Văn bản nghị luận về một vấn đề xã hội là kiểu văn bản dùng lí lẽ, bằng chứng bàn luận và làm sáng tỏ một vấn đề xã hội (Một ý kiến; Một tư tưởng đạo lí hay một hiện tượng xã hội), giúp người đọc có nhận thức đúng về vấn đề và có thái độ, giải pháp phù hợp đối với vấn đề đó.
Kết bài là một phần quan trọng nhằm khẳng định lại quan điểm của bản thân và là điểm nhấn đề tạo dư âm cho bài viết. Sau đây là các cách kết bài phổ biến.
1. Sử dụng một câu hát
Ví dụ: Giá trị, vẻ đẹp của hòa bình
“Sau bao nhiêu năm mới có ngày hòa bìnhDù hòa bình ấy cũng đã lấy đi bao máu xương dân mình”
Khi câu hát ấy cất lên, ta lại càng hiểu được rằng có được hòa bình là may mắn như thế nào. Hòa bình không tự dưng mà có, để có được ta đã phải trải qua biết bao gian khổ. Ta yêu sao cái bầu trời hòa bình này, nơi mà ta có thể ngẩng cao đầu không sợ hãi, nghe tiếng chim hót thanh cao. Vì lẽ đó nên chúng ta lại càng phải trân trọng nét đẹp của hòa bình, cố gắng giữ gìn được nét đẹp ấy.
2. Sử dụng một câu hỏi
Ví dụ: Trân trọng thời gian
Bạn có bao giờ từng đặt ra một câu hỏi rằng: “Liệu thời gian có mãi mãi chờ chúng ta không?”. Thời gian không chờ đợi một ai, nhưng nó luôn công bằng với tất cả mọi người. Có lẽ rồi thời gian sẽ phủ lên gương mặt kia một lớp nguỵ trang làm người lớn. Nhưng con người thì vẫn nhung nhớ mãi quãng thời gian còn hồn nhiên còn có thể trải nghiệm. Cũng vì lẽ đó nên bản thân mỗi người cần biết trân trọng thời gian, lên kế hoạch, để không làm hoài phí phút giây nào trong cuộc đời.
3. Đi từ bối cảnh thực tế
Ví dụ: Tầm quan trọng của ý chí, nghị lực
Có thể nói, cuộc sống luôn có những biến chuyển bất ngờ với những gian nan, nghịch cảnh như những vị khách không mời mà đến. Những trở ngại sẽ dễ khiến ta loay hoay, mất định hướng và trở nên sợ hãi trước hành trình phía trước. Những lúc ấy niềm tin ý chí nghị lực sẽ là ngọn đuốc soi sáng cho chúng ta con đường đi tới. Khi đó chúng ta có thể dễ dàng, chủ động làm chủ cuộc sống của chính bản thân mình.
4. 35 mẫu kết bài chung cho bài văn nghị luận xã hội
a. Khẳng định, tổng kết ngắn gọn
Mẫu 1: […] là một giá trị sống tốt đẹp, góp phần hoàn thiện nhân cách con người và làm cho xã hội ngày càng văn minh, nhân ái hơn.
Mẫu 2: Mỗi người trong chúng ta cần nhận thức rõ ý nghĩa của […] để sống tích cực, có trách nhiệm và lan tỏa điều tốt đẹp trong cuộc đời.
Mẫu 3: Dù ở bất cứ thời đại nào, […] vẫn luôn là thước đo phẩm chất và giá trị thật sự của mỗi con người.
Mẫu 4: Có thể nói, […] không chỉ là bài học đạo đức mà còn là kim chỉ nam giúp ta sống đẹp, sống có ích giữa cuộc đời nhiều biến động.
Mẫu 5: Giữ vững […] trong tâm hồn chính là cách mỗi người góp phần làm cho xã hội tốt đẹp và nhân văn hơn.
b. Kết bài mở rộng, liên hệ bản thân
Mẫu 6: Là một học sinh, em nhận thấy […] không xa lạ mà hiện hữu trong từng việc nhỏ hằng ngày – từ lời nói, hành động đến cách đối xử với mọi người xung quanh.
Mẫu 7: Bản thân mỗi người trẻ cần rèn luyện […] như một kỹ năng sống, để tự tin bước đi vững vàng trên hành trình trưởng thành.
Mẫu 8: Nếu mỗi chúng ta đều biết trân trọng và thực hành […], cuộc sống chắc chắn sẽ trở nên ấm áp, nhân hậu và đáng sống hơn.
Mẫu 9: Em tin rằng, dù tương lai còn nhiều khó khăn, nhưng chỉ cần mang theo […], con người sẽ luôn có điểm tựa để vượt qua tất cả.
Mẫu 10: Là thế hệ kế thừa, chúng ta cần biến […] thành hành động cụ thể – sống có trách nhiệm, biết sẻ chia và hướng tới những giá trị bền vững.
Mẫu 11: Là học sinh ngồi trên ghế nhà trường, em hiểu rằng việc rèn luyện […] không chỉ giúp em hoàn thiện bản thân mà còn là cách để em tri ân cha mẹ, thầy cô và cuộc sống này.
Mẫu 12: Thế hệ trẻ chúng ta đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức. Để vững bước vào tương lai, hành trang quan trọng nhất không chỉ là tri thức mà còn là […], phẩm chất tạo nên bản lĩnh người dẫn đầu.
Mẫu 13: Em tự hứa với lòng mình sẽ luôn nỗ lực trau dồi […] mỗi ngày, từ những việc nhỏ nhất như giúp đỡ bạn bè, kính trọng thầy cô, để trở thành một công dân có ích.
Mẫu 14: Tương lai của đất nước nằm trong tay thế hệ trẻ. Việc chúng ta ý thức và thực hành […] ngay từ hôm nay chính là lời khẳng định đanh thép nhất về trách nhiệm của người chủ nhân tương lai.
Mẫu 15: Khép lại vấn đề, em nhận thấy […] chính là bài học lớn của cuộc đời. Em sẽ lưu giữ bài học này như một hành trang quý giá, nhắc nhở bản thân sống đẹp, sống có ích mỗi ngày.
c. Kết bài theo các cách tiếp cận khác
Nhóm 1: Kết bài mang tính kêu gọi hành động
Dùng cho các đề tài cần sự thay đổi nhận thức hoặc hành động cụ thể (VD: Bảo vệ môi trường, Tình nguyện, Ý chí…)
Mẫu 16: Nhận thức được tầm quan trọng của […], chúng ta không thể chỉ dừng lại ở suy nghĩ mà cần chuyển hóa thành hành động cụ thể. Hãy bắt đầu thay đổi từ ngày hôm nay, vì một tương lai tốt đẹp hơn cho chính mình và cộng đồng.
Mẫu 17: Lời nói hay đến đâu cũng trở nên vô nghĩa nếu thiếu đi hành động thực tế. Hãy để […] trở thành kim chỉ nam dẫn lối cho từng việc làm, để mỗi ngày trôi qua đều là một ngày sống ý nghĩa và trọn vẹn.
Mẫu 18: Cuộc hành trình vạn dặm bắt đầu từ một bước chân nhỏ. Việc thực hành […] tuy không dễ dàng nhưng nếu chúng ta kiên trì và đồng lòng, những giá trị tốt đẹp chắc chắn sẽ đơm hoa kết trái.
Mẫu 19: Đừng đợi đến khi quá muộn mới nhận ra giá trị của […]. Ngay lúc này, hãy chung tay lan tỏa thông điệp tích cực này đến mọi người, để xã hội không còn những mảng tối và sự vô cảm.
Mẫu 20: Thay đổi thế giới bắt đầu từ việc thay đổi chính bản thân mình. Bằng việc nuôi dưỡng […], mỗi người trẻ chúng ta đang góp một viên gạch vững chắc để xây dựng một đất nước văn minh và giàu đẹp.
Nhóm 2: Kết bài mang tính chiêm nghiệm
Dùng cho các đề tài về phẩm chất, tâm hồn (VD: Hạnh phúc, Cho và nhận, Lòng trắc ẩn…)
Mẫu 21: Cuối cùng, điều còn lại sau những biến động của thời cuộc chính là tình người và những giá trị nhân văn. Và […] chính là hạt ngọc quý giá nhất mà mỗi người cần gìn giữ để tâm hồn luôn sáng trong và thanh thản.
Mẫu 22: Hạnh phúc không phải là một đích đến xa xôi mà nằm ngay trên hành trình ta đi. Khi biết sống với […], ta sẽ nhận ra cuộc đời này đáng yêu và đáng sống biết bao nhiêu.
Mẫu 23: Thời gian sẽ xóa nhòa nhan sắc và danh vọng, nhưng vẻ đẹp của […] sẽ còn mãi. Đó là di sản tinh thần quý báu nhất mà một con người có thể để lại cho cuộc đời.
Mẫu 24: Cuộc sống là một bức tranh đa sắc, và […] chính là gam màu chủ đạo tạo nên vẻ đẹp hài hòa, nhân ái. Thiếu đi nó, bức tranh cuộc đời sẽ trở nên nhạt nhòa và thiếu sức sống.
Mẫu 25: Con người sinh ra không phải để tan biến như một hạt cát vô danh, mà để in dấu lại trên mặt đất và trong tim người khác. Sống với […] chính là cách để ta khắc ghi dấu ấn ấy sâu đậm nhất.
Nhóm 3: Kết bài sử dụng hình ảnh ví von
Mẫu 26: Nếu ví cuộc đời là một khu vườn, thì […] chính là ánh nắng mặt trời giúp cây cối xanh tươi. Hãy mở rộng lòng mình đón nhận ánh nắng ấy để tâm hồn luôn nở hoa thơm ngát.
Mẫu 27: Giữa biển khơi cuộc đời đầy sóng gió, […] như ngọn hải đăng soi sáng, giúp con thuyền số phận của chúng ta không bị lạc lối, vững vàng cập bến bờ hạnh phúc.
Mẫu 28: Hãy gieo hạt giống […] ngay từ hôm nay. Dù mảnh đất tâm hồn có khô cằn đến đâu, chỉ cần được tưới tắm bằng sự chân thành và nỗ lực, chắc chắn cây đời sẽ đơm hoa kết trái ngọt lành.
Mẫu 29: Cuộc đời giống như một cuốn sách và […] là những trang viết đẹp đẽ nhất. Đừng để cuốn sách cuộc đời mình kết thúc một cách tẻ nhạt, hãy viết lên đó những dòng cảm hứng từ chính phẩm chất này.
Mẫu 30: Đừng sống như một hòn đá vô tri, hãy sống như ngọn lửa cháy hết mình. Và […] chính là nhiên liệu để ngọn lửa đam mê và nhân ái ấy mãi bùng cháy trong tim mỗi người.
Nhóm 4: Kết bài mang tính cảnh tỉnh và phản đề
Dùng cho các đề tài về thói hư tật xấu hoặc hiện tượng tiêu cực (VD: Bệnh vô cảm, Thói dối trá…)
Mẫu 31: Một xã hội thiếu vắng […] sẽ là một xã hội lạnh lẽo và đầy rẫy bất an. Vì thế, đấu tranh để loại bỏ cái xấu và vun đắp cho giá trị này là trách nhiệm không của riêng ai.
Mẫu 32: Đừng để sự cám dỗ của vật chất làm lu mờ đi […]. Bởi lẽ, khi đánh mất giá trị này, con người cũng đồng thời đánh mất chính bản thân mình và ý nghĩa đích thực của sự tồn tại.
Mẫu 33: Chúng ta có quyền lựa chọn cách sống, nhưng không có quyền làm tổn thương người khác hay xã hội vì sự thiếu hụt […]. Hãy tỉnh táo để nhận ra đâu là bờ bến của sự lương thiện.
Mẫu 34: Nếu không sớm nhận thức và chấn chỉnh, sự thiếu hụt […] sẽ để lại những hệ lụy khôn lường cho thế hệ mai sau. Hãy hành động trước khi mọi thứ trở nên quá muộn.
Mẫu 35: Sự giàu có về vật chất không thể bù đắp cho sự nghèo nàn về tâm hồn. Chỉ khi biết trân trọng và vun đắp […], con người mới thực sự chạm tay đến sự thịnh vượng bền vững.
