Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước 21 năm gian khổ của dân tộc ta, năm 1972 có vị trí đặc biệt quan trọng, tạo ra bước ngoặt lớn của chiến tranh với những thắng lợi có tính quyết định trên cả hai miền Nam-Bắc, cả đấu tranh quân sự, chính trị và ngoại giao.
Trên chiến trường Đông Dương, một mặt, đế quốc Mỹ tiếp tục thực hiện Học thuyết quân sự Níchxơn, đẩy mạnh Việt Nam hóa, Lào hóa, Khmer hóa chiến tranh, rút dần quân chiến đấu Mỹ và quân các nước đồng minh Mỹ về nước, đồng thời ồ ạt tăng cường cho quân đội và chính quyền Sài Gòn cả vũ khí, trang bị, huấn luyện và viện trợ mọi mặt để chế độ Thiệu đứng vững. Nội bộ giới cầm quyền cũng như giữa chính quyền và nhân dân Mỹ chia rẽ nghiêm trọng trước thềm cuộc bầu cử tổng thống vào năm 1972. Song chính quyền Mỹ vẫn cố gắng tìm kiếm thắng lợi quân sự nhằm giành ưu thế về ngoại giao để kết thúc chiến tranh theo điều kiện của Mỹ.
Phía cách mạng, những thắng lợi của cách mạng ba nước Đông Dương những năm 1970-1971 đã tạo cho cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của quân và dân ta một tình thế thuận lợi mới. Chúng ta có điều kiện kết hợp chặt chẽ đấu tranh quân sự, chính trị, ngoại giao, tiếp tục phát huy quyền chủ động tiến công giành thắng lợi mới có ý nghĩa chiến lược lớn hơn trong năm 1972.
Nhạy bén trước tình hình mới trong thời điểm mới, từ tháng 8 năm 1971, Bộ Chính trị ra Nghị quyết mở cuộc tiến công chiến lược năm 1972, trên các hướng miền Đông Nam Bộ, Trị – Thiên, Tây Nguyên nhằm tiêu diệt lớn quân địch, mở rộng vùng giải phóng, buộc Mỹ phải chấm dứt chiến tranh bằng thương lượng trên thế thua; đồng thời chuẩn bị sẵn sàng, kiên trì và đẩy mạnh cuộc chiến đấu trong trường hợp cuộc chiến tranh còn kéo dài. Lúc đầu, miền Đông Nam Bộ được xác định là hướng tiến công chủ yếu.
Tuy nhiên, theo dõi sát sự biến chuyển của tình hình, vai trò của từng hướng chiến trường, thế bố trí chiến lược giữa ta và địch, Quân ủy Trung ương đã đề xuất điều chỉnh hướng tiến công chủ yếu là Trị – Thiên, các hướng phối hợp quan trọng là Đông Nam Bộ, Tây Nguyên. Điều chỉnh này được Bộ Chính trị đồng ý ngày 23 tháng 3 năm 1972. Quân ủy Trung ương và Bộ Tổng tư lệnh giao cho Quân ủy Miền, Bộ Chỉ huy Quân giải phóng miền Nam sử dụng các đơn vị chủ lực tại chỗ và lực lượng được tăng cường mở các chiến dịch tiến công trên hướng Trị – Thiên, Đông Nam Bộ, Tây Nguyên nhằm tiêu diệt một bộ phận quan trọng sinh lực địch, giải phóng những địa bàn có ý nghĩa chiến lược, hỗ trợ cho nhân dân sống ở nông thôn nổi dậy, chống phá bình định, giành quyền làm chủ ở cơ sở.
