Thư viện tỉnh An Giang trân trọng giới thiệu đến độc giả quyển sách “Đất rừng phương Nam” của nhà văn Đoàn Giỏi.
Quyển sách “Đất rừng phương Nam” dày 304 trang, khổ 21cm, do Nhà xuất bản Kim Đồng ấn hành năm 2022. Đây là một trong những tác phẩm tiêu biểu và nổi tiếng nhất của văn học thiếu nhi Việt Nam hiện đại, đồng thời cũng là một thiên tiểu thuyết giàu giá trị hiện thực và nhân văn, ghi dấu ấn sâu đậm trong lòng nhiều thế hệ độc giả.
Đất rừng phương Nam” ra đời từ tình yêu sâu nặng của nhà văn Đoàn Giỏi dành cho mảnh đất Nam Bộ – nơi hội tụ vẻ đẹp hoang sơ, trù phú của thiên nhiên sông nước và vẻ đẹp chân chất, kiên cường của con người miền Tây trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Tác phẩm không chỉ kể lại một câu chuyện phiêu bạt, trưởng thành của một cậu bé mà còn mở ra trước mắt độc giả một bức tranh toàn cảnh về đất và người phương Nam trong hoàn cảnh lịch sử đầy biến động.
Nhân vật trung tâm của tiểu thuyết là cậu bé An – một đứa trẻ thành thị vô tình bị cuốn vào dòng xoáy chiến tranh, trở thành kẻ lưu lạc giữa vùng đất rừng nước mênh mông. Bối cảnh truyện diễn ra vào khoảng năm 1945, khi thực dân Pháp quay trở lại xâm chiếm Nam Bộ, khiến đời sống nhân dân rơi vào cảnh ly tán, đói nghèo và tang thương. Chính từ biến cố lịch sử ấy, hành trình trưởng thành của An bắt đầu, gắn liền với những chuyến đi không định trước, những cuộc gặp gỡ đầy ngẫu nhiên nhưng thấm đẫm tình người.
Ngay từ những trang đầu, Đoàn Giỏi đã khéo léo dẫn dắt độc giả bước vào thế giới sông nước phương Nam bằng lối kể chuyện giản dị, tự nhiên. An vốn là con của một gia đình thành thị, sống cuộc đời êm đềm cho đến khi giặc Pháp đánh chiếm các đô thị, buộc người dân phải tản cư khắp nơi. Trong một lần mải chơi giữa cảnh hỗn loạn, An lạc mất cha mẹ, trở thành đứa trẻ bơ vơ giữa dòng đời. Cậu theo một đoàn thuyền vận tải để tìm đường đoàn tụ với gia đình, nhưng số phận tiếp tục thử thách khi An lạc đoàn, phải tự mình mưu sinh giữa miền sông nước xa lạ.
Những tháng ngày lưu lạc của An được khắc họa bằng hàng loạt sự kiện vừa dữ dội vừa thấm đẫm cảm xúc. Cậu bé được dì Tư Béo cưu mang, làm việc trong quán nhậu ven sông. Tại đây, An vô tình phát hiện ra đôi vợ chồng Tư Mắm – những kẻ Việt gian đội lốt người lương thiện. Khi bí mật bị lộ, bọn chúng tìm cách thủ tiêu An và đốt cháy quán, đẩy cậu bé trở lại cuộc đời lang bạt. Những biến cố ấy không chỉ khiến An sớm đối diện với hiểm nguy mà còn buộc cậu phải học cách quan sát, phán đoán và trưởng thành giữa thực tế khắc nghiệt của chiến tranh.
Bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời An là cuộc gặp gỡ đầy tình cờ với vợ chồng ông Hai – những người dân tản cư hiền lành, chất phác. Từ một hành động nhỏ nhưng đầy nghĩa tình – trả lại túi đồ nghề câu rắn bị bỏ quên, An đã nhận được sự tin yêu và cưu mang của ông Hai. Túi đồ nghề ấy không chỉ là phương tiện mưu sinh mà còn là tài sản quý giá nhất của ông. Chính sự trung thực và tấm lòng lương thiện của An đã cảm hóa những con người từng trải, để rồi cậu bé được nhận làm con nuôi, có một mái ấm tạm thời giữa những tháng ngày loạn lạc.
Cuộc sống của An bên cha mẹ nuôi và người anh em tên Cò tuy nghèo khó nhưng ấm áp nghĩa tình. Cậu dần làm quen với cuộc sống lao động nơi miền rừng nước: theo cha đi câu rắn, lấy mật ong, băng rừng vượt sông, đối mặt với thiên nhiên hoang dã và khắc nghiệt. Qua từng công việc, từng trải nghiệm, An không chỉ học được cách sinh tồn mà còn cảm nhận sâu sắc sự gắn bó giữa con người với đất rừng phương Nam – nơi thiên nhiên vừa bao dung vừa dữ dội, luôn thử thách ý chí con người.
Song song với vẻ đẹp của đời sống lao động là sự tàn khốc của chiến tranh. Những trận oanh tạc của máy bay địch, những cánh rừng bị bom đạn thiêu rụi, những con người ngã xuống giữa đất trời quê hương… tất cả hiện lên không bi lụy nhưng đủ sức ám ảnh. Trong những khoảnh khắc sinh tử ấy, An cùng cha nuôi nhiều lần đối diện với cái chết: từ lửa bom, thú dữ cho đến những cuộc truy lùng gắt gao của quân thù. Thế nhưng, từ trong tro tàn của bom đạn, sự sống vẫn âm thầm hồi sinh – giống như con người nơi đây, dù bị dồn vào bước đường cùng vẫn không khuất phục.
Đọc “Đất rừng phương Nam”, độc giả không chỉ bị cuốn hút bởi cốt truyện hấp dẫn mà còn rung động bởi những tầng cảm xúc sâu lắng mà tác phẩm mang lại. Trước hết là cảm giác choáng ngợp trước vẻ đẹp thiên nhiên miền sông nước phương Nam: những cánh rừng bạt ngàn, những con sông chằng chịt, những cánh đồng, đầm lầy, bầy chim, đàn thú… tất cả hiện lên sống động, giàu sức gợi. Thiên nhiên trong tác phẩm không chỉ là phông nền mà còn là một thực thể sống, mang sức mạnh mãnh liệt, có khả năng tái sinh bất chấp sự tàn phá của chiến tranh.
Bên cạnh đó là nỗi buồn lặng lẽ nhưng dai dẳng của chiến tranh. Không cần những miêu tả quá trực diện, Đoàn Giỏi vẫn khiến độc giả cảm nhận được mất mát, đau thương qua số phận của từng con người, từng mái nhà bị thiêu rụi, từng cánh rừng bị tàn phá. Những nhân vật như ông Hai, Võ Tòng… hiện lên như biểu tượng của tinh thần bất khuất, sẵn sàng đứng lên bảo vệ quê hương bằng tất cả những gì mình có.
Trên tất cả, “Đất rừng phương Nam” là bài ca đẹp về con người miền Nam giàu lòng yêu nước. Dẫu cuộc sống còn đói nghèo, thiếu thốn, dẫu nhiều người không biết chữ, nhưng họ hiểu rõ một điều giản dị mà thiêng liêng: mảnh đất này là của ông cha để lại, không thể để kẻ thù cướp đoạt. Những hành động nhỏ bé như nhường cơm, sẻ áo, âm thầm nuôi giấu cách mạng… đã tạo nên vẻ đẹp lớn lao, khiến con người trở nên nổi bật hơn cả thiên nhiên hùng vĩ.
Hành trình của An khép lại trong sự day dứt khi cậu chưa thể gặp lại cha mẹ ruột. Chi tiết ấy vừa là nỗi tiếc nuối, vừa là biểu tượng cho những chia ly đau đớn mà chiến tranh gây ra. Tuy nhiên, An không còn là đứa trẻ lạc lõng ngày nào; cậu đã trưởng thành trong nhận thức, trong tình yêu quê hương và trong ý chí đứng về phía chính nghĩa.
Với ngòi bút giản dị mà giàu sức gợi, nhà văn Đoàn Giỏi đã tái hiện thành công bức tranh đất rừng phương Nam vừa chân thực vừa giàu chất thơ. Tác phẩm không chỉ dành riêng cho thiếu nhi mà còn có sức hấp dẫn đối với mọi lứa tuổi, bởi những giá trị nhân văn bền vững và tinh thần yêu nước sâu sắc mà nó chuyển tải.
Quyển sách “Đất rừng phương Nam” hiện đang được trưng bày và phục vụ tại Thư viện tỉnh An Giang. Kính mời quý độc giả tìm đọc để cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp của thiên nhiên, con người và lịch sử miền đất phương Nam qua trang văn giàu cảm xúc của nhà văn Đoàn Giỏi.
.png)
.png)
Việt Dũng
