Có lần nhân câu truyện kể với những bạn trẻ trong khu Phủ quản trị, Bác nói : “ Các cô, những chú giờ đây đi học có trường, có bàn và ghế, có cô thầy, bè bạn, sách vở, giấy bút, có giờ giấc đàng hoàng. Tối đến có đèn điện, thế mà học một năm không lên được một lớp là không đúng . Ngày xưa, lúc Bác đang tuổi những cô, những chú thì tổng thể bàn và ghế, thầy, bạn, sách vở, giấy bút chỉ có trong bàn tay này thôi ” . Bác giơ bàn tay trái lên nói tiếp : “ Hồi ấy Bác làm bồi tàu, là người quét tuyết ở Anh, rồi đi làm phụ bếp. Làm việc từ sáng đến tối, suốt ngày không được cầm đến tờ báo mà xem. Đến đêm mới hết việc, mới được đọc sách, đọc báo. Ban ngày muốn học chỉ có một cách là viết chữ lên mảnh da tay này. Cứ mỗi buổi sáng viết mấy chữ, rồi đi cọ sàn tàu, cọ thùng, đánh nồi, rửa bát, thái thịt, băm rau, vừa làm vừa nhìn vào da bàn tay mà học. Hết ngày, người thì mồ hôi đầm đìa, chữ cũng mờ đi, cuối buổi đi tắm mới xóa được chữ ấy đi. Coi như đã thuộc. Sáng mai lại ghi chữ mới ” . Sách “ Hồ Chí Minh, chiến sỹ của tất cả chúng ta ” gồm nhiều hồi ký của những bạn Pháp viết, Nhà xuất bản Xã hội Paris in năm 1970, có trích một đoạn Bác vấn đáp phóng viên báo chí A.Kan ( báo Nhân đạo của Đảng Cộng sản Pháp ) như sau : “ Tôi không có niềm hạnh phúc được theo học ở trường ĐH. Nhưng đời sống đã cho tôi thời cơ học lịch sử vẻ vang, khoa học xã hội và ngay cả khoa học quân sự chiến lược. Phải yêu cái gì ? Phải ghét cái gì ? Cũng như tôi, toàn bộ người Nước Ta cần phải yêu độc lập, lao động, Tổ quốc ”. ( tr. 203 ) … “ Tất nhiên không phải riêng tôi mà toàn quốc tế đều kính trọng những nhà báo chân chính. Tôi cũng có thời hạn học làm báo, cũng có thời hạn tôi bỏ ngòi bút, cầm súng để chống lại quân địch, chống lại chủ nghĩa thực dân. Khi tôi còn ở Pháp, khi còn biết ít tiếng Pháp tôi đã là Tổng biên tập, chỉnh sửa và biên tập và phát hành cả một tờ báo ”. ( tr. 202 ) Bác thường nói với cán bộ : “ Học thêm được một thứ tiếng quốc tế coi như có thêm một cái chìa khóa để mở thêm một kho tàng tri thức. Việc học là việc suốt đời ” .
Ý nghĩa câu chuyện:
Nội dung câu truyện là những lời dạy có ý nghĩa thiết thực so với thế hệ thời điểm ngày hôm nay và tương lai, Bác không phô trương thành quả mà Bác đạt được, hay giáo dục bằng hình thức cầu kỳ, xa xôi nào, Bác đã tác động ảnh hưởng vào tâm ý những bạn trẻ bằng lời tâm tình, dễ tiếp thu, giúp những bạn trẻ nhận thức được cần phải có ý chí, nghị lực niềm tin để vượt qua mọi khó khăn vất vả thử thách trong học tập cũng như trong đời sống. Bác đã khơi dậy lòng nhiệt huyết của tuổi trẻ, ý thức hiếu học, lòng yêu nước nồng nàn .
Bài học kinh nghiệm:
Qua câu truyện kể, cho tất cả chúng ta thấy tầm quan trọng của việc học tập, dù ở cương vị nào, lứa tuổi nào, thời đại nào thì việc học cũng rất thiết yếu, phải học tập để nâng cao trình độ, kỹ năng và kiến thức cho bản thân, góp thêm phần kiến thiết xây dựng xã hội ngày càng tăng trưởng .
