1. Giới thiệu chung
Ở Việt Nam, đánh giá diện rộng kết quả học tập học sinh bắt đầu được quan tâm từ cuối những năm 1990, khi giáo dục phổ thông bước vào giai đoạn đổi mới theo hướng nâng cao chất lượng. Một trong những dự án đầu tiên đánh dấu bước khởi đầu cho hoạt động đánh giá diện rộng ở Việt Nam là Dự án Phát triển Giáo dục Tiểu học do Ngân hàng Thế giới hỗ trợ, được triển khai từ năm 1998. Trong khuôn khổ dự án này, Việt Nam đã thực hiện khảo sát đánh giá học sinh lớp 5 ở một số tỉnh, từ đó từng bước hình thành năng lực thiết kế, tổ chức và phân tích các kỳ khảo sát quy mô lớn.
Năm 2001, Bộ Giáo dục và Đào tạo chính thức triển khai kỳ đánh giá quốc gia đầu tiên nhằm đo lường trình độ học sinh phổ thông trên phạm vi toàn quốc. Từ đó, các cuộc khảo sát như Đánh giá học sinh ở một số lớp được thực hiện định kỳ, cụ thể: lớp 5 (2001, 2007, 2011, 2014, 2020, 2025) và lớp 9 (2009, 2014, 2020, 2022, 2025), lớp 11 (2012, 2014, 2022, 2025), lớp 12 (2020). Việt Nam cũng tham gia các nghiên cứu quốc tế như PISA (2012, 2015, 2018, 2022, 2025) và SEA- PLM (2019, 2024), giúp so sánh kết quả học tập của học sinh với các quốc gia khác trong khu vực và thế giới, từ đó nhận diện điểm mạnh, điểm yếu của hệ thống giáo dục, góp phần định hướng cải cách chương trình, phương pháp dạy học và chính sách giáo dục theo chuẩn quốc tế.
Đánh giá diện rộng ở Việt Nam không chỉ cung cấp dữ liệu đầu vào cho hoạch định chính sách mà còn góp phần cải tiến chương trình, sách giáo khoa và phương pháp dạy – học,… Qua các kỳ đánh giá, năng lực học tập của học sinh đã được ghi nhận có tiến bộ, nhiều biện pháp, chính sách được khuyến nghị nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.
Từ năm 2022, Việt Nam tăng cường đầu tư cho hệ thống đánh giá bằng việc xây dựng ngân hàng câu hỏi thi, phiếu khảo sát và ứng dụng công nghệ thông tin trong kiểm tra, đánh giá và phân tích kết quả. Bên cạnh đó, công tác đào tạo đội ngũ cán bộ đánh giá và phân tích dữ liệu cũng được chú trọng. Đánh giá diện rộng đang ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong việc bảo đảm chất lượng và nâng cao chất lượng giáo dục.
Việt Nam triển khai Chương trình đánh giá định kỳ quốc gia kết quả học tập của học sinh lớp 5, lớp 9, lớp 11 ở phạm vi toàn quốc với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, bảo đảm các mục tiêu, yêu cầu và góp phần thực hiện thành công “Đề án phát triển hệ thống đánh giá diện rộng cấp quốc gia đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng và hội nhập quốc tế của giáo dục phổ thông giai đoạn 2022-2030” ban hành kèm theo Quyết định số 468/QĐ-BGDĐT ngày 13/02/2023 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.
