Một lịch sử ngắn kì lạ về mũ trong phim cổ trang Hàn Quốc

Bạn đã bao giờ tự hỏi tại sao trong các phim cổ trang Hàn (sageuks) người ta lúc nào cũng đội những cái mũ trông chẳng hợp lý chút nào, chẳng che được nắng, chẳng chắn được mưa, mà nhìn cứ như mấy cái nón bảo hiểm giao thông màu đenkhông? Hay là bạn đã né tránh sageuks vì nghĩ nó không hợp gu mình nhưng lại thấy mê mẩn những bộ trang phục và cách chúng biến hoá thần kỳ các diễn viên yêu thích của bạn? Rồi tự nghĩ “sao anh ta được đội mũ ngầu thế còn mấy ông này thì trông như ba (cộng một) chàng ngốcvậy?”

Nếu vậy thì chuẩn bị tinh thần cho một điều gì đó thú vị! Hoặc cực kỳ nhàm chán. Bạn biết đấy, chuyện mũ nón. Thế nên, cứ nhớ mãi cảnh những chiếc mũ đó trong mọi bộ phim sageuk mình từng xem, cuối cùng mình cũng chịu không nổi và quyết định tìm hiểu thêm về chúng. Thật không may, đó là một hố đen kiến thức về mũ mọc và sự thay đổi của nó xuyên suốt lịch sử Hàn Quốc, nhưng biết làm sao được. Đây là một cái nhìn tổng quan ngắn gọn về các loại mũ Hàn Quốc, được làm cho thú vị hơn bằng cách sử dụng hình ảnh của các người nổi tiếng Hàn Quốc. Và mình biết là các bạn nghĩ chẳng có gì thú vị hơn những chiếc mũ hình thù kỳ quái, nhưng hãy để mình được khoảnh khắc này nhé. Nếu có cơ hội đăng ảnh Lee Seung Gi mặc trang phục truyền thống, mình sẽ làm.

Vậy thì, bắt đầu từ các bộ phận của chiếc mũ được sử dụng phổ biến nhất trong sageuks rồi sau đó chuyển sang các loại mũ khác:

• Đầu tiên là Manggeon – 망건, cái băng đô mà họ đều đội dưới mũ hoặc riêng lẻ nếu đó là một cảnh đánh nhau đẹp mắt như với anh chàng điển trai Park Bo-gum ở đây. Chúng thường được buộc rất chặt và để lại những vết hằn trên da khi tháo ra (mình quên mất mình xem phim nào rồi, nhưng anh ấy có vết hằn đến cuối cảnh) nên chắc chắn là không thoải mái chút nào. Mình tự hỏi liệu chúng có gây ra dị tật đầu nếu đội suốt thời kỳ dậy thì không nhỉ.

• Ngoài ra, bạn có thể đội nó mà không cần mũ nếu bạn có một Sangtugwan – 상투관 , đó là một chiếc vương miện nhỏ bạn đội lên búi tóc khi ở trong nhà hoặc trên đất của mình. Nếu bạn nổi tiếng như PBG, bạn có thể đặt làm riêng một cái như anh ấy đã làm trong Mây Họa Ánh Trăng. Ngoài ra, nếu bạn đủ can đảm để bỏ manggeon vì bạn có mái tóc tuyệt vời, bạn có thể đội sangtugwan riêng như Lee Dong Wook. Và, nếu bạn không quan tâm đến độ chính xác về mặt lịch sử, bạn cũng có thể đội nó như Lee Joon Gi trong Scarlet Heart Ryeo, nhưng lưu ý rằng đó không phải là cách đúng cách dù nó trông rất ngầu.

• Cũng có 3 bộ phận khác được sử dụng để giúp mọi thứ giữ nguyên vị trí; Gwanja – 관자 là những chiếc cúc áo được dùng để cố định manggeon hay còn gọi là băng đô và làm cho bạn trông như đang bị điều khiển bởi những con robot xấu xa từ Doctor Who, Donggot giúp giữ búi tóc và Pungjam giúp giữ cho mũ không bị tuột, như được giải thích trong webtoon hướng dẫn này.

• Và bây giờ chúng ta chuyển sang chiếc mũ chính, được gọi là Gat – 갓, do Song Joong Ki làm mẫu, hoặc đôi khi là Heukrip – 흑립, thực chất là một loại Gat (thực ra có 9 loại hơi khác nhau), nhưng từ đó trở thành từ đồng nghĩa vì nó được sử dụng rất thường xuyên. Heukrip, và cả Gat, bắt nguồn từ thời kỳ Goryeo, nhưng lúc đó nó trông rất giống với những chiếc mũ được sử dụng ở Trung Quốc trong thời nhà Nguyên. Tại sao họ lại sao chép kiểu dáng đó mà không phải là kiểu dáng mà phụ nữ Trung Quốc đội trong cùng thời kỳ vẫn chưa rõ đối với mình, bởi vì hãy nhìn xem chúng tuyệt vời như thế nào. Sageuks sẽ thú vị hơn nhiều để xem nếu họ làm như vậy. Chiếc mũ đã thay đổi hình dạng trong năm thế kỷ sử dụng ở triều đại Joseon (thời gian là Goryeo -> Joseon, tiện thể nhé) để phù hợp với xu hướng thời trang, nhưng nó không bao giờ lệch khỏi công thức; đơn giản, màu đen và bao gồm hai phần; vành và mũ.

• Bạn tự hỏi Gat được làm như thế nào? Từ từ. Rất chậm. Đó là một quá trình rất tinh tế, một phần là do vật liệu được sử dụng; mũ, daewu (không nên nhầm lẫn với Daewoo, một nhà sản xuất ô tô), và vành, yangtae ban đầu được làm từ những sợi tre mỏng nhưng sau đó được thay thế bằng tóc ngựa, gọi là changmoja theo thời gian. Trên thực tế, quá trình sản xuất đòi hỏi khắt khe đến mức một chuyên gia (gọi là changmoja-jang, nghĩa là người làm mũ) làm mũ và một người khác (yangtae-jang – nghĩa là người làm vành) làm vành trước khi chúng được ghép lại với nhau bởi chuyên gia thứ ba, gọi là ipja-jang, người cũng thêm các phụ kiện mà khách hàng đặt hàng.

• Bạn nghĩ chúng ta đã xong với Gat rồi? Không đâu. Vì Gat rất phổ biến, mọi người quyết định họ muốn trang trí nó, giống như ngày nay mọi người sử dụng ốp điện thoại để làm cho điện thoại của họ nổi bật và thể hiện cá tính của họ. Điều này dẫn đến các quy định đặc biệt về những gì có thể được thêm vào mũ tùy thuộc vào địa vị của người đó trong xã hội. Các quan chức chính phủ có thể sử dụng thêu bạc trên mũ của họ, trong khi hoàng gia có thể sử dụng vàng. Bạn cũng có thể đặt những đồ trang trí trên mũ làm bằng ngọc bích (anh ấy trông có vẻ hạnh phúc phải không?) nếu bạn làm việc trong bộ máy hành chính và đôi khi cả pha lê nhưng sau đó bạn có nguy cơ trông giống như một cột thu lôi. Khi mùa thay đổi, chiều cao và chiều rộng của mũ thay đổi từ bình thường sang dẹt và rộng rồi đến hẹp và cao và cuối cùng là khổng lồ, giống như kiểu dáng ống quần. Như thường lệ, nó sớm biến thành một cuộc thi “ai có cái to hơn” giữa những người đàn ông và nó trở nên tệ đến mức Yoon Shi Yoon và nhiều người khác như anh ấy thậm chí còn không thể đi qua cửa được nữa. Rõ ràng là phải làm điều gì đó. Hãy giới thiệu cửa đôi. Mình đùa thôi, nhưng không phải là đùa nhiều lắm; một số vị vua đã chết và bị thay thế trước khi họ quản lý để thiết lập chiều cao tối đa được phép của mũ là tương đối ngắn 13,5 cm (vì chiều cao trung bình trước đây thường hơn 24,14 cm).

• Và bây giờ cuối cùng là một cái gì đó khác!vẫn là một phần của Gat, nhưng là cái cuối cùng, mình thề! Đó là phần mà hầu hết chúng ta đều để ý đầu tiên, phần giống như vòng cổ nối hai bên của mũ và được sử dụng để cố định hoặc, thay thế, để làm cho Gat nặng hơn để nó không bị gió thổi bay. Nó cũng có thể được sử dụng để siết cổ ai đó khá gọn gàng và hiệu quả, nhưng cho đến nay chưa ai trong sageuks nghĩ đến điều đó. Tên chính thức của phần đó là Gatkeun và, trái ngược với sự miêu tả trong phim truyền hình Hàn Quốc, thường được làm bằng lụa. Chỉ lụa. Tuy nhiên, người ta lo ngại rằng dây đeo có thể bị đứt do gió mạnh ở Onyang (từng là một điểm nghỉ mát nổi tiếng, giờ chỉ là một khu phố) nên một người khéo léo nào đó đã quyết định sử dụng hạt để cố gắng làm chắc dây đeo. Thực tiễn này trở nên cực kỳ phổ biến và chẳng mấy chốc mọi người đều sử dụng hạt. Vì vậy, tất nhiên, thay vì chỉ những hạt đen, họ bắt đầu sử dụng những hạt nhiều màu sắc để thể hiện cá tính của mình (bạn có thể đoán được điều này sẽ đi đến đâu rồi phải không?). Một cuộc thi để chứng tỏ ai có Gatkeun xa hoa nhất đã diễn ra. Những hạt này được làm từ nhiều chất liệu khác nhau để phù hợp với sở thích của khách hàng: hổ phách, tre, mã não, ngà voi, san hô, đá lapis lazuli, thậm chí cả vàng và đá quý. Về nhiều mặt, đó là một bữa tiệc lấp lánh, nhưng ít nhất nó đã cho phép chúng ta thưởng thức những bộ phim sageuks nhiều màu sắc mà chúng ta có ngày nay; bạn có thể tưởng tượng một hoàng tử mơ mộng đến với những hạt sồi không? Nhưng cuộc thi không dừng lại ở đó! Ồ không, họ thậm chí còn cạnh tranh trong “ai có cái dài nhất” với một số ví dụ thả xuống dưới thắt lưng và, hãy thử tưởng tượng nó và đừng cười, những cái khác dài đến mức chúng được cuộn quanh tai. Vua cuối cùng cũng đã chịu đủ và đưa ra quy định dựa trên giai cấp, điều này đã khôi phục lại trật tự cho xã hội và ổn định hệ thống pháp luật một lần nữa. Vâng, mọi chuyện đã trở nên tệ đến mức đó.

Chuyển sang các loại mũ khác:

• Aisahwa, đó là một chiếc mũ thực sự đặc biệt mà bạn chỉ có thể có được nếu bạn là một trong những học sinh giỏi nhất khi tham gia kỳ thi quan trọng của chính phủ mà mọi người thường cố gắng vượt qua trong nhiều năm. Nó giống như một chiếc mũ thông thường, nhưng với thêm cành hoa để có vẻ ngoài của một cây đang nở hoa khó đạt được.

• Baekrip – 백립, giống như Gat, nhưng màu trắng và chỉ được sử dụng cho đám tang.

• Bokkeon – 복건, được sử dụng cho các học giả và các bé trai từ 6 tuổi trở lên. Trông giống như một chiếc khăn tắm, nhưng không phải.

• Hogeon – 호건 thực chất là một Bokkeon, nhưng dành cho những bé trai 5 hoặc 6 tuổi. Điểm khác biệt duy nhất là chiếc này có thêu hình hổ và do đó ngầu hơn rất nhiều. Ảnh thưởng; hãy chú ý bất kỳ điểm tương đồng nào?

• Seon Gwan / Sa Mo – 익선관 / 사모 / 翼善冠, mũ chỉ dành riêng cho thái tử. Cũng có hình ảnh, phiên bản nam của chú mèo cáu kỉnh.

• Jegwan – 제관, được sử dụng cho các quan chức cấp dưới trong các sự kiện quan trọng, đôi khi vẫn được sử dụng cho các buổi lễ. Ngoài ra, vì là các quan chức cấp dưới, nên không có diễn viên phim truyền hình Hàn Quốc nào từng đội nó.

• Jeonrip / Beonggeoji / Byeongrip – 전 립 / 戰笠 / 벙거지 / 병립, rất nhiều tên gọi nhưng hình ảnh quen thuộc, có thể là chiếc mũ sageuk nổi tiếng thứ hai, được sử dụng cho quân nhân. Có cả phiên bản không quá hào nhoáng nữa.

• Jung Ja Gwan / Jeongjagwan – 정자관 / 程子冠, đó là một chiếc mũ! Bốc cháy! Hoặc, đó là một chồng mũ. Chỉ dành cho quý tộc và sử dụng trong nhà (đừng ra ngoài nơi công cộng với nó)

• Jurip – 주립, trông giống như Gat, nhưng nó có màu đỏ, không thấm nước và được sử dụng bởi lính canh.

• Myeonryugwan – 면류관 / 冕旒冠, cũng chỉ dành riêng cho thái tử và do đó rất phổ biến trong phim truyền hình Hàn Quốc, nhưng chỉ được sử dụng trong những tình huống sang trọng nên có khả năng sử dụng hạn chế. Ngoài ra, những hạt này đôi khi được đặt quá thấp và hạn chế tầm nhìn phía trước, đó là tin tốt cho những nhân vật xấu xa đang hy vọng thái tử sẽ không bao giờ lên ngôi. Có rất nhiều loại cây xua đuổi muỗi, lẽ ra người ta đã có thể dùng kem thay vì cái này chứ nhỉ?

• Okorip là một chiếc mũ được sử dụng bởi các đại biểu đi làm nhiệm vụ ở nước ngoài. Để xin lỗi vì hình ảnh chất lượng thấp, mình xin giới thiệu một hình ảnh độ phân giải cao thực tế của Okorip và Song Joong-ki giả vờ lái xe máy.

• Pae Reangi – 패랭이, một chiếc mũ làm bằng rơm hoặc tre, nhưng bất kể chất liệu gì cũng hoàn toàn vô dụng khi trời mưa. Được sử dụng bởi người dân thường.

• Samo – 사모, được sử dụng bởi các quan chức chính phủ và thậm chí còn lâu đời hơn Gat, vì nó đã được sử dụng trong thời kỳ Goryeo. Tùy thuộc vào vị trí của bạn, nó có hai phiên bản; không có cánh (không, mình không nói về băng vệ sinh) hoặc có vạt

• Satgat – 삿갓, anh em họ không phải giáo sĩ của Banggat, làm bằng rơm và được sử dụng bởi các nhân vật chính trong phim truyền hình Hàn Quốc khi họ nghèo hoặc (thường hơn) cố gắng lén lút hơn.

• Tanggeon – 탕건 là một chiếc mũ. Mà bạn đội trong nhà. Tuyệt vời phải không? Đáng buồn thay, chỉ có các nhân vật phụ mới đội nó vì nó không đủ lấp lánh cho các nhân vật chính.

• Yugeon -유건 là một chiếc mũ được sử dụng bởi các học giả đang được đào tạo. Ngoài ra, trong trường hợp ai đó bị nhầm lẫnkhả năng đó rất thấp, người mà mọi người đang nhìn không phải là một cậu bé.

Và với điều đó, chúng ta kết thúc chuyến tham quan thú vị về những chiếc mũ như đã thấy trong sageuks. Hy vọng là bạn đã tìm được diễn viên yêu thích của mình (nếu không, cứ thoải mái cho mình biết nhé). Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm, đây là một cuốn sách có tên “Gat, Traditional Headgear in Korea” do Viện Nghiên cứu Quốc gia về Di sản Văn hóa Hàn Quốc viết cũng như một người dùng deviantart đăng tải những hình minh họa vô cùng chi tiết về trang phục lịch sử (không chỉ của Hàn Quốc!) và một dòng thời gian sageuk tuyệt vời dành cho tất cả những ai thích xem sageuks theo thứ tự chính xác về mặt lịch sử không phán xét nhé.

Nếu bạn mới bắt đầu hành trình sageuk của mình, bạn luôn có thể tham khảo một trong những vòng giới thiệu từ năm 2014, năm 2015, năm 2017 hoặc yêu cầu giới thiệu trên r/kdramarecommends để chúng ta có thể tìm thấy thứ gì đó mà bạn thích!

Thông báo đầy đủ; không có hình ảnh nào của Lee Seung Gi đội mũ cổ trang.