Tại sao gió mùa Đông Bắc không hoạt động liên tục mà chỉ thổi theo từng đợt vào miền Bắc nước ta?
Gió mùa Đông Bắc là một loại gió điển hình, ảnh hưởng mạnh mẽ đến thời tiết và khí hậu miền Bắc Việt Nam trong mùa đông. Thay vì thổi liên tục suốt mùa, gió mùa Đông Bắc lại hoạt động theo từng đợt.
Nguồn gốc và tính chất của gió mùa Đông Bắc
– Gió mùa Đông Bắc ở nước ta có nguồn gốc từ khối khí lạnh thuộc áp cao Xibia, hoạt động mạnh nhất từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau.
– Khối khí này có tính chất lạnh khô do hình thành trên lục địa Á – Âu rộng lớn và thường di chuyển xuống phía nam dưới dạng các đợt không khí lạnh tăng cường.
– Khi đến miền Bắc Việt Nam, gió thường có hướng đông bắc, mang theo không khí lạnh và làm nhiệt độ giảm mạnh.
– Gió mùa Đông Bắc không duy trì liên tục mà chỉ hoạt động theo từng đợt.
Giải thích nguyên nhân
– Áp cao Xibia đóng vai trò quyết định đến sự xuất hiện của gió mùa Đông Bắc. Đây là một áp cao nhiệt lực, tức là hình thành do sự lạnh đi của không khí trên lục địa vào mùa đông. Áp cao này hoạt động dưới dạng xoáy tản khí (có nghĩa là khối khí di chuyển từ tâm áp cao ra xung quanh),luôn di chuyển từ tây sang đông rồi biến tính và suy yếu dần.
– Do ảnh hưởng của sự chênh lệch nhiệt độ giữa lục địa Á – Âu và khu vực Bắc Băng Dương, áp cao Xibia không tồn tại cố định mà có chu kỳ hình thành – di chuyển – suy yếu – tái lập.
+ Hình thành: Khi nhiệt độ khu vực Xibia hạ thấp, áp suất không khí tăng cao, một khối khí lạnh mạnh mẽ hình thành và bắt đầu di chuyển xuống phía nam, tạo ra một đợt gió mùa Đông Bắc tràn về nước ta.
+ Di chuyển: Khối không khí lạnh này theo dòng chảy khí quyển di chuyển,tràn xuống miền Bắc Việt Nam gây rét đậm, rét hại, có thể kèm theo mưa phùn.
+ Suy yếu: Sau khi di chuyển xa khỏi khu vực nguồn, khối khí lạnh bị biến tính (ấm lên, mất dần tính chất lạnh khô), áp suất giảm dần, và gió mùa Đông Bắc tạm thời yếu đi hoặc ngừng hẳn.
+ Tái lập: Khi nhiệt độ tại Xibia tiếp tục giảm, một khối không khí lạnh từ Bắc Băng Dương thổi về tăng cường thì một xoáy tản mới với áp suất rất cao sẽ được tái lập và tiếp tục di chuyển.
– Quá trình hình thành, di chuyển, suy yếu rồi tái lập lại liên tục trong mùa đông tạo nên tính chất thổi theo đợt của gió mùa Đông Bắc ở nước ta.
– Bên cạnh sự hình thành và di chuyển của áp cao Xibia, một số yếu tố khác cũng tác động đến tính chất đứt quãng của gió mùa Đông Bắc: sự tác động của địa hình, sự điều tiết của hệ thống hoàn lưu khí quyển,…
Hệ quả của gió mùa Đông Bắc thổi theo từng đợt
– Biến động nhiệt độ theo chu kỳ: Thay vì duy trì một nền nhiệt độ ổn định trong mùa đông, miền Bắc Việt Nam thường có những đợt rét đậm, rét hại xen kẽ với những khoảng thời gian ấm hơn.
– Ảnh hưởng đến sản xuất và sinh hoạt: Thời tiết thay đổi thất thường khiến người dân phải thích nghi với các đợt lạnh khác nhau, ảnh hưởng đến nông nghiệp (đặc biệt là vụ mùa đông xuân) và sinh hoạt thường ngày.
– Gây ra các hiện tượng thời tiết đặc trưng: Một số hiện tượng như mưa phùn, sương mù, gió rét khô, hoặc rét đậm rét hại đều xuất hiện theo từng đợt tùy vào cường độ và tính chất của không khí lạnh tràn về.
Kết luận
Gió mùa Đông Bắc ở miền Bắc Việt Nam không hoạt động liên tục mà thổi theo từng đợt do sự tác động của áp cao Xibia và các yếu tố khí quyển liên quan. Chu kỳ hình thành – di chuyển – suy yếu – tái lập của áp cao Xibia quyết định tính chất không liên tục của gió mùa Đông Bắc. Hiện tượng này không chỉ ảnh hưởng đến nhiệt độ và thời tiết mà còn tác động đến đời sống và sản xuất ở khu vực miền Bắc nước ta.
Bài viết do Địa lí thầy Tùng thực hiện.
Vui lòng ghi rõ nguồn Địa lí thầy Tùng khi đăng lại.
