Coi thường pháp luật, thiếu ý thức dường như là “căn bệnh lây nhiễm” ở không ít người, lâu dần trở thành thói quen nguy hiểm, làm cho môi trường giao thông luôn bất ổn: Mọi người khi đi ra đường lo ngại gặp tai nạn, những ngôi nhà ven đường thấp thỏm lo xe lao vào bất kỳ lúc nào như đã từng xảy ra.
Nhằm mục đích góp phần hạn chế tai nạn, đồng thời tạo ra bộ mặt văn hóa cho giao thông và đô thị, hơn lúc nào hết cần nhận thức rõ về công tác vận động, tuyên truyền, xây dựng ý thức tuân thủ pháp luật và văn hóa, đạo đức khi tham gia giao thông. Cũng như ở các lĩnh vực khác, việc hình thành văn hóa giao thông cần sự tuyên truyền, vận động kiên trì, thường xuyên, lâu dài theo các tiêu chí nhất định, theo từng đối tượng và loại hình giao thông. Đối với những người điều khiển phương tiện giao thông, đặc biệt đề cao lương tâm và trách nhiệm với bản thân và với người khác. Mỗi người lái xe ô-tô, nhất là xe chở nhiều khách, phải hiểu rõ tính mạng của mọi người ngồi trong xe đều phụ thuộc vào tay lái của mình. Từ đó đề ra hàng loạt những điều “không làm” khi lái xe như: Không uống rượu bia, không nói chuyện điện thoại di động, không dùng chất kích thích, gây nghiện, không ngủ gật hoặc điều khiển xe lúc quá mệt mỏi, thiếu tỉnh táo… Đối với lực lượng cảnh sát giao thông thì nêu cao tính nghiêm minh trong thực thi pháp luật, không để xảy ra các hiện tượng tiêu cực, tận tình giúp đỡ, hướng dẫn nhân dân đi lại an toàn.
Bên cạnh sự chủ động tham gia tuyên truyền về văn hóa giao thông của các cơ quan, đơn vị nhà nước, tư nhân, nên thực hiện hiệu quả nhiều hình thức để giáo dục, vận động mọi người hưởng ứng cùng chung tay thực hiện và đề cao văn hóa khi tham gia giao thông, trong đó có vai trò quan trọng của các cơ quan truyền thông và báo chí. Văn học, biểu diễn nghệ thuật cũng cần có các hoạt động thu hút sự quan tâm của các tầng lớp xã hội, dễ hiểu, dễ nhớ và đi vào lòng người như sáng tác thơ châm biếm, tiểu phẩm hài phê phán những hành vi vi phạm và phản văn hóa trong giao thông. Cần tổ chức cho thiếu nhi toàn quốc thi vẽ tranh đề tài giao thông ở các trường học, địa phương… Khi tiếp cận từ nhiều hướng, như “mưa dầm, thấm lâu”, các hình thức đó sẽ dần dần đi vào nhận thức của nhân dân và lớp trẻ, từ đó hình thành ý thức tuân thủ luật pháp trong giao thông và thói quen cũng như ứng xử văn hóa khi tham gia giao thông.
Tuy nhiên, xây phải đi đôi với chống và bên cạnh công tác tuyên truyền, giáo dục, vận động, chúng ta cần phải có biện pháp mạnh tay xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm. Đơn cử việc cấm uống rượu, bia, nghe điện thoại di động khi lái xe được đề ra từ lâu, nhưng hiện tượng này vẫn xảy ra thường xuyên trên đường phố và việc xử phạt chưa thật nghiêm túc, mang tính răn đe, cho nên đối tượng bị phạt vẫn tái phạm và tình trạng này dần trở thành chuyện bình thường trong suy nghĩ của không ít người. Còn nhớ thời kỳ mới đề ra việc đi xe máy phải đội mũ bảo hiểm, tuyên truyền vận động mãi vẫn có nhiều ý kiến bàn ra, bàn vào cho rằng bất tiện, song khi đã trở thành quyết định mang tính pháp lý buộc mọi người phải tuân thủ, ai không chấp hành sẽ bị xử phạt thì mọi chuyện lại đâu vào đó và cho đến nay, đi xe máy phải đội mũ bảo hiểm đã trở thành thói quen của nhiều người dân.
Văn hóa giao thông cần được thể hiện ở mọi nơi, mọi lúc dưới nhiều hình thức, trong suy nghĩ, nhận thức và những hành vi văn hóa mang tính nhân văn như: Giúp đỡ người bị nạn, giúp người già, người tàn tật qua đường, tận tình chỉ dẫn tìm đường, nhường chỗ cho phụ nữ, trẻ em trên xe buýt… Ứng xử văn hóa trong giao thông sẽ góp phần tạo thêm hình ảnh đẹp cho đường phố, xây dựng đô thị văn minh, trật tự, an toàn cùng nền nếp và lối sống văn hóa của cộng đồng dân cư.
