BÀI 36: QUẦN THỂ SINH VẬT VÀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC CÁ THỂ TRONG QUẦN THỂ
- QUẦN THỂ SINH VẬT VÀ QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH QUẦN THỂ SINH VẬT
- Khái niệm: Quần thể là tập hợp các cá thể trong cùng một loài, sống trong một khoảng không gian xác định, vào một thời điểm nhất định, có khả năng sinh sản và tạo thành thế hệ mới.
Ví dụ: Quần thể trâu rừng ở châu phi
Tập hợp các con chim bồ câu ở đảo Hoàng Sa……
- Quá trình hình thành quần thể:
- Đầu tiên, một số cá thể cùng loài phát tán tới môi trường sống mới.
- Những cá thể nào không thích nghi được với điều kiện môi trường sẽ bị tiêu diệt hoặc phải di cư đi nơi khác.
- Những cá thể còn lại thích nghi dần với điều kiện sống, và gắn bó chặt chẽ với nhau> hình thành quần thể ổn định.
- QUAN HỆ GIỮA CÁC CÁ THỂ TRONG QUẦN THỂ
- Quan hệ hỗ trợ:
a. Khái niệm: Là mối quan hệ giữa các cá thể cùng loài hỗ trợ lẫn nhau trong hoạt động sống như lấy thức ăn, chống lại kẻ thù, sinh sản….đảm bảo cho quần thể thích nghi tốt với điều kiện môi trường, cũng như khai thác tốt nguồn sống.
b.Biểu hiện:
* Ở thực vật:
– Hiện tượng sống thành bụi, khóm: Hạn chế sự mất nước chống lại tác động của gió.
– Một số cây sống gần nhau có hiện tượng liền rễ: Các cây có thể trao đổi chất dinh dưỡng cho nhau.
* Ở động vật:
Thể hiện lối sống bầy đàn: Hỗ trợ nhau trong việc săn mồi, trong sinh sản, chống kẻ thù, chống lại điều kiện bất lợi của môi trường.
c. Ý nghĩa:
– Đảm bảo cho quần thể thích nghi với môi trường, giúp quần thể tồn tại một cách ổn định.
– Khai thác tối đa nguồn sống.
– Tăng khả năng sống sót và sinh sản của loài.
-
- Quan hệ cạnh tranh:
a. Nguyên nhân: Xuất hiện khi mật độ cá thể của quần thể tăng lên quá cao, nguồn sống của môi trường không đủ cung cấp. Các cá thể trong quần thể cạnh tranh nhau thức ăn, nơi ở, ánh sáng và bạn tình………
b.Biểu hiện:
* Ở thực vật: Tranh giành chất dinh dưỡng và ánh sáng => Hiện tượng tỉa thưa.
* Ở động vật:
+ Vào mùa sinh sản các cá thể đực của nhiều loài tranh giành nhau con cái hoặc các thể cái tranh giành nơi làm tổ (ở Cò)
+ Khi thiếu thức ăn, nơi ở nhiều cá thể đánh nhau, dọa nạt lẫn nhau bằng tiếng hú, tiếng kêu….một số cá thể phải rời khỏi đàn.
+ Khi thiếu thức ăn, một số động vật ăn thịt lẫn nhau: Cá thể lớn ăn trứng do chính chúng đẻ ra hoặc cá thể lớn ăn cá thể bé ( Cá mập con mới nở ra ăn các trứng chưa nở).
c. Ý nghĩa:
Nhờ cạnh tranh mà số lượng cá thể và sự phân bố các cá thể trong quần thể duy trì ở mức phù hợp, đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển.
