Sau gần 6 tháng điều tra về lợi nhuận trong ngành thực phẩm và hệ thống bán lẻ, cuối tuần qua, Thượng viện Pháp đã công bố báo cáo dựa trên gần 190 cuộc điều trần với nông dân, doanh nghiệp chế biến thực phẩm, các tập đoàn siêu thị, chuyên gia và cơ quan chức năng. Kết quả điều tra cho thấy, trong mỗi 100 euro giá trị thực phẩm bán ra trên thị trường, nông dân chỉ nhận được khoảng 8 euro (9 USD), doanh nghiệp chế biến nhận khoảng 14 euro, trong khi hệ thống phân phối và siêu thị bỏ túi tới 40 euro.
Báo cáo nhận định chuỗi giá trị thực phẩm tại Pháp đang tồn tại mất cân bằng cơ cấu nghiêm trọng, với quyền lực ngày càng tập trung vào các tập đoàn bán lẻ lớn thông qua các liên minh thu mua hoạt động trên quy mô châu lục. Báo cáo cho thấy sự chênh lệch lớn trong phân chia lợi nhuận của chuỗi thực phẩm. Thí dụ với sản phẩm trứng hữu cơ, nhiều nông dân gần như không có lãi trong khi các siêu thị có thể đạt mức lợi nhuận tới 85%.
Theo Thượng viện Pháp, sau nhiều năm sáp nhập và liên kết, thị trường bán lẻ thực phẩm hiện do một số liên minh thu mua khổng lồ kiểm soát. Liên minh Concordis của Carrefour và Coopérative U nắm hơn 34% thị phần, Aura Retail của Intermarché, Auchan và Casino kiểm soát hơn 29%, trong khi Leclerc chiếm khoảng 24%. Các thượng nghị sĩ cho rằng, những liên minh này ngày càng áp đảo trong đàm phán với nhà cung cấp và có thể ép giá các doanh nghiệp sản xuất cũng như nông dân.
Báo cáo cũng chỉ trích việc nhiều tập đoàn bán lẻ chuyển hoạt động đàm phán sang các trung tâm thu mua đặt tại nước ngoài như Hà Lan, Bỉ hoặc Tây Ban Nha để lách luật của Pháp. Theo Ủy ban điều tra, điều này làm suy yếu khả năng kiểm soát của nhà nước và khiến cán cân lợi ích càng nghiêng về phía các “ông lớn” bán lẻ. Một số khoản phí thương mại mà nhà cung cấp phải trả cho siêu thị cũng bị xem là “phi lý”. Theo đó, có trường hợp doanh nghiệp phải chi tới 350.000 – 400.000 euro chỉ để được sắp xếp một cuộc gặp với lãnh đạo bộ phận thu mua của các hệ thống phân phối lớn.
Để khắc phục tình trạng trên, Ủy ban điều tra Thượng viện đã đưa ra 24 kiến nghị, trong đó có đề xuất bắt buộc công khai mức chênh lệch giữa giá bán cho người tiêu dùng và giá mua từ nhà cung cấp, đồng thời tăng minh bạch đối với lợi nhuận của các hệ thống siêu thị và liên minh thu mua lớn. Với những biện pháp cứng rắn này, giới chức Pháp hy vọng sẽ chấm dứt được tình trạng “người ăn không hết, kẻ lần chẳng ra” hiện nay.
