Sẹo có thể gây đau, hạn chế tầm vận động khớp (Hình ảnh minh họa)
Mặc dù tỷ lệ sẹo đau dai dẳng sau phẫu thuật không phải nhiều nhưng lại ít được quan tâm thực sự. Do đó, khi người bệnh gặp phải tình trạng sẹo đau thì không biết đến đâu để được điều trị. Tình trạng mô sẹo dư thừa ở các lớp sâu có thể gây đau, giảm chức năng và vận động đáng kể nhiều tháng sau phẫu thuật. Nguyên nhân gây đau mô sẹo là do tổn thương tận cùng thần kinh của da, thần kinh bị chèn ép bởi mô sẹo hoặc u thần kinh có thể hình thành tại đầu mút của thần kinh bị tổn thương và gây đau.
Các triệu chứng của sẹo đau gồm: Sẹo dày lên, co rút; phần mềm lân cận chắc khó di động; có thể thấy sẹo đỏ, ngứa; sờ vào đau buốt hoặc bỏng rát; tầm vận động khớp hạn chế do sẹo bị co rút và dính.
Việc chẩn đoán sẹo đau sau mổ không khó, tuy nhiên lại chưa được các bác sĩ thực sự quan tâm, khiến người bệnh thường trải qua một thời gian dài tái khám, tiêu tốn nhiều tiền của và tâm lý căng thẳng không biết nguyên nhân gây đau cho bản thân là gì.
Điều trị đau mô sẹo sau phẫu thuật tùy thuộc vào tình trạng và giai đoạn của sẹo trên nguyên tắc phối hợp đa mô thức. Các phương pháp có thể bao gồm thuốc bôi tại chỗ, băng ép, tiêm corticoid, laser, phẫu thuật và vật lý trị liệu. Điều trị bằng các phương pháp vật lý là một can thiệp không xâm lấn, an toàn và hiệu quả. Trong thời gian qua, Khoa Phục hồi chức năng – Bệnh viện TWQĐ 108 đã tiếp nhận nhiều trường hợp đau mô sẹo sau mổ với kết quả điều trị khả quan. Nhiều trường hợp người bệnh đến Khoa trong tình trạng như một người “tàn tật” nhưng sau liệu trình điều trị ngắn, người bệnh đã phục hồi gần như bình thường các chức năng sinh và lao động.
Điển hình là một ca bệnh vào tháng 11/2018, bệnh nhân nam 69 tuổi được mổ cắt u xơ cổ bàng quang trước đó một tháng, cuộc phẫu thuật được đánh giá là thành công và không có biến chứng gì. Tuy nhiên, người bệnh lại có tình trạng đau dai dẳng vùng trên xương mu, mặt trong bẹn phải, đi lại, vận động rất khó khăn lúc nào cũng trong tư thế lom khom không dám duỗi thẳng người, cuộc sống bị ảnh hưởng trầm trọng. Người bệnh không dám vươn tay, đi lại, thậm chí di chuyển trên giường cũng cần trợ giúp. Người bệnh lại tìm đến bác sĩ phẫu thuật, kết quả kiểm tra cho thấy hệ tiết niệu tốt, nghi ngờ đau do tổn thương khớp háng. Bệnh nhân tiếp tục trải qua một quá trình làm các xét nghiệm để tìm nguyên nhân từ khớp háng và kết quả là không có bất thường. Quá trình này cũng tiêu tốn của bác bệnh nhân khá nhiều về tài chính và đặc biệt là tinh thần, niềm tin.
Khi đến với chúng tôi, bác trong tình trạng rất căng thẳng, lo lắng, bên dưới thì đóng bỉm, rất sợ hãi khi yêu cầu vận động, di chuyển phụ thuộc hoàn toàn vào bác gái. Sau khi thăm khám cẩn thận, động viên tinh thần bác chúng tôi rút ra kết luận cuối cùng bác không có vấn đề gì ở các bộ phận khác và vấn đề chính của bác là có sẹo vùng hạ vị. Sẹo bé chừng 4-5cm nhưng xơ dính, co rút; gây đau nhiều khi ấn, khi kéo căng, tổn thương nằm ở vị trí cũng không dễ nhận thấy. Sau liệu trình điều trị phục hồi chức năng ngắn, bác đã cải thiện rất nhiều và tự tin quay trở lại cuộc sống sinh hoạt hàng ngày.
Sau phẫu thuật một thời gian, dù vết thương trên da đã lành và mọi thứ có vẻ rất tốt về mặt phẫu thuật, nhưng có một biến chứng khác mà chúng ta không thể dễ dàng nhìn thấy, thường xuất hiện một thời gian sau phẫu thuật và có thể kéo dài hàng tháng đó là cái sẹo đau. Thông thường, sẹo sẽ mềm và mờ dần đi, nhưng nếu cái sẹo vẫn làm phiền bạn, gây ảnh hưởng đến cuộc sống của bạn, hãy tìm đến các bác sĩ chuyên khoa để được thăm khám, tư vấn điều trị sớm.
TS. BS Nguyễn Thị Phương Chi
Khoa Phục hồi chức năng – Bệnh viện Trung ương Quân đội 108
