Như các bạn biết đấy, dân số châu Phi đang tăng lên một cách chóng mặt. Năm 1900, chỉ có 140 triệu người ở châu Phi. Đến năm 2017, dân số châu Phi đã vượt quá 1 tỷ – chính xác là 1,26 tỷ. Chỉ trong một thế kỷ, châu Phi đã thành công trong việc tăng dân số lên gấp chín lần. Và đây chưa phải là hồi kết của sự bùng nổ dân số. Theo dự báo của Liên Hợp Quốc năm 2017](https://population.un.org/wpp/Publications/Files/WPP2017_Wallchart.pdf), dân số châu Phi sẽ đạt 2,53 tỷ người vào năm 2050 và 4,47 tỷ người vào năm 2100 – tức là dân số còn tăng gấp bốn lần nữa, mà điều này còn chưa được nhận ra. Tất nhiên, tốc độ tăng dân số đang chậm lại do tỷ lệ sinh ở châu Phi giảm, nhưng chúng ta không thể bỏ qua mức tăng trưởng dự kiến đáng kể này.
Trong tình hình này, tôi thực sự lo lắng về tương lai của châu Phi. Áp lực dân số lên châu Phi sẽ gây ra những hậu quả thảm khốc cho lục địa này – thiếu lương thực và nước, đô thị hóa nhanh chóng, bất hòa bộ tộc, v.v. Tất nhiên, mặc dù dân số tăng gấp chín lần, châu Phi ít nhất đã xoay sở để nuôi sống dân số ở mức tối thiểu (chưa kể một số nạn đói và nội chiến tàn khốc – gần như không thể tránh khỏi những thảm họa này) trong thế kỷ qua. Sự phát triển công nghệ trong lĩnh vực tưới tiêu và nông nghiệp, đầu tư vào cơ sở hạ tầng và viện trợ toàn cầu đã giúp châu Phi không bị sụp đổ. Tuy nhiên, tôi không thể đảm bảo rằng châu Phi sẽ vẫn ổn trong 100 năm tới giống như thế kỷ trước. Chúng ta không thể kết luận bằng cách ngoại suy đơn giản vì chúng ta không thể biết chắc liệu những tiến bộ này có được duy trì hay không. Hơn nữa, biến đổi khí hậu sẽ làm giảm đáng kể những xu hướng tích cực này – châu Phi là khu vực bị đe dọa nhất trong biến đổi khí hậu. Lục địa châu Phi – chủ yếu là vùng khí hậu khô cằn hoặc nhiệt đới – thường rất dễ bị bất kỳ sinh vật nào phải đối mặt với cuộc khủng hoảng hiện hữu trong trường hợp biến đổi khí hậu do tính dễ bị tổn thương của khí hậu trong tình huống biến động. Khi chúng ta xem xét các vấn đề cố hữu của châu Phi – thiếu của cải kinh tế, thất bại trong việc xây dựng quốc gia, tham nhũng tràn lan, chính trị áp bức, thiếu vốn xã hội, v.v. – những cuộc khủng hoảng này có thể phát triển thành cấp độ tận thế. Nguy cơ này là không thể bỏ qua.
Tất nhiên, sự bùng nổ dân số có thể là một điều may mắn cho châu Phi. Ít nhất các nước châu Phi không phải lo lắng về việc mất đi sức mạnh địa chính trị do dân số giảm và cơ cấu dân số già hóa nhanh chóng như một số nước châu Âu và Đông Á. Nhưng tôi không chắc lợi ích này sẽ lớn hơn chi phí của sự bùng nổ dân số.
Dù sao thì tôi cũng có một câu hỏi. Liệu sự bùng nổ dân số có phải là một thảm họa đã được định trước cho châu Phi không?
