TỰ TRÀO Cũng chẳng giàu mà cũng chẳng sang, Chẳng gầy chẳng béo, chỉ làng nhàng. Cờ đương dở cuộc không còn nước(1), Bạc chửa thâu canh đã chạy làng(2) Mở miệng nói ra gàn bát sách, Mềm môi chén mãi tít cung thang. Nghĩ mình lại gớm cho mình nhỉ, Thế cũng bia xanh cũng bảng vàng(3) (Trích Nguyễn Khuyến – Tác phẩm, Nguyễn Văn Huyền chủ biên) Chú thích: (1) Ý cả câu: Ý nói thời cuộc diễn biến dở chừng mà nước đã mất, bế tắc như cờ bí nước. (2) Ý cả câu: Ý nói chưa trọn cuộc đời làm quan đã bỏ về ở ẩn, như con bạc chạy làng. (3) Theo chế độ thi cử thời xưa, những người đỗ tiến sĩ được ghi họ tên lên bảng vàng và khắc tên vào bia đá. Nội dung chính của bài thơ Tự trào là gì?

Gợi ý:

a. Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

– Viết đúng hình thức đoạn văn (diễn dịch, quy nạp, móc xích…).

– Đảm bảo dung lượng khoảng 200 chữ.

b. Xác định đúng yêu cầu của đoạn văn: thái độ tự nhận thức bản thân và khiêm tốn trong học tập, công việc và cuộc sống.

c. Hệ thống ý

– Giải thích thái độ tự nhận thức và khiêm tốn: biết điểm mạnh, điểm yếu của bản thân, không tự cao, không khoe khoang.

– Hậu quả nếu không khiêm tốn: dễ đánh giá sai năng lực, tự phụ, khó tiếp thu kiến thức, gây mất lòng tin trong tập thể.

– Liên hệ bài thơ: Nguyễn Khuyến tự châm biếm bản thân về tài năng, sự nghiệp, đồng thời nhấn mạnh giá trị của khiêm tốn và tự nhận thức.

d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chỉnh, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo: Bố cục rõ ràng, lời văn giàu hình ảnh, cảm xúc.

Đoạn văn tham khảo

Bài thơ Tự trào của Nguyễn Khuyến cho thấy tầm quan trọng của thái độ tự nhận thức và khiêm tốn trong cuộc sống. Tác giả tự châm biếm bản thân về tài năng bình thường, sự nghiệp hạn chế và danh vọng hão, qua đó thể hiện sự khiêm tốn và chân thật. Thái độ tự nhận thức giúp con người nhìn rõ điểm mạnh, điểm yếu của mình, từ đó biết học hỏi, rèn luyện và phát triển năng lực thực chất. Ngược lại, nếu không khiêm tốn, con người dễ tự phụ, đánh giá sai khả năng của bản thân, khó tiếp thu kiến thức mới và làm mất lòng tin trong tập thể. Thái độ này cũng giúp duy trì các mối quan hệ xã hội hài hòa, tôn trọng người khác và không chạy theo danh lợi hão. Bài học rút ra là mỗi người cần biết khiêm tốn, tự nhìn nhận năng lực và giới hạn của bản thân để rèn luyện tri thức và kỹ năng thực sự, không tự cao hay so sánh hão. Khi kết hợp tri thức thực chất với thái độ khiêm tốn, con người sẽ phát triển toàn diện, đạt được thành công bền vững và có giá trị thực sự trong học tập, công việc và cuộc sống.