Muốn giải các bài bất phương trình nhanh tiết kiệm thời gian làm trắc nghiệm thì trước hết phải nắm được kiến thức tổng quan về bất phương trình mũ. Vì vậy hay xem ngay bảng dưới đây nhé!
1. Ôn tập lý thuyết về bất phương trình mũ Toán 12
1.1. Quy tắc xét dấu biểu thức và các dạng bất phương trình mũ cơ bản
-
Quy tắc xét dấu biểu thức bất phương trình mũ:
– Bước 1: Đặt điều kiện $q(x)neq 0$
Tìm tất cả các nghiệm của $p(x); q(x)$ và sắp xếp các nghiệm đó theo thứ tự lớn dần rồi điền vào trục Ox.
– Bước 2: Cho $xrightarrow +infty$ để xác định dấu của $g(x)$ khi $xrightarrow +infty$
– Bước 3: Xác định dấu của các khoảng còn lại dựa vào quy tắc “chẵn giữ nguyên, lẻ đổi dấu):
+ Qua nghiệm bội lẻ thì $g(x)$ đổi dấu
+ Qua nghiệm bội chẵn thì $g(x)$ không đổi dấu.
-
Các dạng bất phương trình mũ đã học
1.2. Bất phương trình mũ
Bất phương trình mũ cơ bản thường có dạng $a^{x}> b; a^{x}< b; a^{x}geqslant b, a^{x}leqslant b$ với $a> 0; aneq 1$
- Đối với trường hợp $a^{x}> b$ và $a^{x}geqslant b$, ta có đồ thị minh họa sau:
Như vậy, tập nghiệm của bất phương trình mũ $a^{x}> b$ và $a^{x}geqslant b$ được thể hiện như sau:
$a^{x}> b$ Tập nghiệm $a > 1$ $0 < a < 1$ $bleqslant 0$ $R$ $R$ $b > 0$ $(log_{a}b;+infty)$ $(-infty; log_{a}b)$ $a^{x}geqslant b$ Tập nghiệm
$a > 1$
$0 < a < 1$ $bleqslant 0$ $R$ $R$ $b > 0$ $[log_{a}b;+infty)$ $(-infty; log_{a}b]$
- Đối với trường hợp $a^{x}< b$ và $a^{x}leqslant b$
Như vậy, tập nghiệm của bất phương trình $a^{x}< b$ và $a^{x}leqslant b$
$a^{x}< b$ Tập nghiệm $a > 1$ $0 < a < 1$ $bleqslant 0$ $varnothing $ $varnothing $ $b > 0$ $(-infty, log_{a}b)$ $(a;+infty)$ $a^{x}geqslant b$ Tập nghiệm $a > 1$ 0<a<1 $leqslant 0$ $varnothing$ $varnothing $ $b > 0$ $(-infty, log_{a}b]$ $[a;+infty)$
1.3. Tổng hợp 4 cách giải bất phương trình mũ
Để giải phương trình và bất phương trình mũ, chúng ta có thể áp dụng 4 phương pháp phổ biến sau:
– Phương pháp đưa về cùng cơ số
– Phương pháp đặt ẩn phụ
– Phương pháp logarit hóa
– Phương pháp xét tính đơn điệu của hàm số
Đăng ký ngay để được các thầy cô tổng hợp kiến thức và xây dựng lộ trình ôn thi THPT Quốc Gia đạt 9+
2. Chi tiết cách giải bất phương trình mũ bằng phương pháp đưa về cùng cơ số
2.1. Lý thuyết cần nhớ
Xét bất phương trình mũ $a^{f(x)}> a^{g(x)}$
– Nếu a>1 thì $a^{f(x)}> a^{g(x)}Leftrightarrow f(x)> g(x)$ (cùng chiều khi $a > 1$)
– Nếu 0<a<1 thì $a^{f(x)}> a^{g(x)}Leftrightarrow f(x)< g(x)$ (ngược chiều khi $0 < a < 1$)
– Nếu a chứa ẩn thì $a^{f(x)}> a^{g(x)}Leftrightarrow (a-1)[f(x)- g(x)]> 0$ (hoặc xét 2 trường hợp của cơ số).
2.2. Bài tập áp dụng giải bất phương trình mũ
Tham khảo bài tập phương trình bất phương trình mũ kèm đáp án: Tại đây
Ví dụ: Giải bất phương trình mũ $2^{x^{2}-5x+6}> 1$
Giải:
BPT $Leftrightarrow 2^{x^{2}-5x+6}> 2^{0}$ $Leftrightarrow x^{2}-5x+6> 0$
$Leftrightarrow x < 2$ hoặc $x > 3$
3. Chi tiết cách giải bất phương trình mũ bằng phương pháp đặt ẩn phụ
3.1. Lý thuyết cần nhớ
Tùy vào từng dạng mà ta sẽ có những cách giải bất phương trình mũ khác nhau. Tuy nhiên, đối với phương pháp này, chúng ta cần lưu ý đến chiều biến thiên của hàm số.
- Dạng 1: $m.a^{^{2f(x)}}+ n.a^{^{2 =a^{^{f(x)}} (t>0) f(x)}}+p> 0$
– Ta đặt: $t= a^{^{2f(x)}} (t>0)$
– Đưa về dạng phương trình ẩn t, ta được phương trình: $m.t^{2}+n.t+p> 0$
– Tương tự, đối với bất phương trình $m.a^{^{3f(x)}}+ n.a^{^{3f(x)}}+p> 0$, ta cũng đặt
$t=a^{^{f(x)}} (t>0)$ rồi đưa về phương trình bậc 3 và giải như bình thường.
- Dạng 2: $m.a^{^{2f(x)}}+n.ab^{f(x)}+p.b^{2f(x)}> 0$
– Đầu tiên, chia 2 vế của bất phương trình cho $b^{2f(x)}$, ta được phương trình:
$m.a^{^{2f(x)}}+n.ab^{f(x)}+p.b^{2f(x)}> 0Leftrightarrow m(frac{a}{b})^{2f(x)}+ n(frac{a}{b})^{f(x)}$
Đặt $t=(frac{a}{b})^{f(x)} (t>0)$ $Rightarrow m.t^{2} Rightarrow +n.t+p> 0$
– Tương tự, với bất phương trình $m.a^{^{3f(x)}}+ n.(a^{2}.b)^{f(x)}+p(ab^{2})^{f(x)}+ q (b)^{^{3f(x)}}> 0$
Ta cũng chia cả 2 vế của bất phương trình cho $(b)^{^{3f(x)}}$ sau đó đặt $t=(frac{a}{b})^{3} (t>0)$ rồi đưa về phương trình bậc 3: $m.t^{3}+n.t^{2}+p.t+q> 0$ và giải như bình thường:
- Dạng 3:$m.a^{^{2f(x)}}+ n.a^{^{f(x)+g(x)}}+ p.a^{^{2g(x)}}> 0$
– Phân tích bất phương trình, ta có: $m.a^{^{2f(x)}}+ n.a^{^{f(x)+g(x)}}+ p.a^{^{2g(x)}}> 0Leftrightarrow Leftrightarrow m.a^{2[^{f(x)-g(x)}]}+ n.a^{2[^{f(x)-g(x)}]}+p> 0$
Đặt: $t=a^{^{f(x)-g(x)}} (t>0)$ $Rightarrow m.t^{2}+n.t+p> 0$
3.2. Bài tập áp dụng
Tham khảo bài tập phương trình bất phương trình mũ chọn lọc kèm đáp án: Tại đây
a, $frac{2^{x-1}-2x+1}{2^x-1{^{}}}leqslant 0Leftrightarrowfrac{frac{2}{2^{x}}-2x+1}{2^x-1{^{}}}leqslant 0$
Đặt $t=2_{x}; t>0$ bất phương trình trở thành:
$frac{frac{2}{2t}-t+1}{t-1{^{}}}leqslant 0Leftrightarrow frac{-t^{2}+t+2}{t(t-1)}leqslant 0$
$Leftrightarrow 0 < t < 1$ hoặc $tgeqslant 2$ $Leftrightarrow$ $x < 0$ hoặc $xgeqslant 1$
Vậy bất phương trình có tập nghiệm: $(-infty ;0)cup [1;+infty)$
Nắm chắc kiến thức và phương pháp giải mọi dạng bài tập Toán 12 với bộ bí kíp Cán Đích 9+ của VUIHOC ngay!!!
4. Chi tiết cách giải bất phương trình mũ bằng phương pháp Logarit hóa
4.1. Lý thuyết cần nhớ
Xét bất phương trình dạng: $a^{f(x)}> b^{g(x)} (aneq; b> 0)$
– Lấy logarit 2 vế với cơ số $a > 1$, ta được bất phương trình: $log_{a}a^{f(x)}> log_{a}b^{g(x)}Leftrightarrow f(x)> g(x)log_{a}b$
– Lấy logarit 2 vế với cơ số $0 < a <1$, ta được bất phương trình: $log_{a}a^{f(x)}> log_{a}b^{g(x)}Leftrightarrow f(x) > g(x)log_{a}b$
4.2. Bài tập áp dụng
Tham khảo ngay bài tập kèm giải bất phương trình mũ: Tại đây
Ví dụ 1: Giải bất phương trình: $2^{x+2} > 3$
Giải: BPT: $Leftrightarrow log_{2}2^{x+2} > log_{2}3$ $Leftrightarrow x+2 > log_{2}3$ $Leftrightarrow x > log_{2}3-2= log_{2}$ Vậy tập nghiệm là: $(log_{2}frac{3}{4};+infty)$
5. Chi tiết cách giải bất phương trình mũ bằng phương pháp xét tính đơn điệu hàm số
5.1. Lý thuyết cần nhớ
Cho hàm số $y=f(t)$ xác định và liên tục trên tập xác định D:
– Nếu hàm số $f(t)$ luôn đồng biến trên D và $forall u,vin D $ thì $f(u) > f(v)Leftrightarrow u>v$
– Nếu hàm số $f(t)$ luôn nghịch biến trên D và $forall u,vin D$ thì $f(v) > f(u)Leftrightarrow u<v$
5.2. Bài tập áp dụng
Tham khảo ngay bài tập áp dụng bất phương trình mũ có đáp án: Tại đây
a, $3^{sqrt{x+4}}+2^{sqrt{2x+4}} > 13$
Điều kiện: $left{begin{matrix}x+4geqslant 0 & & 2x+4geqslant 0 & & end{matrix}right.Leftrightarrow xgeqslant -2$
Bất phương trình tương đương: $3^{sqrt{x+4}}+2^{sqrt{2x+4}}> 13$
Xét hàm số $f(x)=3^{sqrt{x+4}}+2^{sqrt{2x+4}}-13$ với $xgeqslant -2$
Ta có: $f'(x)=frac{1}{2sqrt{x+4}}.3^{sqrt{x+4}}In3+frac{2}{sqrt{x+2}}.4^{sqrt{x+2}}In4 > 0, forall xgeqslant -2$
Suy ra: $f(x)$ đồng biến trên $[-2;+infty)$
+ Nếu $x > 0$ thì $f(x) > f(0)Leftrightarrow 3^{sqrt{x+4}}+4^{sqrt{x+2}} > 0$ nên $x > 0$ là nghiệm
+ Nếu $-2leqslant xleqslant 0$ thì $f(x)leqslant f(0) Leftrightarrow 3^{sqrt{x+4}}+4^{sqrt{x+2}}leqslant 0 nên -2leq xleqslant 0$ không có nghiệm
Vậy x > 0 là nghiệm của bất phương trình.
6. Bài tập áp dụng tổng hợp giải bất phương trình mũ
Để luyện tập thành thạo tất cả các phương pháp giải bất phương trình mũ, VUIHOC đã biên soạn gửi tặng các em bộ tài liệu luyện tập giải bất phương trình mũ siêu chi tiết và đầy đủ các phương pháp trên. Nhớ tải về để làm thử nhé!
>>>Tải xuống bộ bài tập tổng hợp giải bất phương trình mũ<<<
Ngoài ra, thầy Thành Đức Trung có bài giảng cực hay về bất phương trình mũ. Trong đó, thầy có chia sẻ các mẹo làm bài nhanh, cách bấm máy tính giải nhanh các bất phương trình mũ. Các em cùng xem trong clip dưới đây và đừng bỏ qua những kĩ năng cực hữu hiệu của thầy nhé!
Trên đây là 4 cách giải bất phương trình mũ rất dễ áp dụng, nhanh và chính xác giúp các bạn giải quyết toàn bộ các bài tập về phương trình bất phương trình mũ liên quan. Bạn nhớ lưu lại ngay để nhớ cách áp dụng khi làm gặp các dạng bài tập về bất phương trình mũ trong quá trình học Toán 12 cũng như ôn thi Toán THPT Quốc Gia nhé.
>>> Bài viết liên quan:
Bất phương trình Logarit
Cách tìm m để bất phương trình mũ có nghiệm
Phương pháp tìm tập nghiệm của bất phương trình mũ
