Quyền định đoạt tài sản là một trong những quyền cơ bản của chủ sở hữu tài sản, cho phép họ thực hiện các hành động pháp lý nhằm chuyển giao quyền sở hữu, thay đổi trạng thái, hoặc chấm dứt quyền sở hữu đối với tài sản của mình. Trong bài viết này, chúng ta sẽ đi sâu vào khái niệm, các quy định pháp luật liên quan và ví dụ về quyền định đoạt tài sản trong thực tế. Hãy cùng ACC Cần Thơ tìm hiểu về ví dụ về quyền định đoạt tài sản qua bài viết bên dưới nhé!
1. Quyền định đoạt tài sản là gì?
Theo quy định tại Điều 192 Bộ luật Dân sự 2015, quyền định đoạt tài sản là quyền của chủ sở hữu thực hiện việc chuyển nhượng, tặng cho, bán, tiêu hủy, hoặc các hành động khác liên quan đến tài sản thuộc quyền sở hữu của mình. Quyền này thể hiện quyền năng cao nhất của chủ sở hữu đối với tài sản.
Đặc điểm của quyền định đoạt tài sản:
- Quyền chủ động: Chủ sở hữu có quyền quyết định việc sử dụng tài sản mà không cần sự đồng ý của bất kỳ ai, trừ trường hợp pháp luật quy định khác.
- Liên quan đến pháp lý: Quyền định đoạt thường gắn liền với các giao dịch pháp lý, ví dụ như mua bán, tặng cho, hoặc thế chấp tài sản.
- Bị hạn chế trong một số trường hợp: Quyền định đoạt có thể bị giới hạn bởi pháp luật, như tài sản đang thế chấp hoặc bị kê biên để đảm bảo thi hành án.
Bộ luật Dân sự 2015 quy định cụ thể về quyền định đoạt tài sản:
- Điều 192: Quy định về nội dung quyền định đoạt tài sản.
- Điều 194: Quyền định đoạt tài sản có thể thực hiện thông qua hợp đồng, di chúc, hoặc các hình thức pháp lý khác.
- Điều 195: Quy định về các trường hợp hạn chế quyền định đoạt, chẳng hạn như tài sản thuộc sở hữu chung hoặc đang bị kê biên.
Ngoài ra, các quy định khác liên quan đến quyền định đoạt cũng được nêu rõ trong Luật Đất đai, Luật Nhà ở, và các văn bản pháp luật khác.
Mời quý độc giả xem thêm thông tin về Viên chức có phải kê khai tài sản không? qua bài viết sau đây.
2. Ví dụ về quyền định đoạt tài sản
Bán tài sản thuộc sở hữu cá nhân
Ông A sở hữu một căn nhà tại TP.HCM và quyết định bán căn nhà này để chuyển đến nơi khác sinh sống. Ông A lập hợp đồng mua bán với bên mua, thực hiện công chứng và đăng ký chuyển quyền sở hữu tại Văn phòng Đăng ký đất đai. Quyền định đoạt của ông A trong trường hợp này được thực hiện thông qua hành động bán tài sản.
Tặng cho tài sản
Chị B muốn tặng cho em trai mình một chiếc xe máy làm quà. Họ lập hợp đồng tặng cho và thực hiện thủ tục sang tên xe tại cơ quan đăng ký. Đây là một ví dụ phổ biến về quyền định đoạt tài sản thông qua hình thức tặng cho.
Thế chấp tài sản để vay vốn
Ông C sử dụng quyền sở hữu mảnh đất của mình để thế chấp vay vốn ngân hàng. Quyền định đoạt được thực hiện khi ông C đồng ý dùng tài sản làm bảo đảm, và ngân hàng có quyền xử lý tài sản nếu ông không thực hiện đúng nghĩa vụ trả nợ.
Lập di chúc định đoạt tài sản thừa kế
Bà D lập di chúc để định đoạt toàn bộ tài sản của mình, bao gồm nhà cửa, tiền gửi ngân hàng, và trang sức. Sau khi bà D qua đời, di chúc được thực hiện, và các tài sản được chia theo đúng ý chí của bà. Đây là cách bà D sử dụng quyền định đoạt đối với tài sản khi còn sống.
Chuyển nhượng quyền sử dụng đất
Anh E có quyền sử dụng một mảnh đất tại Hà Nội và quyết định chuyển nhượng quyền sử dụng đất này cho người khác. Hợp đồng chuyển nhượng được ký kết và thực hiện đầy đủ các thủ tục pháp lý theo quy định của Luật Đất đai 2013.
Mời quý độc giả xem thêm thông tin về Tự ý bán tài sản của người khác có phạm tội gì không? qua bài viết sau đây.
3. Quy trình thực hiện quyền định đoạt tài sản
Để đảm bảo việc định đoạt tài sản đúng quy định pháp luật, cần tuân thủ các bước sau:
- Bước 1 – Xác định quyền sở hữu tài sản: Chủ sở hữu phải có giấy tờ chứng minh quyền sở hữu hợp pháp đối với tài sản, ví dụ như giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hợp đồng mua bán, hoặc hóa đơn chứng từ.
- Bước 2 – Lập hợp đồng hoặc văn bản pháp lý: Việc định đoạt tài sản thường đi kèm với các giao dịch pháp lý, như hợp đồng mua bán, tặng cho, hoặc di chúc.
- Bước 3 – Công chứng hoặc chứng thực: Một số giao dịch, đặc biệt là liên quan đến bất động sản, cần được công chứng hoặc chứng thực để đảm bảo giá trị pháp lý.
- Bước 4 – Thực hiện đăng ký quyền sở hữu: Sau khi thực hiện quyền định đoạt, bên nhận tài sản cần đăng ký quyền sở hữu tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền, như Văn phòng Đăng ký đất đai đối với bất động sản.
4. Lưu ý khi thực hiện quyền định đoạt tài sản
- Tuân thủ pháp luật: Chủ sở hữu phải tuân thủ các quy định pháp luật liên quan đến quyền định đoạt, đặc biệt với các tài sản có giá trị lớn hoặc bị hạn chế quyền định đoạt.
- Trường hợp bị hạn chế quyền định đoạt: Quyền định đoạt có thể bị hạn chế trong các trường hợp: Tài sản đang bị thế chấp, cầm cố hoặc kê biên; Tài sản thuộc sở hữu chung mà không có sự đồng ý của các đồng sở hữu.
- Minh bạch trong giao dịch: Hợp đồng hoặc văn bản liên quan cần được lập rõ ràng, chi tiết để tránh tranh chấp về sau.
Qua các ví dụ về quyền định đoạt tài sản, có thể thấy đây là một quyền quan trọng, cho phép chủ sở hữu khai thác tối đa giá trị của tài sản. Từ việc bán, tặng cho, thế chấp đến lập di chúc, quyền định đoạt không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn đảm bảo quyền lợi pháp lý cho các bên liên quan. Tuy nhiên, để thực hiện quyền này một cách hợp pháp và hiệu quả, các bên cần nắm rõ các quy định pháp luật và tuân thủ đầy đủ các thủ tục pháp lý.
5. Một số thắc mắc thường gặp
Có được định đoạt tài sản đang thế chấp không?
Không. Theo quy định, tài sản đang thế chấp chỉ có thể được định đoạt khi có sự đồng ý của bên nhận thế chấp.
Quyền định đoạt tài sản có thời hạn không?
Không. Quyền định đoạt là quyền năng vĩnh viễn gắn liền với quyền sở hữu tài sản.
Người thừa kế có quyền định đoạt tài sản không?
Có. Người thừa kế có quyền định đoạt tài sản sau khi hoàn tất thủ tục thừa kế và nhận quyền sở hữu tài sản.
Trên đây là toàn bộ nội dung liên quan đến ví dụ về quyền định đoạt tài sản. Nếu cần thêm thông tin, quý khách hàng hãy liên hệ ngay ACC Cần Thơ để được hỗ trợ nhanh nhất.
