1. Vị trí địa lý, địa hình
Nằm ở trung tâm Đồng bằng sông Cửu Long (viết tắt ĐBSCL), giữa 02 sông Tiền và sông Hậu cùng với 130 km đường bờ biển, tiếp giáp trực tiếp với Biển Đông, mở ra nhiều cơ hội phát triển kinh tế về đường thủy và hàng hải.
Tỉnh Vĩnh Long cách Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 136 km, cách Thành phố Cần Thơ khoảng 35 km tạo thuận lợi kết nối các trung tâm kinh tế lớn của ĐBSCL và khu vực kinh tế phía Nam cả bằng đường bộ và đường thủy
Tiếp giáp:
– Phía Đông giáp biển Đông
– Phía Tây giáp Thành phố Cần Thơ
– Phía Nam giáp Thành phố Cần Thơ
– Phía Bắc giáp tỉnh Đồng Tháp
Diện tích đất tự nhiên: khoảng 6.296,20 km² là tỉnh có diện tích lớn thứ 03 trong khu vực ĐBSCL sau sáp nhập.
Trung tâm hành chính: phường Long Châu (thuộc phường 9, thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long cũ).
Đơn vị hành chính cấp xã: Tỉnh có 124 đơn vị hành chính cấp xã, phường trực thuộc, gồm: 105 xã và 19 phường.
Địa hình tỉnh Vĩnh Long chủ yếu là đồng bằng với hệ thống sông ngòi chằng chịt dễ bị ngập lụt. Địa chất tỉnh Vĩnh Long có các nhóm đất như: Đất phèn, đất phù sa, đất cát giồng, đặc biệt là đất phù sa bồi đắp trên địa bàn các xã cù lao và các vùng tiếp giáp cửa sông lớn, dễ bị sói mòn, sạt lở.
2. Dân số – lao động
Dân số khoảng 4.257.581 người. Vĩnh Long trở thành một trong những tỉnh đông dân nhất vùng (đứng thứ 03 vùng ĐBSCL), tạo nguồn nhân lực dồi dào cho phát triển kinh tế – xã hội. Cùng với sự đa dạng dân tộc chính gồm người Kinh, Khmer, Hoa, tạo sự phong phú về văn hóa của tỉnh Vĩnh Long.
3. Thời tiết – khí hậu – thủy văn
Thời tiết, khí hậu hàng năm có hai mùa mưa nắng rõ rệt; mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11 hàng năm, đầu mùa mưa thường xuất hiện những luồng lốc xoáy ở các vùng ven sông lớn và lượng mưa nhiều nhất vào khoảng tháng 8, 9, 10 của năm, những đợt mưa thường trùng với những cơn bão, áp thấp nhiệt đới trên khu vực biển Đông và trùng với thời điểm triều cường lên cao, kết hợp với lưu lượng nước mưa từ thượng nguồn (sông MêKông) đổ về làm ngập lụt một số vùng ở ven biển, ven sông lớn và các xã cù lao.
Hàng năm, tỉnh Vĩnh Long chịu ảnh hưởng nặng nề của xâm nhập mặn từ tháng 12 năm trước đến giữa tháng 6 năm sau (tùy khu vực) chủ yếu tập trung ở các xã, phường thuộc địa bàn Bến Tre và Trà Vinh (cũ).
Triều cường những năm gần đây, không những xuất hiện cao ở cuối năm mà thường xuyên xuất hiện vào đầu năm (tháng 1, 2) và phá vỡ mốc mực nước cao nhất gây ra nhiều thiệt hại.
