Thực hiện Chương trình GDPT 2018, cần chú trọng đổi mới phương pháp dạy học, chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học. Học thông qua chơi tạo cơ hội cho học sinh được trải nghiệm đa dạng loại hình chơi, đảm bảo các em được học thông qua hoạt động và học qua trải nghiệm, từ đó có những kỹ năng cần thiết và tạo nền tảng bền vững cho sự nghiệp học tập suốt đời. Đây cũng là phương pháp khuyến khích trẻ tư duy linh hoạt – vì mỗi phản ứng, lựa chọn của trẻ đối với một đề bài của trò chơi sẽ đưa đến một kết quả khác nhau. giúp các em mỗi ngày đi học là một ngày vui, tích cực và chủ động hơn trong quá trình học tập. Học bằng phương pháp chơi sẽ thúc đẩy khả năng tự nhiên của trẻ bằng sự hướng dẫn của giáo viên. Giáo viên sẽ đóng vai trò là người khuyến khích khả năng học và hỏi qua các hoạt động giúp kích thích khả năng suy nghĩ của trẻ.
Cùng chúng tôi tìm hiểu về đặc điểm, nguyên tắc và các loại hình của phương pháp học thông qua chơi tại bài viết dưới đây nhé!
Học thông qua Chơi được hiểu theo nghĩa rộng là hướng tiếp cận giáo dục, ở đó học sinh được tương tác, trải nghiệm, khám phá và giải quyết vấn đề trong môi trường học tập vui vẻ. Giáo viên kết nối mục tiêu học tập với hoạt động chơi nhằm thúc đẩy sự tham gia và tự chủ của học sinh, từ đó góp phần phát triển phẩm chất và năng lực của người học. Chơi mang tính giáo dục khi nó vui vẻ, có ý nghĩa, có sự tham gia tích cực, có nhiều cơ hội thử nghiệm và có tương tác xã hội (Zosh, 2018).
Có 5 nguyên tắc của Học thông qua chơi: vui vẻ, có ý nghĩa, có sự tham gia tích cực, có nhiều cơ hội thử nghiệm và có tương tác xã hội.
Các nguyên tắc của Học thông qua Chơi có thể được thể hiện ở mức độ khác nhau trong một hoạt động và không nhất thiết hoạt động học nào cũng phải hội tụ đủ cả 5 nguyên tắc trên. Tuy nhiên, năm nguyên tắc này sẽ giúp giáo viên phát triển kế hoạch bài học hướng đến một lớp học nên vui vẻ, khuyến khích học sinh giao tiếp tích cực, giao nhiệm vụ để học sinh chủ động tham gia và có cơ hội trải nghiệm thông qua việc áp dụng các kỹ thuật mang tính sáng tạo.
Nguyên tắc 1: Vui vẻ
Với học thông qua chơi, giáo viên có thể tạo ra sự vui vẻ bằng các hoạt động tập thể, lồng ghép những bài hát hoặc nhảy để hâm nóng bầu không khí; càng tuyệt vời hơn khi qua việc tạo những thử thách khó để học sinh thể hiện bản thân, giáo viên có thể thúc đẩy sự phấn khích, tự hào và tham gia tích cực của các em. Đối với hình thức học trực tuyến, giáo viên có thể áp dụng các công cụ tạo tương tác ví dụ như câu hỏi Kahoot! Hơn thế nữa, không chỉ giáo viên mà phụ huynh cũng có thể thử áp dụng ngay tại nhà để tạo ra những thử thách thú vị!
Nguyên tắc 2: Tương tác xã hội
Một hoạt động mang tính tương tác xã hội là hoạt động được thiết kế để tạo điều khiện cho học sinh có cơ hội tương tác với nhau; cùng với đó, giáo viên định hướng cách tương tác để học sinh phát triển những kỹ năng cần thiết. Giáo viên có thể áp dụng kỹ thuật đặt câu hỏi mở hoặc tạo Thói quen tư duy: Thấy – nghĩ – tự hỏi trong quá trình học.
Nguyên tắc 3: Tham gia tích cực
Với hoạt động Học thông qua Chơi, học sinh tham gia tích cực vào quá trình học tập, thể hiện qua việc các em say sưa và tập trung cao độ vào hoạt động học tập. Khi đó, các em sẽ học một cách chủ động, hăng say và tiếp thu kiến thức tốt hơn. Một gợi ý là giáo viên có thể kết hợp các hoạt động thú vị như truy tìm kho báu tam giác trong lớp (hoặc với bố mẹ tại nhà) khi các con học môn toán.
Nguyên tắc 4: Có ý nghĩa
Hoạt động giáo dục mang tính có ý nghĩa khi những tiết học có tính ứng dụng cao đối với trẻ, có thể liện hệ những điều được học với trải nghiệm cuộc sống sống hàng ngày. Ví dụ như trong môn toán, 3 + 5 = 8 chỉ mang tính lý thuyết đối với trẻ 6 tuổi khi chỉ sử dụng các con số và ký hiệu; tuy nhiên, nếu hỏi còn bao nhiêu quả trứng trong rổ, sau khi khi lấy một quả trứng gà ra và thêm quả trứng vịt vào, trẻ có thể hiểu “+” nghĩa là gì và những con số đại diện cho điều gì. Bởi vì có 1 sự liên hệ trừu tượng của các con số và ký hiệu với một thứ các em đã biết: trứng.
Tương tự như vậy đối với môn tự nhiên xã hội hoặc tiếng Việt, học sinh sẽ có động lực và tham gia tích cực hơn khi được lựa chọn kết hợp những điều mình biết với kiến thức của bài học. Để phù hợp với mục tiêu học tập, giáo viên có thể quy định hình thức sản phẩm: một bài báo tường, một câu chuyện hoặc một bài thơ. Sau đó học sinh có thể viết một bài thơ về bà của mình, một học sinh khác có thể làm thơ về ước mơ trở thành một người lính cứu hỏa. Như vậy trẻ sẽ vừa học cách viết một bài thơ, vừa có một trải nghiệm học tập ý nghĩa một cách chủ động.
Nguyên tắc 5: Có nhiều thử nghiệm
Có nhiều cơ hội thử nghiệm có nghĩa là các hoạt động được thiết kế để học sinh làm nhiều lần, bằng nhiều cách khác nhau, liên tục thử nghiệm và khám phá những con đường để đi đến đích. Ví dụ khi học sinh viết một bài thơ, có thể các em chưa thể hoàn hảo ngày từ lần đầu, vậy nên giáo viên hãy cung cấp những phản hồi hữu ích và cụ thể để trẻ biết chính xác điều cần làm để cải thiện bài thơ của mình. Có thể mất 2, 3, 4 lần hoặc nhiều hơn như vậy, nhưng qua mỗi bước, trẻ sẽ làm ngày càng tốt hơn.
Những lợi ích tuyệt vời của phương pháp Học thông qua chơi
Mô hình lớp học truyền thống cô giảng – trò nghe một cách thụ động đang dần trở nên không thích hợp với sự phát triển của khoa học và công nghệ. Thay vào đó, phương pháp học thông qua các trò chơi mà Monkey Junior đang áp dụng lại ngày càng được ứng dụng rộng rãi vì những lợi ích vượt trội mà trẻ nhận được.
Các trò chơi kích thích sự chủ động và tham gia của trẻ. Những khác biệt này nhìn thì tưởng chừng là sự khác biệt nhỏ, nhưng lại đóng vai trò quan trọng trong “đường dài”, vì nó khơi dậy bản năng tìm tòi, khám phá và liên tục học hỏi trong trẻ.
Trong một cuộc nghiên cứu về phương pháp học này, đã có những kết luận và lợi ích của học thông qua chơi đem lại cho trẻ nhỏ như:
- Thông qua chơi, trẻ sẽ giải phóng năng lượng và duy trì sức khỏe.
- Thông qua chơi, trẻ tương tác và kết bạn
- Vui chơi khơi dậy tính sáng tạo của trẻ
- Vui chơi giúp trẻ nhận thức về thế giới xung quanh
- Hoạt động chơi như sắm vai sẽ giúp trẻ phát triển kỹ năng cảm xúc (ví dụ như kiểm soát giận dữ, trở nên tự tin hơn, thể hiện cảm xúc)
Vậy Học qua chơi khác gì phương pháp truyền thống ?
Nghiên cứu đã chỉ ra những lợi ích dài hạn của chương trình học qua chơi. Trẻ em sẽ được khám phá kiến thức và cách giải quyết vấn đề qua chủ đề yêu thích với sự hướng dẫn của giáo viên.
Ngược lại với học qua chơi là phương pháp lấy giáo viên làm trung tâm, đơn phương truyền đạt kiến thức cho trẻ nhỏ. Mặc dù phương pháp này có giáo trình dạy và học chặt chẽ hơn và được áp dụng phổ biến, thế nhưng nghiên cứu lại chỉ ra rằng “ học qua chơi” lại đặc biệt hiệu quả hơn đối với trẻ nhỏ bởi sự gần gũi và dễ hiểu.
Những tài liệu này còn chỉ ra rằng, trẻ nhỏ sẽ có những phản ứng tiêu cực với phương pháp dạy và học truyền thống. Nó bao gồm căng thẳng, mất động lực học tập và các vấn đề nghiêm trọng về hành vi. Điều này, đặc biệt nghiêm trọng đối với những trẻ chưa sẵn sàng tiếp cận với chương trình giảng dạy chính thống.
Giáo viên tiểu học tổ chức hoạt động ‘Học thông qua chơi’ có thể góp phần thúc đẩy sự sáng tạo, khơi dậy trí tò mò và hỗ trợ học sinh phát triển những kỹ năng thiết yếu.
