Thầy cô là người đã dạy chúng ta nét chữ đầu tiên, khi cầm tay uốn từng nét chữ không chỉ đơn thuần là dạy chúng ta biết viết, mà nết người cũng bắt đầu từ đây. Tất cả những gì thầy cô làm là chỉ mong học sinh của mình sẽ tốt hơn, trưởng thành hơn. Chính từ những điều thiêng liêng ấy, khi viết về thầy cô trong thi ca có rất nhiều những bài thơ chân thành, mộc mạc, giàu hình ảnh và vô cùng xúc động.

Ngay từ thuở còn nghe lời ru, tiếng hát của bà, của mẹ, chúng ta đã biết đến hình ảnh cô giáo hiền từ, dịu dàng hiện lên trong bài thơ “Cô giáo lớp em” của tác giả Nguyễn Xuân Sanh hay hình ảnh cô giáo ấm áp, nhẹ nhàng trong bài thơ “Cô giáo với mùa thu” của tác giả Vũ Hạnh Thắm:

“Cô giáo em

Hiền như cô Tấm

Giọng cô đầm ấm

Như lời mẹ ru”

Có một điều đặc biệt trong các bài thơ viết về hình ảnh người thầy, người cô bao giờ các nhà thơ đều tỏ lòng biết ơn và trân trọng. Nhà thơ Hữu Thỉnh có bài thơ “Thưa thầy” đã từng được giải nhất cuộc thi thơ do Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp (nay là Bộ Giáo dục và Đào tạo) phối hợp với Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tổ chức. “Thưa thầy” hai tiếng thiêng liêng ấy gắn bó với tất cả những ai có một thuở cắp sách tới trường. Hình ảnh người thầy giáo hiện lên: “Đời mau quá tóc thầy khói phủ/ Giáo án mông mênh bão giật đời thường/ Cây trước cửa gió ở ngoài trang vở/ Thầy một mình vật vã với văn chương”. Những hình ảnh tương phản cứ gieo vào lòng ta bao sự trắc ẩn, sẻ chia.

Cũng viết về thầy, tâm sự với thầy của nhà thơ Võ Thanh An có một cách nói khác: “Dạ thưa thầy”với giọng thơ tự sự nhiều chiêm cảm điềm đạm bằng chính sự khiêm nhường tự vấn của mình. “Dạ thưa thầy”là lời thưa cẩn trọng nhưng cũng là lời bộc bạch chia sẻ với thầy giáo kính yêu của mình về cuộc sống hiện tại và Người thầy như là một điểm tựa trên những bước đường đời.

Khi viết về thầy, cô giáo thì có lẽ thần đồng thơ Trần Đăng Khoa là một trong số các tác giả có nhiều thành công hơn cả, bởi với lứa tuổi học sinh thì hình ảnh người thầy thật sinh động và thân thiết luôn là tấm gương sáng để các em noi theo. Thầy không những dạy chữ mà còn dạy cả bài học đạo đức làm người. Đó là hình ảnh người thầy giáo thương binh đã để lại một phần máu thịt ở chiến trường, để trở về mái trường cũ truyền dạy kiến thức cho các em. Điều đó được thể hiện rất rõ trong bài thơ “Bàn chân thầy giáo”: Thầy ngồi trên ghế giảng bài/ Xếp cạnh bàn đôi nạng gỗ/ Một bàn chân thầy ở đâu rồi/ Chúng em không rõ”. Và từ đó Trần Đăng Khoa nhận ra một điều lớn lao hơn: “Chúng em nhận ra bàn chân thầy giáo/ Như nhận ra cái chưa hoàn hảo của cuộc đời mình”. Còn bài thơ “Nghe thầy đọc thơ” chứa đựng trong đó bao vẻ đẹp của thiên nhiên đất nước, của tình yêu con người đã gieo vào lòng các em sự trong sáng của tiếng Việt: “Em nghe thầy đọc bao ngày/ Tiếng thơ đỏ nắng xanh cây quên nhà”. Để rồi: “Thân yêu tiếng hát nụ cười/ Yêu thơ em thấy đất trời đẹp ra”.

Rồi hình ảnh những cô giáo đang ngày đêm “gùi chữ” lên núi cao để mang con chữ đến với các bản làng heo hút trong bài thơ “Em đi”của nhà thơ Lê Đình Cánh: “Em đi gieo chữ trên rừng/ Đã qua măng ngọt, đã từng cay chua”. Hoàn cảnh của những cô giáo ở vùng cao muôn vàn khó khăn vất vả không chỉ thiếu thốn về vật chất mà còn cả khát khao tình cảm tình yêu thương: “Ở rừng tự hát ru nhau/ Lá trầu chị héo quả cau em già/ Ước ao có một gian nhà/ Có trưa đưa võng đón bà lên chơi”. Ước mơ thật giản dị và thiết thực biết bao nhưng họ đã vượt lên: “Em đi nón chạm mây trời/ Bản mường gieo chữ cất lời ngân nga”.

Vâng, thầy cô là những người chiến sĩ thầm lặng, ngày đêm miệt mài góp nhặt những kiến thức để vun tưới cho thế hệ mai sau được nở hoa, kết trái, thầy cô đã nâng cánh cho biết bao thế hệ bay cao, bay xa đến những chân trời mơ ước và đầy hoài bão của mình. Những công lao trời biển của thầy cô làm sao chúng ta đền đáp được. Với lòng yêu nghề và tình yêu trẻ, thầy cô đã không quản ngày đêm ươm những mầm non cho đất nước. Để rồi mai sau khôn lớn, hành trang mỗi chúng ta mang theo vẫn mãi không quên công ơn của thầy cô. Đó là những bài học đầu tiên cho chúng ta vững bước vào đời:

Cơm cha, áo mẹ, chữ thầy

Dạy nuôi từ bé những ngày lớn khôn

Lớn khôn con chẳng quên ơn

Đền ơn đáp nghĩa ghi ơn cô thầy

Một đời thầy chỉ thương lo

Khai tâm mở trí dạy cho nên người

Người thầy như đuốc sáng ngời

Con nguyện ghi khắc, trọn đời không quên.

(Ca dao dân gian)