Rất nhiều người đọc Narnia, đặc biệt là trên subreddit này, gọi bộ truyện là “ngụ ngôn Cơ đốc giáo”. Mặc dù có thể hiểu tại sao một người lại đi đến kết luận đó, nhưng nó hoàn toàn sai; và không chỉ vậy, nó thậm chí còn không gần với sự thật.
Đọc Narnia như một ngụ ngôn Cơ đốc giáo đơn giản là không hiệu quả. Có một vài lý do chính; thứ nhất, không có sự nhất quán khi nó thực sự song song với các câu chuyện trong Kinh thánh. Về mặt thời gian, bạn bắt đầu với những gì có thể được xem là song song với câu chuyện Sáng thế trong Cháu trai của nhà ảo thuật, và sau đó nhảy thẳng đến câu chuyện về cái chết của Chúa Giê-su trong Sư tử, Phù thủy và Tủ áo. Từ đó, bạn có một câu chuyện phụ trong Ngựa và cậu bé, một sự song song có thể có với Vua David trong Hoàng tử Caspian, v.v. Dòng thời gian của những sự song song này không chỉ hoàn toàn lộn xộn, mà nó còn được chọn lọc rất kỹ càng. Chẳng phải thật kỳ lạ khi không có bất kỳ sự song song rõ ràng nào với Abraham, hoặc Moses, hoặc Solomon sao?
Một điều khác cần xem xét là câu chuyện không đọc như ngụ ngôn. Có quá nhiều phần không liên quan đến bất cứ điều gì cụ thể, và nó có thể dễ dàng được đọc mà không cần kiến thức về Cơ đốc giáo và được coi là một câu chuyện độc lập.
Nhưng điểm lớn nhất chống lại việc Narnia là ngụ ngôn là việc Lewis sử dụng thế giới thực kết hợp với những gợi ý không quá tinh tế của ông về những gì thực sự đang diễn ra. Trong Hành trình của Kẻ chinh phục rạng đông, Aslan nói với những đứa trẻ, “Nhưng ở đó ta có một cái tên khác. Các con phải học cách biết ta bằng cái tên đó. Đây chính là lý do tại sao các con được đưa đến Narnia, rằng bằng cách biết ta ở đây một chút, các con có thể biết ta rõ hơn ở đó.” Đây không phải là một tuyên bố ngụ ngôn hay một sự phá vỡ bức tường thứ tư, nó là điều hoàn toàn đúng sự thật trong truyền thuyết của thế giới Narnia; bởi vì thực tế là, Narnia thực sự là một câu chuyện “điều gì sẽ xảy ra nếu”.
Toàn bộ khái niệm về Narnia, toàn bộ điểm của tất cả các thế giới và mọi thứ khác, là để trả lời một câu hỏi duy nhất: giả sử một thế giới quan Cơ đốc giáo, điều gì sẽ xảy ra nếu có một thế giới khác ngoài kia? Làm thế nào Chúa sẽ mang lại sự cứu rỗi cho những người của thế giới khác đó? Điều gì sẽ thay đổi?
Thay vì đọc nó như biểu tượng và đại diện cho Cơ đốc giáo trong thế giới thực, nó có nghĩa là được đọc như trả lời câu hỏi giả định đó. Và đây không phải là một lý thuyết tôi tự nghĩ ra, mà là chính CS Lewis đã nói chính xác điều tương tự trong một bức thư ông đã viết:
“Nếu Aslan đại diện cho Đấng thiêng liêng vô hình theo cùng một cách mà Giant Despair [một nhân vật trong The Pilgrim’s Progress] đại diện cho sự tuyệt vọng, thì ông sẽ là một nhân vật ngụ ngôn. Trong thực tế, tuy nhiên, ông là một phát minh đưa ra một câu trả lời tưởng tượng cho câu hỏi, ‘Chúa Kitô có thể trở thành như thế nào nếu thực sự có một thế giới như Narnia, và Ngài chọn nhập thể và chết và sống lại trong thế giới đó như Ngài đã làm trong thế giới của chúng ta?’ Đây không phải là ngụ ngôn gì cả.”
Vì vậy, tôi nghĩ rằng việc xem nó như một ngụ ngôn, hoặc thậm chí là một loại “hướng dẫn đạo đức” cho trẻ em, là một quan điểm sai lầm về bộ truyện. Bạn không cần phải là Cơ đốc nhân để thưởng thức Narnia; việc hiểu các câu chuyện trong Kinh thánh có thể cho phép người đọc đánh giá cao các chủ đề của bộ truyện hơn, nhưng bộ truyện có rất nhiều điều để cung cấp về những thành tích viết lách của riêng nó. Nó không thực sự cố gắng thuyết giáo cho bất kỳ ai, nó chỉ là hư cấu ngay lập tức đặt ra yêu cầu về mặt khái niệm rằng Cơ đốc giáo là đúng, tương đương với cách mà tiểu thuyết lịch sử phải giả định rằng giai đoạn lịch sử mà nó đang tập trung vào thực sự đã xảy ra.
Tôi hoàn toàn hiểu làm thế nào mọi người bỏ lỡ điều này khi đọc bộ truyện, nhưng đó là một điều QUAN TRỌNG cần biết khi bước vào nó.
CHỈNH SỬA: Làm rõ nhanh vì một phần trong bài đăng của tôi dường như đang bị hiểu lầm một chút. Khi nói về việc các điểm tương đồng trong Narnia không gần 1:1, tôi không có ý nói rằng ngụ ngôn PHẢI như vậy để được coi là ngụ ngôn. Điểm của tôi với điều đó chỉ là trong trường hợp của Narnia, không có cấu trúc thực sự nào cho các điểm tương đồng vì Lewis không viết nó với một kế hoạch hành động trong đầu cho chúng. Chúng là những điểm tương đồng được cho là chỉ là những điểm tương đồng theo nghĩa thông thường, và bạn có thể thấy trong cách chúng được viết rằng Lewis không hướng đến một loại ngụ ngôn tổng thể với chúng.
