tướng Anh, William Lamb, Tử tước Melbourne thứ 2, Ngài Henry Campbell-Bannerman và Bonar Law. Những cái tên nổi tiếng bao gồm nhà vật lý William Thomson, học trò và sau này là đối tác của ông tại Tập đoàn Thép Carnegie, George Lauder (nhà công nghiệp người Scotland), Adam Smith (cha đẻ của kinh tế học), kỹ sư James Watt, các nhà phát minh Henry Faulds và John Logie Baird, các nhà hóa học William Ramsay, Frederick Soddy và Joseph Black, nhà sinh vật học Sir John Boyd Orr, các nhà triết học Francis Hutcheson, Thomas Reid và Dugald Stewart, nhà toán học Colin Maclaurin, nhà dân tộc học James George Frazer, nhà truyền giáo David Livingstone, và các nhà văn. James Boswell, John Buchan, A. J. Cronin, Amy Hoff, Tobias Smollett và Edwin Morgan, cùng với bác sĩ phẫu thuật Joseph Lister. Nhà nghiên cứu phương Đông nổi tiếng và chủ tịch Hội Á Châu Bengal Henry Beveridge, người sáng lập Đại học Aberdeen, Giám mục William Elphinstone cũng tốt nghiệp Đại học Glasgow. Vào tháng 6 năm 1933, Albert Einstein đã có bài giảng Gibson đầu tiên về thuyết tương đối tổng quát của ông; sau đó ông nhận được bằng danh dự từ trường đại học.[29] Cũng như John Macintyre, người tiên phong của chụp X-quang và Jocelyn Bell Burnell, người đã phát hiện ra các sao xung vô tuyến.[30] Năm 1974, các giáo sư Graham Teasdale và Bryan Jennett đã phát triển Thang điểm hôn mê Glasgow.

Trong thời gian gần đây, trường đại học này là trung tâm của “Nhóm Glasgow” gồm các nhà thơ và nhà phê bình văn học, trong đó có Philip Hobsbaum, Tom Leonard và Alasdair Gray. Trường đại học này tự hào sở hữu một trong những bộ sưu tập các nhà khoa học sinh học lớn nhất châu Âu, đồng thời là nơi đào tạo nhiều chính trị gia, bao gồm các cựu Thủ tướng Bonar Law và Sir Henry Campbell-Bannerman, cựu Thủ hiến Scotland Donald Dewar, cựu lãnh đạo đảng Dân chủ Tự do và cựu Hiệu trưởng Charles Kennedy, Bộ trưởng Quốc phòng Liam Fox và Des Browne, người sáng lập đảng Độc lập Vương quốc Anh Alan Sked, cựu lãnh đạo đảng Lao động John Smith, Bộ trưởng Thương mại Vince Cable, cựu lãnh đạo đảng Dân chủ Tự do Sir Menzies Campbell, và cựu Thủ hiến Scotland. Các bộ trưởng Nicola Sturgeon và Humza Yousaf cũng là những người nổi bật trong danh sách cựu sinh viên. Những cựu sinh viên đáng chú ý khác bao gồm: Fred Goodwin, diễn viên Gerard Butler, cầu thủ bóng đá của Rangers và tuyển Scotland Neil Murray, diễn viên, nhà văn, phát thanh viên truyền hình và radio Colin Lamont (còn gọi là Scottie McClue), tiểu thuyết gia Robin Jenkins, người sáng lập tổ chức phát triển phi chính phủ lớn nhất thế giới BRAC Fazle Hasan Abed, các nhà biên kịch truyền hình Armando Iannucci và Steven Moffat, diễn viên hài Greg Hemphill, người dẫn chương trình truyền hình Neil Oliver, các nhà báo Andrew Neil và Raman Bhardwaj, và các nhạc sĩ Emeli Sandé và Simon Neil.

Với Giải thưởng Cựu Sinh viên Thay Đổi Thế Giới, trước đây là Giải thưởng Cựu Sinh viên Trẻ Xuất sắc của Năm, trường đại học ghi nhận và tôn vinh những thành tựu của các cựu sinh viên đã tốt nghiệp trong vòng 15 năm qua và có những đóng góp lớn cho cộng đồng, nghệ thuật, khoa học hoặc kinh doanh.

Giải thưởng thành lập năm 2001 như một phần của lễ kỷ niệm 550 năm thành lập trường đại học và được trao mỗi năm một lần. Chiếc cúp được tặng bởi Hội Cựu học sinh trường Allan Glen, trao cho người chiến thắng tại một trong các lễ tốt nghiệp hoặc sự kiện quan trọng của năm.[31]

Những nhân vật thắng giải:

• 2024: Vitalii Klymchuk (PGDip 2023)[32]
• 2023: Daniel Crawford (MSc 2013)[33]
• 2022: Dr Nadia Maarouf (MSc 2011)[34]
• 2021: Fiona McPhail (LLB 2007)[35]
• 2020: Selina Hales (MA 2005)[36]
• 2019: Eunice Ntobedzi (MSc 2016)[37]
• 2018: Amal Azzudin (BA 2011, MSc 2014)[38]
• 2017: Susanne Mitschke (MSc 2015); Patrick Renner (MSc 2015)[39]
• 2016: Matt Fountain (MA Hons 2011)
• 2015: Mhairi Black MP (MA 2015)[40]
• 2014: Martin Patience (MA 2002)
• 2013: Karina Atkinson (BSc 2007)
• 2012: Katherine Grainger MBE CBE (MPhil 2001)
• 2011: Emeli Sandé (BSc 2009)
• 2010: Patrick Gunning (BSc 2001, PhD 2005)
• 2009: Euan Murray (BVMS 2003)
• 2008: Mark Beaumont (MA 2006); John Tiffany (MA 1994)
• 2007: Vanessa Munro (LLB 1997, PhD 2001)
• 2006: Richard Dixon (BVMS 1993, PhD 2000)
• 2005: Christopher Brookmyre (MA 1989)
• 2004: Colin McInnes (BSc 1988, PhD 1991)
• 2003: Emma Richards (BSc 1996)
• 2001: Mark Johnston (BVMS 1983); Lorraine Clinton (MA 1986)

• Danh sách trường Đại học và Cao đẳng tại Vương quốc Liên hiệp Anh

• Walter, Elliot (tháng 8 năm 1951). “Glasgow University 1451-1951”. History Today. Quyển 1 số 8. London. tr. 58-64. ISSN 0018-2753.
• Moss, Michael S.; Munro, J. Forbes; Trainor, Richard H. (2000). University, City and State: The University of Glasgow since 1870. Edinburgh University Press. ISBN 978-0-7486-1323-6. OCLC 46433817.
• Robertson, Paul L. (Spring 1990). “The Development of an Urban University: Glasgow, 1860-1914”. History of Education Quarterly. Quyển 30 số 1. tr. 47-78. ISSN 0018-2680.
• Haynes, Nick (2013). Building Knowledge – An Architectural History of the University of Glasgow. Edinburgh: Historic Scotland. ISBN 978-1-84917-124-3. OCLC 851416179.
• Davies, Peter V.; Ashworth, Susan.; Durndell, Helen; Hoare, Peter; Richmond, Leslie; Smith, Graeme, biên tập (2016). The University of Glasgow Library: Friendly Shelves. The Friends of Glasgow University Library. ISBN 978-0-9935185-0-8. OCLC 952077879.

• Website của trường