Tóm tắt
Mẫu 1
“Đại cáo bình Ngô” là tác phẩm nêu cao chủ nghĩa yêu nước, ca ngợi cuộc chiến đấu vì độc lập dân tộc, vì đạo lí chính nghĩa. Tác phẩm thể hiện tinh thần nhân đạo, quan niệm sức mạnh vô địch là bắt nguồn từ “chí nhân”, “đại nghĩa”, từ nhân dân. Bài cáo đã khái quát kháng chiến gian lao nhưng vô cùng anh dũng của dân tộc trong quá trình kháng chiến chống giặc Minh xâm lược. Tác giả đã khẳng định, đề cao sức mạnh của lòng yêu nước, tư tưởng nhân nghĩa, ca ngợi cuộc kháng chiến anh hùng dân tộc, thể hiện sâu sắc niềm tự hào dân tộc.
Mẫu 2
Năm 1427, nghĩa quân Lam Sơn giành thắng lợi huy hoàng, Nguyễn Trãi thừa lệnh Lê Lợi viết “Bình Ngô đại cáo” để tuyên bố với toàn dân về việc dẹp yên giặc Ngô. Đây được coi là bản tuyên ngôn độc lập lần thứ hai của dân tộc, được ban bố vào đầu năm 1428. Phần đầu của tác phẩm, Nguyễn Trãi nêu lên luận đề chính nghĩa. Sau đó, bằng giọng văn đanh thép, Nguyễn Trãi đã vạch trần tội ác của giặc Minh. Không chỉ vậy ông còn đứng trên lập trường nhân bản để tố cáo tội ác của kẻ thù khi chúng cai trị nhân dân ta. Chúng hủy hoại cuộc sống của con người bằng những hành động hết sức dã man. Sau những lời văn thống thiết, nhưng cũng đầy mạnh mẽ, tiếp đến Nguyễn Trãi kể lại quá trình chinh phạt gian khổ và thắng lợi tất yếu của quân dân ta. Cuối cùng là lời tuyên bố chiến thắng, mở ra kỉ nguyên độc lập của dân tộc thật dõng dạc, tràn đầy niềm tự hào. Đồng thời ông cũng rút ra những bài học lịch sử, khẳng định, chiến thắng chúng ta có được là nhờ sự kết hợp sức mạnh của thời đại và sức mạnh truyền thống dân tộc.
Mẫu 3
Tác phẩm mở đầu bằng việc xác lập chân lý về sự tồn tại độc lập của nước Đại Việt dựa trên cơ sở thực tiễn và lịch sử lâu đời. Nguyễn Trãi khẳng định nguyên lý nhân nghĩa không chỉ là yêu thương con người mà cốt lõi là phải bảo vệ chủ quyền quốc gia để yên dân. Tác giả đã liệt kê các triều đại phong kiến phương Bắc song hành cùng các triều đại Việt Nam để chứng minh vị thế bình đẳng và độc lập của dân tộc ta. Tiếp đó, văn bản chuyển sang tố cáo tội ác tày trời của giặc Minh khi chúng lợi dụng tình hình rối ren của nhà Hồ để cướp nước và gây ra bao tang thương cho bách tính. Từ sự căm phẫn đó, tác giả tái hiện quá trình hình thành và phát triển của nghĩa quân Lam Sơn dưới sự lãnh đạo của Lê Lợi từ những ngày đầu nếm mật nằm gai nơi núi rừng Thanh Hóa. Quá trình kháng chiến được miêu tả hào hùng qua các chiến trận lừng lẫy như Tốt Động, Chúc Động và đỉnh cao là chiến dịch Chi Lăng – Xương Giang khiến quân địch đại bại hoàn toàn. Không chỉ thắng bằng quân sự, nghĩa quân còn thắng bằng chính sách tâm công và lòng nhân đạo khi cấp thuyền ngựa cho giặc về nước. Cuối cùng, bài cáo tuyên bố long trọng về nền hòa bình vĩnh cửu và mở ra một kỷ nguyên mới cho xã hội Đại Việt. Tác phẩm kết thúc bằng lời tuyên cáo cho toàn thể thiên hạ biết về sự đổi thay vận mệnh của quốc gia. Đây thực sự là một áng văn chính luận mẫu mực kết hợp hài hòa giữa lý lẽ sắc bén và cảm xúc nồng nàn yêu nước.
