Nhà Trần là một trong những triều đại hưng thịnh bậc nhất trong lịch sử Việt Nam, đặc biệt nổi bật với ba lần đánh bại quân Nguyên – Mông ở thế kỉ XIII. Tuy nhiên, bước sang cuối thế kỉ XIV, triều Trần dần rơi vào khủng hoảng toàn diện. Vậy vào cuối thế kỉ XIV, nhà Trần như thế nào? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ thực trạng chính trị, kinh tế, xã hội và nguyên nhân suy yếu của triều đại này.
Vào cuối thế kỉ XIV, nhà Trần như thế nào?
Vào cuối thế kỉ XIV, nhà Trần lâm vào tình trạng suy yếu nghiêm trọng và khủng hoảng toàn diện. Bộ máy nhà nước rơi vào suy đồi, nhiều vua Trần ăn chơi, lơ là triều chính, quyền lực tập trung vào tay quý tộc và quan lại, khiến nạn tham nhũng lan rộng.
Về kinh tế, nông nghiệp sa sút, ruộng đất tập trung trong tay địa chủ, nông dân mất đất, đời sống nhân dân cực khổ do thuế khóa nặng nề và thiên tai liên tiếp. Xã hội vì thế trở nên rối ren, các cuộc nổi dậy của nông dân diễn ra ở nhiều nơi, lòng dân không còn hướng về triều đình.
Trong khi đó, quốc phòng suy yếu, quân đội không còn mạnh như trước, tạo điều kiện cho ngoại bang nhòm ngó. Tất cả những yếu tố trên khiến nhà Trần dần mất vai trò lãnh đạo đất nước và đứng trước nguy cơ sụp đổ, mở đường cho sự thay thế của nhà Hồ vào đầu thế kỉ XV.
Thực trạng suy yếu cuối thế kỉ XIV của nhà Trần
Đến cuối thế kỉ XIV (khoảng nửa sau thế kỉ XIV), nhà Trần không còn giữ được vị thế cường thịnh như trước. Triều đình rơi vào tình trạng suy yếu về chính trị, khủng hoảng kinh tế, xã hội rối ren, tạo điều kiện cho các thế lực mới nổi lên thay thế.
Chính trị nhà Trần cuối thế kỉ XIV: suy đồi và mất kiểm soát
Vào cuối thế kỉ XIV, bộ máy chính trị của nhà Trần rơi vào khủng hoảng sâu sắc. Sau giai đoạn hưng thịnh, các vua Trần cuối triều không còn giữ được tinh thần trách nhiệm với đất nước. Nhiều vua ăn chơi, sa đọa, chỉ lo hưởng lạc, ít quan tâm đến việc triều chính và đời sống nhân dân.
Trong triều đình, quyền lực dần rơi vào tay tầng lớp quý tộc và quan lại, khiến nạn tham nhũng, lạm quyền ngày càng nghiêm trọng. Các chức quan bị mua bán, bổ nhiệm không dựa trên năng lực mà dựa vào quan hệ, dòng họ.
Bên cạnh đó, triều đình liên tục xảy ra chia rẽ, đấu đá nội bộ, các phe phái tranh giành quyền lực làm cho kỷ cương phép nước bị buông lỏng. Chính quyền trung ương mất dần khả năng kiểm soát địa phương, khiến bộ máy nhà nước trở nên rệu rã, không đủ sức điều hành đất nước một cách hiệu quả.
Kinh tế sa sút, đời sống nhân dân cực khổ
Cùng với khủng hoảng chính trị, nền kinh tế Đại Việt cuối thế kỉ XIV suy thoái nghiêm trọng, đặc biệt là nông nghiệp. Ruộng đất ngày càng tập trung vào tay quý tộc, địa chủ, trong khi nông dân – lực lượng sản xuất chính – bị mất đất, trở thành tá điền hoặc nô tì.
Ngoài ra, đất nước còn liên tiếp phải đối mặt với thiên tai, lũ lụt, hạn hán và mất mùa, khiến sản lượng nông nghiệp giảm sút. Trong bối cảnh đó, triều đình vẫn duy trì thuế khóa nặng nề và các đợt lao dịch kéo dài, càng làm cho đời sống nhân dân thêm kiệt quệ.
Nông nghiệp suy giảm kéo theo sự sa sút của toàn bộ nền kinh tế, làm lung lay nền tảng kinh tế – xã hội của nhà Trần.
Xã hội rối ren, các cuộc nổi dậy nông dân nổ ra
Do bị áp bức nặng nề và đời sống quá khổ cực, mâu thuẫn xã hội ngày càng gay gắt. Nông dân, nô tì và các tầng lớp bị bóc lột liên tục nổi dậy chống lại triều đình ở nhiều nơi.
Những cuộc khởi nghĩa tuy mang tính tự phát nhưng diễn ra liên tiếp, phản ánh rõ sự bất mãn sâu sắc của nhân dân đối với nhà Trần. Trật tự xã hội bị phá vỡ, an ninh không được đảm bảo, nhiều vùng nông thôn rơi vào tình trạng bất ổn.
Quan trọng hơn, các cuộc nổi dậy cho thấy lòng dân đã không còn hướng về triều Trần, báo hiệu sự suy vong không thể tránh khỏi của triều đại này.
Quốc phòng suy yếu, ngoại xâm đe dọa
Không chỉ khủng hoảng trong nước, nhà Trần cuối thế kỉ XIV còn đứng trước nguy cơ xâm lược từ bên ngoài. Quân đội không còn được tổ chức chặt chẽ và kỷ luật nghiêm minh như thời Trần Thánh Tông, Trần Nhân Tông.
Trang bị quân sự lạc hậu, việc huấn luyện bị sao nhãng, tinh thần chiến đấu của binh lính suy giảm. Trong khi đó, nhà Minh ở Trung Quốc bắt đầu nhòm ngó Đại Việt, lợi dụng tình hình rối ren trong nước để can thiệp và gây sức ép.
Sự suy yếu về quốc phòng khiến chủ quyền và độc lập dân tộc bị đe dọa nghiêm trọng, đặt Đại Việt vào tình thế hết sức nguy hiểm.
Tham khảo thêm:
- Việt Nam Giải Phóng Quân được thành lập ở đâu?
- [Giải đáp] Vị vua nào đã xây dựng Vạn Lý Trường Thành?
Kết bài
Vào cuối thế kỉ XIV nhà Trần như thế nào? Tóm lại, vào cuối thế kỉ XIV, nhà Trần rơi vào tình trạng suy thoái toàn diện trên mọi phương diện. Bộ máy chính trị mục nát, vua quan sa đọa, kinh tế nông nghiệp khủng hoảng kéo dài, đời sống nhân dân vô cùng cực khổ, trong khi xã hội rối ren và quốc phòng ngày càng suy yếu. Những mâu thuẫn tích tụ lâu dài đã làm lòng dân ly tán, khiến triều Trần đánh mất vai trò lãnh đạo đất nước. Thực trạng đó không chỉ báo hiệu sự sụp đổ tất yếu của nhà Trần, mà còn mở đường cho những biến động lớn trong lịch sử Đại Việt vào đầu thế kỉ XV.
