Phóng viên (PV): Chỉ trong một đêm, con cá chép chích điện không chết được tôn vinh, thắp hương như cá thần. Cặp rắn nằm trên mộ vô danh cũng thành rắn thần, được cúng tiền tới hàng trăm triệu đồng… Ông có thấy việc hình thành hiện tượng tín ngưỡng nào nhanh như vậy không?
PGS, TS Đinh Hồng Hải (ĐHH): Thực ra những hiện tượng như vậy có rất nhiều mà báo chí mới chỉ nói một phần nhỏ thôi, theo tôi đó chính là sự “mê muội tâm linh” mà tôi đã từng đề cập đến cách đây vài năm. Thứ hai, sự mê muội này là biểu hiện rõ nét nhất của “niềm tin mù quáng” trong xã hội. Khi hai yếu tố nói trên lại tích hợp với việc người ta không có kiến thức, không chịu tìm hiểu về tôn giáo và tín ngưỡng thì sẽ dẫn đến những hành vi mê muội và mang hiệu ứng đám đông. Nói một cách chính xác, những biểu hiện đó chính là mê tín dị đoan. Sự mê muội “nhanh chóng” đó có thể dẫn đến những hậu quả khôn lường như nhiều vụ án mà các báo đã đưa trong thời gian qua.
PV: Chúng ta cũng thấy, việc bói toán trên mạng công khai hơn. Người ta đặt hẹn và xem bói cho nhau lấy tiền ngay trên mạng xã hội. Liệu nó có gây tác hại gì không, hay chỉ là trào lưu ngắn ngủi rồi sẽ hết?
ĐHH: Cùng với “mê muội tâm linh,” niềm tin mù quáng trong xã hội đã khiến cho một bộ phận người dân buộc phải tìm đến yếu tố may rủi của bói toán. “Canh bạc” bói toán này có thể dẫn đến cảnh tan cửa nát nhà, cha lìa con, vợ lìa chồng đôi khi chỉ vì “thầy” phán không hợp mệnh hoặc “tuổi xung”…
Với niềm tin mù quáng người ta bấu víu vào bất cứ thứ gì, thậm chí có những thứ cực kỳ nhảm nhí: Nào là gọi hồn áp vong, nào là bói lô đề, thậm chí bói kết quả bóng đá để phục vụ cá cược… Đó là những niềm tin mù quáng, phi kiểm chứng nhưng hàng vạn người dễ dàng đi theo những trào lưu như thế. Đó là gì nếu không phải là mê muội tâm linh và khủng hoảng niềm tin?
Biển người cầu an ở chùa Phúc Khánh, Hà Nội.
PV: Vừa có chuyện cán bộ kho bạc, cán bộ điện lực… đi lễ trong giờ hành chính được ghi hình rõ ràng. Cũng đã có án phạt. Ông có nghĩ việc cán bộ đi lễ nhiều cũng thúc đẩy việc công chúng thấy mình nên gia tăng đi lễ, cướp lộc mê muội không?
ĐHH: Điều này thể hiện rõ nhất niềm tin mù quáng từ những người “đầy tớ của dân.” Nếu các vị “công bộc của dân” này tự tin vào trình độ quan trí của mình thì chắc chắn rằng họ sẽ không cần phải cầu cạnh thánh thần phù trợ. Như vậy, có thể thấy niềm tin mù quáng đã từ cuộc sống bon chen ảnh hưởng đến thế giới tâm linh, rồi lại từ thế giới tâm linh lan truyền sang thế giới thực tại.
PV: Theo ông, có giải pháp nào để có thể giảm được mê tín dị đoan?
ĐHH: Như tôi đã nói, sự “mê muội tâm linh” đã khiến cho người ta tìm đến yếu tố may rủi ở thánh thần và ở cả những canh bạc cuộc đời nữa. Còn giải pháp thì “đơn giản” thôi, đó chính là: Trí tuệ và hướng thiện.
PV: Xin cảm ơn ông!
