Trên bầu trời đêm, khi ta ngước nhìn lên, có vô vàn vì sao lấp lánh. Nhưng giữa hàng tỉ tỉ ngôi sao ấy, Mặt Trời lại đặc biệt hơn cả, bởi đó là ngôi sao trung tâm của Hệ Mặt Trời – nơi Trái Đất chúng ta đang sinh sống. Quanh Mặt Trời có tám hành tinh lớn nhỏ chuyển động không ngừng, mỗi hành tinh lại có đặc điểm riêng, tạo nên một “gia đình vũ trụ” kỳ diệu.
Mặt trời và các hành tinh trong hệ Mặt trời – Nguồn: Internet
Các hành tinh lần lượt tính từ Mặt Trời ra xa là: Sao Thủy, Sao Kim, Trái Đất, Sao Hỏa, Sao Mộc, Sao Thổ, Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương. Mỗi hành tinh đều quay quanh Mặt Trời theo một quỹ đạo hình elip, đồng thời tự quay quanh trục của mình – giống như Trái Đất quay để tạo nên ngày và đêm.
Các hành tinh trong “gia đình Mặt Trời”
Sao Thủy – Hành tinh nhỏ nhất và gần Mặt Trời nhất
Sao Thủy – Hành tinh nhỏ nhất và gần Mặt Trời nhất – Nguồn: PSB
Sao Thủy là hành tinh nhỏ nhất và nóng bỏng nhất trong Hệ Mặt Trời. Do ở rất gần Mặt Trời, ban ngày nhiệt độ trên bề mặt có thể lên tới hơn 400°C, nhưng ban đêm lại lạnh buốt dưới -170°C vì không có bầu khí quyển giữ nhiệt. Sao Thủy quay quanh Mặt Trời rất nhanh – chỉ mất 88 ngày Trái Đất cho một vòng.
Sao Kim – Hành tinh “chị em” của Trái Đất
Sao Kim – Hành tinh “chị em” của Trái Đất – Nguồn: PSB
Sao Kim có kích thước gần giống Trái Đất nên còn được gọi là “chị em sinh đôi” của hành tinh chúng ta. Tuy nhiên, bầu khí quyển của Sao Kim chứa đầy khí CO₂ và axit sulfuric, tạo ra hiệu ứng nhà kính cực mạnh, khiến nhiệt độ luôn khoảng 470°C, nóng hơn cả Sao Thủy! Điều thú vị là Sao Kim quay ngược chiều so với hầu hết các hành tinh khác.
Trái Đất – Ngôi nhà xanh của sự sống
Trái Đất – Ngôi nhà xanh của sự sống – Nguồn: PSB
Trái Đất là hành tinh duy nhất hiện nay được biết có sự sống. Bầu khí quyển của Trái Đất chứa oxy, nước và nhiệt độ ôn hòa – những điều kiện lý tưởng cho sinh vật tồn tại. Trái Đất có một vệ tinh tự nhiên là Mặt Trăng, giúp điều hòa thủy triều và ảnh hưởng đến nhiều hiện tượng tự nhiên.
Sao Hỏa – Hành tinh đỏ bí ẩn
Sao Hỏa – Hành tinh đỏ bí ẩn – Nguồn: PSB
Sao Hỏa nổi bật bởi màu đỏ cam đặc trưng do bề mặt chứa nhiều sắt oxit. Đây là hành tinh được các nhà khoa học đặc biệt quan tâm vì có thể từng có nước lỏng và dấu hiệu của sự sống trong quá khứ. Sao Hỏa có hai mặt trăng nhỏ và là mục tiêu của nhiều tàu thăm dò như Curiosity hay Perseverance.
Sao Mộc – Gã khổng lồ khí
Sao Mộc – Gã khổng lồ khí – Nguồn: PSB
Sao Mộc là hành tinh lớn nhất trong Hệ Mặt Trời, khối lượng gấp hơn 300 lần Trái Đất. Bề mặt Sao Mộc là một lớp khí dày đặc gồm hydro và heli, không có đất rắn. Vết đốm đỏ khổng lồ trên Sao Mộc thực chất là một cơn bão tồn tại suốt hàng trăm năm. Hành tinh này có hơn 90 vệ tinh, trong đó nổi tiếng nhất là Io, Europa và Ganymede.
Sao Thổ – Hành tinh có vành đai tuyệt đẹp
Sao Thổ – Hành tinh có vành đai tuyệt đẹp – Nguồn: PSB
Sao Thổ nổi tiếng với hệ thống vành đai khổng lồ bao quanh – được tạo nên từ hàng tỉ mảnh băng và đá nhỏ. Dù có kích thước lớn thứ hai sau Sao Mộc, Sao Thổ lại rất nhẹ, nếu có đại dương khổng lồ đủ lớn, nó có thể nổi được trên mặt nước! Sao Thổ có hơn 80 vệ tinh, trong đó Titan là mặt trăng lớn nhất, có bầu khí quyển dày và chứa methane lỏng.
Sao Thiên Vương – Hành tinh nghiêng mình
Sao Thiên Vương – Hành tinh nghiêng mình – Nguồn: PSB
Điều kỳ lạ ở Sao Thiên Vương là trục quay của nó nghiêng gần như nằm ngang (gần 98° so với mặt phẳng quỹ đạo). Điều này khiến các mùa trên hành tinh kéo dài hàng chục năm. Sao Thiên Vương có màu xanh nhạt do chứa khí methane, và cũng có hệ thống vành đai mờ bao quanh.
Sao Hải Vương – Hành tinh xa nhất và lạnh nhất
Sao Hải Vương – Hành tinh xa nhất và lạnh nhất – Nguồn: PSB
Sao Hải Vương nằm xa nhất trong Hệ Mặt Trời, cách Mặt Trời hơn 4,5 tỉ km. Gió trên hành tinh này thổi với vận tốc hơn 2.000 km/h, mạnh nhất trong Hệ Mặt Trời. Màu xanh đậm đặc trưng của Sao Hải Vương cũng đến từ khí methane. Hành tinh này có một mặt trăng lớn tên là Triton, chuyển động ngược chiều với quỹ đạo Sao Hải Vương.
Tóm lại, mỗi hành tinh trong Hệ Mặt Trời đều mang trong mình những bí ẩn riêng, từ cái nóng bỏng rực của Sao Kim, cơn bão khổng lồ trên Sao Mộc, đến cái lạnh sâu thẳm của Sao Hải Vương. Tuy khác biệt, nhưng tất cả đều cùng quay quanh Mặt Trời – “trái tim” của hệ hành tinh chúng ta. Khám phá Hệ Mặt Trời không chỉ giúp ta hiểu hơn về vũ trụ bao la, mà còn giúp con người nhìn lại Trái Đất – hành tinh xanh quý giá duy nhất hiện nay đang che chở sự sống. Và biết đâu, trong tương lai, chính những học sinh hôm nay sẽ là những nhà khoa học tiếp theo chạm tới những hành tinh xa xôi ấy.
Yến Nhi
