1. Giới thiệu chung
– Hàn Mặc Tử là chủ soái của trường thơ loạn; là nhà thơ lạ nhất, huyền bí nhất, đau thương nhất và bất hạnh bậc nhất trong làng Thơ mới.
Thế giới thơ Hàn Mặc Tử khá phức tạp và đầy bí ẩn nhưng tựu trung vẫn nổi bật một tình yêu đến đớn đau khi hướng về cuộc đời trần thế.
– Đây thôn Vĩ Dạ là một trong những thi phẩm xuất sắc của đời thơ Hàn Mặc Tử.
+ Bài thơ được rút từ tập “Thơ Điên” xuất bản 1938. Tác phẩm được gợi tứ từ một bức bưu ảnh của người con gái xứ Huế gửi cho Hàn Mặc Tử khi ông đang dưỡng bệnh ở trại thương Quy Hòa.
+ Thi phẩm đã khắc họa một bức tranh thiên nhiên xứ Huế tươi đẹp và bộc lộ
sâu sắc nỗi lòng thầm kín của tác giả.
2. Phân tích
*Cảnh thôn Vĩ tươi sáng, trong trẻo, ấm áp
– Câu mở đầu là câu hỏi nhưng cũng là cái cớ để khơi dậy những kỉ niệm về Vĩ Dạ.
– Hàng loạt những hình ảnh thiên nhiên, cây lá Vĩ Dạ được khắc họa sinh động, tươi đẹp: nắng hàng cau; vườn ai, lá trúc…
– Hình ảnh con người: mặt chữ điền đôn hậu, chất phác hài hòa trong vẻ đẹp với thiên nhiên.
– Khổ thơ sử dụng các biện pháp nghệ thuật: câu hỏi tu từ, điệp… đã vẽ lên bức tranh tươi sáng về Vĩ Dạ trong dòng hoài niệm của thi nhân.
* Cảnh sông nước Hương giang thơ mộng, đượm buồn
– Những hình ảnh mang tính đối lập với quy luật thông thường: gió theo lối gió/mây đường mây
– Cảnh vật cũng được tâm trạng hóa: dòng nước buồn thiu/ hoa bắp lay
– Hình ảnh con thuyền, vầng trăng hư ảo, nhạt nhòa
– Biện pháp nghệ thuật: đối, nhân hóa, câu hỏi tu từ
=> Bức tranh sông Hương đẹp nhưng huyễn hoặc, u buồn
* Nỗi nhớ về người xưa nơi thôn Vĩ
Nhớ cảnh không thể không nhớ người. Đó là hình ảnh về người con gái Huế vừa hư vừa thực: Không gian của tâm tưởng,thời gian của quá khứ xa vời, màu trắng của hư không nhạt nhòa.
* Nỗi niềm day dứt về tình đời, tình người tha thiết.
– Hiện thực phũ phàng: sương khói mờ nhân ảnh. Đó là hoàn cảnh thật đầy bi thương của thi sĩ khi đang phải sống biệt lập ở trại thương Quy Hòa, đang mờ dần, nhòe dần theo năm tháng cùng sự quên lãng của người đời.
– Câu hỏi đa nghĩa đầy ẩn ý cuối bài với đại từ phiếm chỉ “ai” được điệp đến 3 lần đã bộc lộ sâu sắc nỗi niềm của nhà thơ. Câu hỏi về tình đời, tình người tha thiết.
3. Đánh giá, tổng kết
– Bài thơ là một mạch liên tưởng từ quá khứ đến hiện tại và tương lai. Quá khứ trong trẻo, ấp áp, đầy sức sống; hiện tại buồn bã, hiu hắt, chia lìa; tương lai xa xôi, nhạt nhòa…
– Đồng thời với dòng thời gian là sự di chuyển cảm xúc từ cõi thực qua cõi mơ để cuối cùng tới cõi hư vô.
– Bài thơ là một bức tranh đẹp về Vĩ Dạ- một miền quê đất nước thanh bình, thơ mộng. Qua đó cũng bộc lộ được tình yêu say đắm, mãnh liệt của một thi sĩ tha thiết yêu đời, yêu người trong nỗi đau đớn, tuyệt vọng khôn nguôi.
– Bút pháp nghệ thuật đặc sắc: câu hỏi tu từ,phép đối, phép điệp nhịp điệu, ngôn ngữ… đã làm nên thành công cho một tác phẩm để đời, tiêu biểu cho phong cách
thơ Hàn Mặc Tử.
